मातुः तेन प्रकारेण उक्तः रामः, विनयेन उपविष्टं कृताञ्जलिं भ्रातरं समीक्ष्य, सौम्यस्मितं वदनं कृत्वा मधुरया वाचा तं लक्षणं इत्येव व्यजिज्ञपत्। रामः उवाच— "लक्ष्मण, त्वया सह अहं इमां पृथिवीं पालयिष्यामि। एषा राज्यलक्ष्मीः त्वां प्राप्तवती, यं अहं आत्मनः द्वितीयं मन्ये। सौमित्रे, राज्यस्य सुखानि फलं च त्वं भुङ्क्ष्व; मम जीवितं राज्यं च सर्वं तव हेतोः एव इच्छामि।" इति लक्ष्मणं प्रति एवं उक्त्वा, रामः मातृभ्यः प्रणम्य, सीतया सह अनुमत्य गृहं प्रति जगाम। एतस्मिन्नन्तरे, प्रभाते अभिषेकस्य विषयं रामं उपदिश्य, राजा मुख्यपुरोहितं वसिष्ठं आहूय तं इदं वचनम् अब्रवीत्— "गच्छ, ककुत्स्थकुलसम्भूत, अद्य रामः भार्यया सह उपवासं कुर्यात्, शुभस्य राज्यलाभस्य च सिद्धये।" वसिष्ठः वेदविदां श्रेष्ठः, राज्ञः वचनं श्रुत्वा, "एवमस्तु" इति प्रतिगृह्य, रामगृहं स्वयमेव अगच्छत्। वीर्यवन्तं, बुद्धिमन्तं, क्रियाविदं रामं उपवासाय कर्तुं, सः स्थिरधियः वसिष्ठः उत्तमं ब्राह्मणरथं आरोह्य तत्र जगाम। रामः, आगते महर्षौ सत्कर्तुम् उत्सुकः शीघ्रं गृहात् निर्गत्य, रथस्य समीपे तं मुनिं दृष्ट्वा, तस्य हस्तं गृहित्वा, स्वयम् अवरोपयत्। तस्य विनयं दृष्ट्वा, पुरोहितः स्नेहपूर्वकम् वाक्यं ब्रुवन् तं हर्षयामास। तदा वसिष्ठः उवाच— "राम, तव पिता त्वया तुष्टः; त्वं राज्यं प्राप्स्यसि। अद्य त्वं सीतया सह उपवासं कुरु। श्वः तव पिता दशरथः, स्नेहान्वितः, त्वां युवराजं अभिषेक्ष्यति, यथा नहुषः ययातिम्।" इति उक्त्वा, सः शुद्धात्मा, संयतात्मा वसिष्ठः, रामं सीतया सह विधिवत् उपवासे स्थापयामास। ततः रामेण यथार्हं पूजितः राजपुरोहितः ककुत्स्थं अनुज्ञाप्य तस्मात् गृहे निर्गतः। तत्र रामः प्रियसखिभिः सौम्यवाक्यैः सहितः, तान् सत्कृत्य, सर्वान् अनुज्ञाप्य, स्वगृहं प्रविवेश। तस्मिन् काले रामस्य गृहं प्रमुदितजननार्यः पूर्णम्, पद्मिनीव मदोत्कटविहङ्गसंघैः आकीर्णं, शोभायामास। तस्मिन् रामगृहे, राजप्रासादोपमे, वसिष्ठः निर्गत्य, जनसमूहम् अपश्यत्। अयोध्यायां सर्वत्र, राजमार्गाः जिज्ञासुजनसमूहैः सर्वतः आपूरिताः आसन्। तदा राजमार्गे जनानन्दतरङ्गैः पूर्णः जनसमूहध्वनिः सागरनिःस्वनमिव बभूव। सर्वा अयोध्या, सम्यक्सिक्तमार्गा सुप्रक्षालिताः, वनमाल्यैः दीर्घध्वजैः च शोभिता, तदा शोभायामास। नगरनार्यबालसमाकीर्णाः सर्वे जनाः रामस्याभिषेकमिव उदयाचलस्य सवितारमिव आकाङ्क्षन्तः आसन्। ते जनाः अलङ्कृताः प्रमोदिताः, तं महोत्सवमदर्शयन्तः उत्सुकाः आसन्। एवं राजपुरोहितः, जनसमूहम् विच्छिद्य, शनैः शनैः राजमार्गे राजप्रासादं प्रति जगाम। तत्र श्वेतमेखलाशिखरकल्पं प्रासादं आरोह्य, राजा इन्द्रमिव बृहस्पतिं प्राप्य, तं अभिगच्छत्। आगतम् आलोक्य, राजा आसनात् उत्थाय, तं पृष्ट्वा, सर्वं कृतमिति निवेदयामास। ततः तस्मिन् सदृशे, सभासदः अपि, समुपविष्टाः, पुरोहितम् अभिनन्द्य, स्थानात् उत्थाय तस्थुः। गुरुणा अनुमतः राजा, तं पुरुषसमूहं विहाय, गुह्यम् अन्तःपुरं प्रविवेश, यथा सिंहः गिरिगुहाम् इव। सः प्रासादः, यत्र रमणीयवस्त्रभूषितनार्यः आसीन्, इन्द्रभवनसदृशः, तत्र प्रविश्य, सः राजा तारागणाकीर्णे नभसि चन्द्रमाः इव शोभमानः प्रविवेश। एवमुक्ते, वसिष्ठपुरोहिते निर्गते, रामः, स्नात्वा, संयतात्मा, विशाललोचना भार्यया सह, नारायणं प्रति उपससार। तत्र हव्यपात्रम् आदाय, विधिवत्, सः महादेवतायै अग्नौ घृतं जुहाव। अवशिष्टहविः भुक्त्वा, आत्मनः श्रेयसे, कुशासनस्थः नारायणं ध्यायन् उपाविशत्। रात्रौ एके जागरे शेषे, रामः उत्थाय, गृहं सम्यक् शास्त्रदृष्ट्या अलङ्कृतवान्। तत्र, सूतमागधबन्दिनां मधुरवचनानि शृण्वन्, प्रातःकाले समाहितचित्तः सन्ध्योपासने उपाविशत्। सः मधुसूदनं स्तुत्वा, शिरसा प्रणम्य, शुक्लवस्त्रधारी ब्राह्मणान् वेदपाठे नियोजयामास। ततः शुभा, गम्भीरा, मधुरा, वादित्रनिनादयुता वेदध्वनिः अयोध्यां व्याप्य बभूव। रामः वैदेह्या सह उपवासं समाप्तवानिति श्रुत्वा, सर्वे अयोध्यावासिनः प्रमोदन्ते स्म। तदा सर्वे नगरवासिनः, रामाभिषेकस्य श्रुत्वा, रात्रौ समाप्तायाम्, नगरस्य अलङ्काराय प्रवृत्ताः।