काकुत्स्थकुलोत्पन्नं रामं प्रति उवाच राजर्षिः—"त्वं तपोधन, अद्य स्वपत्नीसमेतः उपवासं कुरु, श्रेयसे राज्यलाभाय च।" तस्य वचनं श्रुत्वा वेदविदां श्रेष्ठः पूज्यः वसिष्ठः राजानं सम्यक् उपदिश्य रामगृहं स्वयमेव जगाम। धर्मज्ञं वीर्यवन्तं यज्ञविदं रामं उपवासाय नियोजयितुं दृढनिश्चयः वसिष्ठः उत्तमं ब्राह्मणरथं आरुह्य तत्र अगच्छत्। तत्र आगते महर्षौ रामः शीघ्रं ससन्मानं गृहात् निर्गत्य तं पूजनीयं मुनिं सत्काराय उपससार। रथस्य समीपे प्राज्ञं मुनिं सत्वरं उपेत्य तस्य हस्तं गृहीत्वा स्वयमेव रथात् अवतारयामास। तस्य विनयं दृष्ट्वा वसिष्ठः स्नेहपूर्वकं रामं मधुरैः वाक्यैः प्रहृष्टचित्तं कृतवान्। "राम, तव पिता त्वया संतुष्टः, त्वं राज्यं प्राप्स्यसि; अद्य सीतया सह उपवासं कुरु।" इत्युक्त्वा, "श्वः दशरथः तव स्नेहात् राज्याभिषेकं करिष्यति, यथा नहुषः ययातिं अभिषिञ्चत्।" इति च। एवमुक्त्वा शुद्धात्मा वसिष्ठः रामं वैदेह्या सहितं विधिवत् उपवासे नियोजयामास। ततः रामेण सम्यक् पूजितः राजगुरुः काकुत्स्थं अनुमन्य गृहात् निर्गत्य ययौ। तत्र स्नेहयुक्तैः सुहृद्भिः सह उपविष्टः रामः तान् मधुरवाक्यैः सत्कृत्य, तेषां सर्वेषां अनुमतिं गृहीत्वा स्वगृहं प्रविवेश। तस्मिन्नेव काले रामस्य गृहं प्रमुदितजननारीसमाकुलं पद्मवनमिव मदोत्कटविहगैराकीर्णं विराजमानं दृश्यते स्म। तस्माद् राजप्रासादोपमात् रामगृहात् वसिष्ठः निर्गत्य, जनसमूहेन साकुलां राजमार्गं दृष्ट्वा ययौ। सर्वत्र अयोध्यायां राजमार्गाः कौतूहलजनसमूहैः सर्वतोऽभिपूरिताः आसन्। तदा तेषां जनानां प्रमोदवेगैः पूरितः राजमार्गनिनादः सागरगर्जितमिव आसीत्। तस्यां दिवसे अयोध्या मार्गेषु सिक्तस्वच्छेषु, वनमाल्यैः चिरवृक्षध्वजैः च शोभिता, परमशोभां प्राप। तदा अयोध्यावासिनः स्त्रीबालसमाकुलाः रामस्याभिषेकस्य आकाङ्क्षया, प्रातरिव सूर्यस्योदयस्य प्रतीक्षां कुर्वन्तः, अतिसंहृष्टाः आसन्। ते सर्वे जनाः भूषणैः विभूषिताः प्रमोदितचित्ताः, अयोध्यायाः महोत्सवदर्शनाय उत्सुकाः आसन्। एवं राजपुरोहितो जनसमूहेन साकुलं राजमार्गं शनैः शनैः विहाय, राजप्रासादं प्रति प्रस्थितः, मेघशिखरकल्पं प्रासादं आरुह्य, इन्द्रस्य बृहस्पतिरिव राजानं उपससार। तत्र आगतम् दृष्ट्वा राजा सिंहासनात् उत्थाय, तस्य मतम् अपृच्छत्, सर्वं कृतमिति च निवेदयामास। ततः सभायाम् उपविष्टाः सभ्याः तदनुरूपं पुरोहितं सम्मान्य, स्थानात् उत्थाय तं पूजितवन्तः। गुरुणा अनुमतिः लब्ध्वा राजा जनसमूहं विहाय, गह्वरमिव सिंहः, अन्तःपुरं प्रविवेश। तत् अन्तःपुरं स्त्रीभिः भूषणवस्त्राभरणैः विभूषितम्, इन्द्रस्य वैभवं प्रतिपद्य, तत्र प्रविशन् राजा, तारागणयुतं नभ इव चन्द्रमाः, विराजमानः दृश्यते स्म। एवं पञ्चमेऽध्याये समाप्ते, षष्ठोऽध्यायः आरभ्यते। यदा पुरोहितः निर्गतः, तदा रामः स्नात्वा, संयतः, विशाललोचना भार्यया सह, नारायणं प्रति उपससार। तत्र हविस्संयुक्तपात्रं गृहीत्वा, विधिवत् अग्नौ घृतं नारायणाय समर्पयामास। हविष्यशेषं भुक्त्वा, स्वहितकामः, कुशासनस्थः, नारायणं ध्यायन् उपाविशत्। यदा रात्रेः एक एव यामः अवशिष्टः, तदा प्रबुद्धः सः, विधिपूर्वकं गृहं सम्यक् अलङ्कर्तुं प्रवृत्तः। तत्र सूतमागधवन्दिनां मधुरवाचः शृण्वन्, प्रातःसन्ध्यायां उपविष्टः, एकचित्तः स्तोत्राणि जपन् आसीत्। मधुसूदनं स्तुत्वा, शिरसा वन्द्य, शुक्लवस्त्रधारी, ब्राह्मणान् वेदपाठाय नियोजयामास। तेषां गम्भीरमधुरसुमधुरस्वरः वाद्यनिनादैः सह, अयोध्यां व्याप्य, शुभशब्दः उत्पन्नः। तदा रामेण वैदेह्या सह उपवाससमाप्तिः श्रुत्वा, सर्वे अयोध्यावासिनः प्रमोदिताः अभवन्। ततः सर्वे नगरवासी रामस्याभिषेकश्रवणेन, रजनीं समाप्तां दृष्ट्वा, नगरं शोभयितुं आरब्धवन्तः। श्वेतमेघशिखराभैः देवालयैः, चत्वरैः, मार्गेषु, देवस्थानानि, गृहमण्डपेषु च, व्याप्य ध्वजाः पताकाश्च उद्धृताः। वणिजां विपणिषु नानावस्त्रभाण्डसमृद्धेषु, गृहिणां समृद्धगृहेषु च, सभासु, वृक्षेषु च, सर्वत्र ध्वजपताकाः शोभमानाः आसन्। तदा नटवेषकगीतिवादित्रैः जनाः मनःकर्णसुखैः वाक्यैः प्रहृष्टाः। चत्वरेषु गृहेषु च, रामाभिषेकसमये, जनाः परस्परं तस्यैव विषयं कथयन्तः आसन्। गृहद्वारेषु बालकाः अपि, क्रीडासमूहेषु, केवलं रामाभिषेकमेव परस्परं कथयन्तः आसन्। एवं तेषु दिव्येषु क्षणेषु, अयोध्यायां सर्वत्र रामाभिषेकस्य महोत्सवः प्रमोदेन सह प्रवर्तते स्म।