श्रीरामस्य आगमनं श्रुत्वा, राजा दशरथः सौम्यवाक्यं वदितुम् इच्छन् तम् अन्तःपुरं प्रावेशयत्। श्रीराघवः पितुः प्रासादं प्रविश्य, दूरादेव पितरं दृष्ट्वा, अञ्जलिं कृत्वा प्रणम्य तस्थौ। तं प्रणतम् उत्थाप्य राजा समालिङ्ग्य, आसनं दत्त्वा पुनः रामं वाक्यम् अब्रवीत्। सः उवाच— "राम, अहम् वृद्धः चिरजीवी च कामान् अनुभूतवान्, यथेष्टं यज्ञशतानि बहुदक्षिणानि कृतवान्। अद्य त्वं मम अतुल्यः प्रियः च पुत्रः, यथेष्टजननः; दत्तं श्रुतं कृतं च मया यथाकामम्। वीर, सुखमपि अनुभूतं मया, न देवऋषिपितृब्राह्मणात्मनां ऋणं मयि अवशिष्टम्। त्वदर्थे अन्यत् कर्तव्यं नास्ति, केवलं तवाभिषेकः शेषः; अतः यद् अहं वक्ष्यामि, तत् त्वया मम साधनीयम्। अद्य सर्वजनाः त्वाम् एव राजा इच्छन्ति; अतः पुत्र, त्वां युवराजे अभिषेचयिष्यामि। अपि च, अद्य अहं पापदृष्टानि पश्यामि; दीप्ताः उल्काः भीमस्वना पतन्ति। ज्योतिषिभिः मे नक्षत्रं सूर्याङ्गारकराहुभिः पीड्यते इति उक्तम्। एवं सति, राजा मृत्युम् आप्नोति, महती च आपद् जायते। अतः, राघव, मम मनोविकारे पूर्वम् एव त्वं अभिषिक्तव्यः; हि प्राणिनां चित्तानि चपलानि भवन्ति। अद्य चन्द्रः पूर्वाषाढां प्राप्तः, श्वः पुष्यसंयोगः भविष्यति इति ज्योतिषिभिः निश्चितम्। अतः, पुष्ये त्वं अभिषिक्तव्यः, मम चेतः त्वाम् उत्तेजयति; श्वः त्वां युवराजे अभिषेचयिष्यामि, रिपुतापन। अद्य प्रभृति, संयम्य, भार्यया सहितः कुशासनस्थः निशां यापय; अस्य कार्यस्य विघ्ना बहवः भवन्ति, अतः तव मित्राणि सर्वतः त्वां रक्षन्तु। भरतः नगरे नास्ति, अतः अभिषेकसमयः प्राप्तः मम मतम्। सः भरतः धर्मनिष्ठः, ज्येष्ठं पूजयति, धर्मात्मा दयालुः जितेन्द्रियः च। तथापि, मनुष्यचेतांसि चपलानि इति मे मतिः; किन्तु धर्मिष्ठेषु सत्सु, कर्माणि उज्ज्वलन्ति, हे राघव। एवं उक्त्वा, अभिषेकाय अनुमत्य च, रामः पितरं प्रणम्य स्वगृहं प्रतस्थे। सः स्वगृहं प्रविश्य, राज्ञा यथाज्ञापितम्, तत्क्षणात् बहिर्गत्वा मातुः अन्तःपुरं जगाम। तत्र, सः मातरं ददर्श, सा विनयवती, शुभवस्त्रधारिणी, मौनव्रता, देवगृहे उपविश्य, श्रेयः प्रार्थयन्ती आसीत्। सुमित्रा लक्ष्मणश्च तत्र पूर्वमेव आगतौ, सीता अपि रामाभिषेकस्य शुभवार्तां श्रुत्वा, तत्र आनीता। तस्मिन्न् काले, कौसल्या तत्र स्थित्वा, नेत्रे निमील्य, सुमित्रया, सीतया, लक्ष्मणेन च परिवृता आसीत्। पुत्रस्य पुष्ये युवराजाभिषेकः भविष्यति इति श्रुत्वा, सा प्राणं संयम्य, जनार्दनं ध्यायन्ती आसीत्। तदा, उपवासे स्थिता, रामः समीपम् आगत्य, प्रणम्य, हर्षवचनानि अब्रवीत्— "मातः, पितरि आज्ञापयति, जनपदरक्षणे नियुक्तोऽस्मि; श्वः अहं अभिषिक्तः भविष्यामि।" "सीता अपि अद्य मया सह उपवासं करोतु; एवमाचार्यैः उक्तम्, पितुः आज्ञया। यानि यानि शुभकर्माणि श्वः अभिषेकाय युक्तानि, तानि अद्य मम च वैदेह्याः च क्रियताम्।" एतत् श्रुत्वा, कौसल्या दीर्घकालाभिलषितफलसिद्धिं प्राप्य, हर्षाश्रुपरिप्लुता रामम् उवाच— "वत्स राम, दीर्घायुषी भव; शत्रवः ते नष्टाः। त्वं समृद्धियुक्तः कुलं च सुमित्रां च हर्षयसि। पुत्र, त्वम् शुभनक्षत्रे जातः; पित्रे दशरथाय गुणैः प्रीयसि। नूनम् मम धैर्यं व्यर्थं न जातम्, रघुकुलस्य राज्यश्रीः त्वयि अधुनैव प्रतिष्ठिता।" एवं मातरम् उपलभ्य, रामः भ्रातरं लक्ष्मणं विनीतं समुपविष्टं दृष्ट्वा, स्मितपूर्वकं वाक्यम् उवाच— "लक्ष्मण, त्वया सह अहं इमां पृथिवीं शासनाय इच्छामि; एष राज्यलाभः तव अपि। सौमित्रे, राज्यसुखानि भुङ्क्ष्व; मम जीवितं राज्यं च तव कृते वाञ्छामि।" इति लक्ष्मणं समाश्वास्य, रामः मातॄन् प्रणम्य, सीतां अनुज्ञाप्य स्वगृहं प्रतस्थे। एवं श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आद्याय्यकाण्डे पञ्चमः सर्गः पाठ्यते। पुनः, राजा दशरथः यथोक्तं रामं श्वः अभिषेकाय उपदिश्य, पुरोहितं वसिष्ठं आहूय तम् इदं वचनम् अब्रवीत्— "गच्छ, ककुत्स्थकुलोद्भव, अद्य रामः भार्यया सहितः उपवासं कुर्यात्, यशस्यं राज्यसिद्धये च।