राजा दशरथः रामं समुपविश्य स्नेहेन इदं प्राह—“मम ज्योतिषज्ञाः सूचयन्ति यत् मम नक्षत्रम् क्रूरग्रहैः—सूर्येण, कुजेना, राहुणा च—पीड्यते। यदा हि एवंविधानि निमित्तानि दृश्यन्ते, तदा राज्ञः मृत्युर्भवति, घोराणि च आपदः सम्पद्यन्ते। अतः, राघव, यावत् मम मनः न विक्षिप्यते, तावत् त्वं अभिषिक्तव्यः; हि, प्रजाजनानां मनांसि नितरां चपलानि भवन्ति। अद्य चन्द्रमाः पूर्वाषाढां प्राप्तः, पुष्यं तु न प्राप्तवान्; श्वः तु निश्चितं ज्योतिषज्ञाः पुष्यसंयोगं सूचयिष्यन्ति। अतः, पुष्ये त्वं अभिषिक्तव्यः; मम मनः त्वां त्वरयति। श्वः अहं त्वां युवराजे अभिषेक्ष्यामि, रिपूनां दाहक। अद्य प्रभृति त्वं स्वधर्मनिष्ठया, भार्यया सह, कुशशय्यायां शयनं कर्तव्यम्। तव मित्राणि अपि, जाग्रतः, सर्वतः त्वां रक्षन्तु; हि, एतादृशेषु कार्येषु बहूनि विघ्नानि सम्भवन्ति। भरतः नगरात् दूरस्थः सन्, अस्मिन्नेव काले तवाभिषेककालः प्राप्तः, मम मतिना। सः च तव भ्राता भरतः धर्मनिष्ठः, ज्येष्ठानुग्राही, धर्मात्मा, करुणः, जितेन्द्रियः च। तथापि, अहं मन्ये, नराणां मनांसि न स्थिराणि; किन्तु, ये धर्मिष्ठाः, तेषां कर्माणि लोके स्फुरन्ति, राघव।” एवं उक्तः, रामः पित्रा अनुमतो यथोक्ताभिषेकाय, प्रणम्य तं पितरं स्वगृहं प्रतस्थे। स्वगृहं प्रविश्य, राजा यथाज्ञापयत्, अभिषेकाय, सः तत्क्षणमेव बहिः निर्गत्य मातुः अन्तःपुरं जगाम। तत्र, सः मातरं कौसल्यां ददर्श—सा विनययुक्ता, शुभवस्त्रधारिणी, मौनव्रता, देवगृहे उपविश्य, कल्याणाय प्रार्थयन्ती आसीत्। सुमित्रा लक्ष्मणश्च तत्रैव पूर्वमेव आगतौ, सीता अपि हर्षवृत्तान्तं श्रुत्वा समानीयता। तस्मिन्नन्तरे, कौसल्या नेत्रे निमील्य, सुमित्रया, सीतया, लक्ष्मणेन च परिवृता तिष्ठति स्म। पुत्रस्य पुष्ये युवराजाभिषेकं श्रोतुं, सा प्राणं निगृह्य, जनार्दनं ध्यायन्ती आसीत्। तदा, सा तत्रैव नियमपरायणा, रामः समीपमागत्य, प्रणम्य, मातरं हर्षयन् इदं वचनं अवदत्—“माते, पिता मां प्रजापालनाय नियुक्तवान्; श्वः तु तस्य आज्ञया अभिषिक्तो भविष्यामि। सीता अपि अद्य रात्रौ मया सह उपवासं करोतु; आचार्यैः एवं निर्दिष्टम्, पित्रा च उक्तम्। यानि यानि शुभानि कर्माणि श्वः अभिषेकाय युक्तानि, तानि अद्य मम, वैदेह्याः च, आयोजय।” एतत् श्रुत्वा, कौसल्या, दीर्घकालाभिलषितसिद्धिं लब्ध्वा, अश्रुपूर्णेना कण्ठेन रामं प्रत्युवाच—“वत्स राम, दीर्घायुर्भव; तव रिपवः नष्टाः। त्वं ऐश्वर्यसम्पन्नः, मम कुल्येषु, सुमित्रायाश्च, प्रमोदं जनयसि। पुत्र, त्वं हि शुभे नक्षत्रे जातः; तव गुणैः पितरं दशरथं तुष्टवान्। नूनं मम धैर्यं व्यर्थं नाभूत्, पद्मनेत्र; इयं राघवश्रीः त्वयि, इक्ष्वाकुवंशस्य, प्रतिष्ठिता।” एवं मातरं वदन्तीं रामः भ्रातरं लक्ष्मणं दृष्ट्वा, सः ससंज्ञं कृताञ्जलिं उपविष्टं, स्मितपूर्वकमिदं वचनं अवदत्—“लक्ष्मण, त्वं मया सह भूमिं पालय; एषा राज्यलक्ष्मीः तव प्राप्ता, यं अहं आत्मनं द्वितीयं मन्ये। सौमित्रे, त्वं राज्यस्य भोगांश्च फलानि च भुङ्क्ष्व; मम जीवितं राज्यं च तव कृते इच्छामि।” एवं लक्ष्मणं संबोध्य, रामः मातृभ्यः प्रणम्य, सीतां अनुज्ञाय, स्वगृहं प्रतस्थे। इत्येवं सर्गः पञ्चमः श्रीमद्वाल्मीकि रामायणे, अयोध्याकाण्डे, पठ्यते। अनन्तरं, राजा दशरथः रामं श्वः अभिषेकाय उपदिश्य, पुरोहितं वसिष्ठं आहूय, इदं वचनं अवदत्—“गच्छ, ककुत्स्थकुलोत्पन्न, सः रामः अद्य भार्यया सह उपवासं कुर्यात्, शुभाय राज्यप्राप्तये, तपस्विन्।” वसिष्ठः, वेदविदां श्रेष्ठः, “एवं अस्तु” इति राजानं प्रत्यभाष्य, स्वयमेव रामस्य गृहं जगाम। सः धर्मज्ञः, धीमान्, यज्ञविद् रामः उपवासं यथाविधि करोतीति, वसिष्ठः उत्तमं ब्राह्मरथं आरुह्य तत्र ययौ। रामः अपि, अभिषेकोत्सुकः, आदरात् शीघ्रं स्वगृहात् निर्गत्य, आगतमृषिं सत्कार्य, त्वरया रथस्य समीपं गत्वा, तं हस्तेन गृहीत्वा, स्वयमेव रथात् अवतारयत्। तस्य विनयदर्शनात्, पुरोहितः रामं मधुरैः वाक्यैः प्रहृष्टं कृत्वा, इदं वचनं अवदत्—“राम, तव पिता तव प्रति तुष्टः, त्वं राज्यं प्राप्स्यसि; अद्य त्वं सीतया सह उपवासं कुरु। श्वः तव पिता दशरथः, स्नेहान्वितः, त्वां युवराजे अभिषेक्ष्यति, यथा नहुषः ययातिम्।” एवं उक्त्वा, सः शुद्धः, नियमवान् वसिष्ठः, रामं सीतया सह, विधिवदुपवासं कारयामास। ततः, रामेण सम्यगर्चितः, सः राजपुरोहितः ककुत्स्थं अनुज्ञाय, रामगृहात् निर्गतः। एवं श्रीरामाभिषेकस्य शुभवृत्तान्तः संप्राप्तः।