ततः सारथिः रामं प्रीत्या प्राह—"राजा त्वां द्रष्टुमिच्छति; इदानीं यथेष्टं गन्तुं शक्नोषि।" इत्येतच्छ्रुत्वा रामः त्वरया युक्तः पुनः राजभवनं जगाम पितरं द्रष्टुम्। रामस्य आगमनं निशम्य, राजा दशरथः सस्नेहम् आमंत्रयामास, तं सभायां प्रवेशयामास च। श्रीमान् राघवः पितुः प्रासादं प्रविश्य, दूरात् पितरं ददर्श, ससंज्ञं प्रणम्य नमस्कृत्य स्थितः। राजा प्रणमन्तं तमुत्थाप्य आलिङ्ग्य, उपवेशनं दत्तवान्, पुनः रामं संबोधितवान्। स राजा सस्नेहम् उवाच—"राम, अहं वृद्धः, दीर्घजीवी, यथाकामं भोगान् अनुभूतवान्; शतशो यज्ञान् दत्तपूर्वकान् कृतवान्।" "अद्य त्वं मे अतुल्यः प्रियः पुत्रः, यथेष्टजन्मा; दानं कृतवान्, विद्यां प्राप्तवान्, यत्कामितं तत्सर्वं कृतम्।" "वीर, सुखमपि अनुभूतं मया; देवऋषिपितृब्राह्मणात्मऋणैः विमुक्तोऽस्मि।" "त्वदर्थं किंचिद् अन्यत् न कर्तव्यमस्ति, ऋते तवाभिषेकात्; अतः यद् वक्ष्यामि तत् त्वं मम साधय।" "अद्य सर्वे जनाः त्वां नृपतिं द्रष्टुम् इच्छन्ति; तस्मात् पुत्र, त्वां युवराजे अभिषेचयिष्यामि।" "अद्य च, राम, दुःस्वप्नान् पश्यामि; अग्निवर्णाः उल्काः गर्जन्त्यः पतन्ति।" "ज्योतिषज्ञाः वदन्ति मम नक्षत्रं क्रूरग्रहैः—रविणा, भौमेन, राहुणा—पीड्यते।" "एतेषु निमित्तेषु जातेषु राजा मृत्युं प्राप्नोति, महतीं च आपदं।" "तस्मात् राघव, यावत् मम चेतः न विक्षिप्यते, तावत् त्वं अभिषिक्तव्यः; हि प्राणिनां चित्तानि चलानि।" "अद्य चन्द्रः पूर्वाषाढां प्राप्तः, पुष्यं प्रति; श्वः पुष्ययोगः भविष्यति, इति ज्योतिषज्ञाः निश्चित्य वदन्ति।" "अतः त्वं पुष्ये अभिषिक्तव्यः; मम मनः त्वां बलवद् अभिषेकाय प्रेरयति। श्वः त्वां युवराजे अभिषेचयिष्यामि, रिपूनां तापक।" "अद्य प्रभृति, संयम्यात्मानं, पत्नीया सह, कुशशय्यायां शयनं कुर्याः।" "त्वदीया मित्राणि, सावधानानि, सर्वतः त्वां रक्षिष्यन्ति; हि कार्येषु विघ्नाः बहवः भवन्ति।" "भरतः नगरात् बहिः स्थितः; तस्मात् तव अभिषेककालः प्राप्तः मम मतिः।" "भरतः धर्मशीलः, ज्येष्ठवत्सलः, धर्मात्मा, दयालुः, जितेन्द्रियः।" "तथापि, मनुष्याणां चित्तानि स्थिराणि न भवन्ति; धर्मिष्ठेषु तु, स्थिरधियः, कर्माणि शोभन्ते, राघव।" एवं उक्तः, अभिषेकस्य श्वः भविष्यतीति अनुमोदितः, रामः पितरं प्रणम्य गृहं प्रति निष्क्रान्तः। स्वगृहं प्रविश्य, राजाज्ञया अभिषेकाय, तत्क्षणात् बहिः निर्गत्य, मातुः अन्तःपुरं प्रति जगाम। तत्र सः मातरं ददर्श, विनीताम्, शुभवस्त्रधारिणीं, मौनिनीं, देवगृहे उपविष्टां, श्रियं प्रार्थयन्तीं। सुमित्रा च लक्ष्मणः तत्रैव आगतौ, सीता अपि, रामस्य अभिषेकस्य शुभवार्तां श्रुत्वा, तत्र उपनीता। तस्मिन्काले कौसल्या तत्र स्थित्वा, निमीलितलोचना, सुमित्रया, सीतया, लक्ष्मणेन च परिवृता। पुत्रस्य पुष्ये युवराजाभिषेकं श्रोतुं प्राप्तवती, सा प्राणान् संयम्य, जनार्दनं ध्यायन्ती आसीत्। तस्यां व्रतानुष्ठानपरायणायां, रामः समीपमुपेत्य, प्रणम्य, सस्नेहम् इदं वचनं प्राह। "माते, पिता मां प्रजापालनकार्ये नियुक्तवान्; श्वः तस्याज्ञया अभिषिक्तव्यः अस्मि।" "सीता अपि अद्य रात्रौ मया सह उपवासं करिष्यति; आचार्याः एवं आदेशितवन्तः, पितुश्च आज्ञा।" "यद् यद् शुभं कर्म श्वः अभिषेकाय युक्तं, तत् अद्य मम, वैदेह्याश्च, समाचर।" एतद् श्रुत्वा, कौसल्या, दीर्घकालसंस्कृतमनोरथा, हर्षबाष्पगद्गदया वाचा रामं उवाच—"पुत्र राम, दीर्घायुषी भव; शत्रवः पराजिताः। त्वं श्रीमान् स्वजनान्, सुमित्रां च, प्रमोदयानि।" "पुत्र, त्वं खलु शुभनक्षत्रे जातः; पितरं दशरथं गुणैः तुष्टवान्।" "सत्यं, मम धैर्यं न निष्फलं जातम्, पद्मलोचन; इक्ष्वाकुवंशराज्यश्रीः त्वयि प्रतिष्ठिता।" एवं मातरं संबोध्य, रामः भ्रातरं, अञ्जलिपुटं विनीतं, समीक्ष्य, मन्दस्मितेन वाक्यमुवाच—"लक्ष्मण, मया सह एतां पृथिवीं पालय; राज्यलाभः त्वत्तः द्वितीयाय मे प्राप्तः।" "सौमित्रे, राजसुखानि फलं च भोक्ष्य; मम जीवितं राज्यं च तव कृते इच्छामि।" एवं लक्ष्मणाय उक्त्वा, रामः मातृभ्यः प्रणम्य, सीतां अनुज्ञाप्य, स्वगृहं प्रति जगाम। इति श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये अयोध्याकाण्डे पञ्चमः सर्गः पाठ्यते।