सारथिनः वचः श्रुत्वा, रामः त्वरया पूर्णः पुनः राजप्रासादं प्रति जगाम, पितरं द्रष्टुं समुत्सुकः। तस्य आगमनं निशम्य, राजा दशरथः प्रियं वाक्यं वक्तुम् इच्छन् तम् अन्तःपुरं प्रावेशयत्। श्रीमान् राघवः पितुः प्रासादं प्रविश्य, दूरात् एव पितरं दृष्ट्वा, कृताञ्जलिः प्रणनाम। राजा अपि तम् प्रणतं उत्थाप्य, आलिङ्ग्य, आसनं दत्त्वा, पुनः रामं सम्बोधितवान्। स राजा रामं उवाच— "राम, अहं वृद्धः, दीर्घजीवी, यथाकामं भोगान् अनुभूतवान् अस्मि; शतशः यज्ञान् बहुदक्षिणान् कृतवान्। अद्य त्वं मे अतुल्यः प्रियः च पुत्रः, यथाकामं जातः; दत्तम्, श्रुतम्, कृतम् च मया। वीर, सुखम् अपि अनुभूतवान् अस्मि; देवान्, ऋषीन्, पितॄन्, ब्राह्मणान्, आत्मानं च प्रति ऋणशेषः नास्मि। त्वत्तः अन्यत् कर्तव्यं नास्ति मम, केवलं तवाभिषेकः शेषः; तस्मात् यद् अहं वक्ष्यामि तत् त्वया कर्तव्यम्।" "अद्य सर्वे जनाः त्वां राजानम् इच्छन्ति; तस्मात् पुत्र, त्वां युवराजे अभिषेचयिष्यामि। अपि च, अद्य राम, अहं दुःस्वप्नान् पश्यामि; अग्निशिखाः उल्काः शब्दयन्त्यः पतन्ति। ज्योतिषज्ञाः वदन्ति मम नक्षत्रं क्रूरग्रहैः, सूर्येण, मङ्गलेन, राहुणा च पीड्यते। यदा एते निमित्तानि दृश्यन्ते तदा राजा मृत्युम् आप्नोति, महतीं च आपदं। अतः राघव, यावत् मे मनः न भ्रम्यते, त्वम् अभिषिक्तव्यः; सर्वेषां जीविनां चित्तानि हि चपलानि।" "अद्य चन्द्रः पूर्वाषाढां प्राप्तः, पुष्यं प्रति; श्वः पुष्ययोगे भविष्यति इति निश्चितम्। तस्मात् पुष्ये त्वं अभिषिक्तव्यः; मम मनः त्वाम् अभिषेचने त्वरयति। श्वः त्वां युवराजे अभिषेचयिष्यामि, रिपुन्प्रदाहक। अद्य प्रभृति, संयम्यात्मानं, भार्यया सह कुशशय्यां शयनं कर्तव्यम्। तव सुहृदः चतुर्दिशं जाग्रतः तव रक्षां करिष्यन्ति; ह्येवम् आरभ्ये कार्ये विघ्नाः बहवः भवन्ति।" "भरतः नगरात् बहिः स्थितः, तस्मात् तवाभिषेकस्य समयः प्राप्तः। स हि तव भ्राता धर्मात्मा, ज्येष्ठं पूजयति, धर्मनिष्ठः, दयालुः, जितेन्द्रियः। तथापि, मनुष्याणां चित्तानि स्थिराणि न स्युः; धर्मिष्ठेषु तु स्थैर्यं, तेषां कर्माणि शोभन्ते, हे राघव।" इति उक्त्वा, यदा रामः श्वः अभिषेकाय अनुमतिः लब्धवान्, सः पितरं प्रणम्य स्वगृहं प्रति प्रस्थितवान्। गृहं प्रविश्य, राज्ञा अभिषेकाय उक्तः, सः तत्क्षणात् निर्गत्य मातुः अन्तःपुरं प्रति गतवान्। तत्र सः मातरं दृष्टवान्, नम्रां, शुभवस्त्रधारिणीं, मौनां, देवगृहे उपविष्टां, श्रियम् इच्छन्तीं। तत्रैव सुमित्रा लक्ष्मणश्च आगतौ, सीता अपि आनन्दवार्तां श्रुत्वा, आनायिता। तस्मिन्काले कौसल्या, नेत्रे निमील्य, सुमित्रया, सीतया, लक्ष्मणेन च परिवृता तिष्ठति स्म। श्वः पुष्ये पुत्रस्याभिषेकः भविष्यति इति श्रुत्वा, सा प्राणं संयम्य, जनार्दनं ध्यायन्ती स्थिता। तस्यां तत्रैव व्रतानुष्ठाने प्रवृत्तायां, रामः समीपमागत्य, मातरं प्रणम्य, प्रीतिदायकं वचनम् उवाच— "माते, जनः रक्षायै माम् नियुक्तवान्; श्वः पितुः आज्ञया अभिषिक्तो भविष्यामि। सीता अपि मया सह अद्य रात्रौ उपवासं करोतु; गुरुभिः एवमुक्तम्, पितरं च मया श्रुतम्। यानि श्वः अभिषेकाय शुभानि कर्माणि, तानि अद्य मम, वैदेह्याः च, समुपपादय।" एवं श्रुत्वा, कौसल्या, दीर्घकालाभिलषितं मनोरथसिद्धिं प्राप्य, अश्रुपूर्णया वाचा रामं उवाच— "वत्स राम, दीर्घं जीव; शत्रवः ते नष्टाः। त्वं श्रीयुक्तः स्वबान्धवान्, सुमित्रां च प्रमोदयसि। पुत्र, त्वं शुभनक्षत्रे जातः, गुणैः पितरं दशरथं तुष्टवान्। धैर्यं मम व्यर्थं न जातम्, पद्मलोचन, इक्ष्वाकुवंशस्य राज्यश्रीः अद्य त्वयि प्रतिष्ठिता।" एवं मातरं सम्बोधित्वा, रामः लक्ष्मणं, कृताञ्जलिं विनीतमुपविष्टं, सस्मितं वदनं दृष्ट्वा उवाच— "लक्ष्मण, मया सह इमां पृथिवीं पालय; राज्यलाभः तवापि प्राप्तः, त्वं मे द्वितीयात्मा। सौमित्रे, राज्यस्य सुखानि फलं च भोक्तुमर्हसि; मम जीवितं राज्यं च तव कृते इच्छामि।" इति लक्ष्मणं उक्त्वा, रामः मातॄन् प्रणम्य, सीतां अनुज्ञाप्य, स्वगृहं गतवान्। एवमुक्ते, श्रीमद्रामायणस्य अयोध्याकाण्डे पञ्चमः सर्गः कथ्यते। रामस्य श्वः अभिषेकं निर्दिश्य, राजा दशरथः वसिष्ठं पुरोहितश्रेष्ठं आहूय, तमिदं वचनं प्रोवाच।