यदा नगरजनाः गृहेभ्यः निर्गताः, तदा राजा दशरथः पुनः मन्त्रिभिः सह मन्त्रयितुं प्रवृत्तः। सः धैर्यम् अधिगम्य, चिन्तनानन्तरं, निश्चित्य निर्णयं कृतवान्। ततः सः प्रभुः मन्त्रिभ्यः उक्तवान्—"श्वः शुभः पुष्यनक्षत्रः आगच्छति; श्वः मम पुत्रः रामः, पद्मपत्रनयनः, युवराज्याभिषेकं प्राप्स्यति।" तदनन्तरं दशरथः स्वान्तःपुरं प्रविश्य, सारथिं आह्वयितुं आज्ञापयत्—"रामं पुनः आनय।" ततः द्वारपालाः रामं सूचयन्ति यत् सः पुनः आह्वातः अस्ति। इत्येतत् श्रुत्वा रामः सशङ्कः अभवत्। शीघ्रं प्रवेश्य, रामः उक्तवान्—"आगमनस्य कारणं विस्तार्य कथय।" तदा सारथिः रामं प्रति अवदत्—"राजा त्वां द्रष्टुम् इच्छति; इदं श्रुत्वा त्वं इच्छसि चेत् गच्छ।" सारथिवचनं श्रुत्वा रामः शीघ्रं राजप्रासादं पुनः अगच्छत्, राजानं द्रष्टुं उद्युक्तः। रामस्य आगमनं श्रुत्वा, राजा दशरथः स्नेहपूर्वकं भाषितुं तं आन्तःपुरे प्रवेशयितुं आज्ञापयत्। रामः, पिता दशरथं दूरात् दृष्ट्वा, अञ्जलिं कृत्वा प्रणामं अकरोत्। राजा तं उत्थाप्य, आलिङ्ग्य, आसनं दत्त्वा, पुनः रामं प्रति उक्तवान्। "राम, अहं वृद्धः, दीर्घायु, यथेष्टं सुखानि उपभोगितवान्; यथेष्टं शतशः यज्ञान् दत्त्वा, यथेष्टं दानानि कृतवान्।" "अद्य, नरश्रेष्ठ, त्वं मम अतुल्यः प्रियः पुत्रः, यथेष्टं जातः; दानं, अध्ययनं, साधनं यथेष्टं कृतम्।" "वीर, सुखं अपि अनुभवितम्; देवऋषिपितृब्राह्मणात्मऋणं मया परिपूर्णम्।" "ते तव अभिषेकं विना अन्यत् कर्तव्यं नास्ति; अतः यद् अहं वदामि, तत् त्वं मम कृते कर्तव्यम्।" "अद्य सर्वजनाः त्वां राजा रूपेण इच्छन्ति; अतः पुत्र, त्वां युवराज्ये अभिषेकयिष्यामि।" "राम, अद्य अहं अशुभं स्वप्नं पश्यामि; अग्निवर्णाः उल्काः गर्जनया पतन्ति।" "राम, ज्योतिषविदाः वदन्ति मम नक्षत्रं क्रूरग्रहैः—रविना, मङ्गलेन, राहुणा—पीडितम्।" "यदा एते लक्षणानि दृश्यन्ते, राजा मृत्युम् प्राप्नोति, घोरं आपदं प्राप्नोति।" "अतः राघव, यावत् मम मनः न भ्रमितम्, तव अभिषेकः कर्तव्यः; जीवजनानां मनांसि चपलानि सन्ति।" "अद्य चन्द्रः पूर्वाषाढां प्राप्तः, पुष्यं पूर्वं; श्वः पुष्ययोगः निश्चितः ज्योतिषविदैः सूच्यते।" "अतः पुष्ये अभिषेकः कर्तव्यः; मम मनः त्वां अभिषेकाय प्रेरयति। श्वः त्वं युवराज्ये अभिषिक्तः भविष्यसि, शत्रुनिग्रहेन।" "अद्य आरभ्य, त्वं रात्रिं दमेन, पत्न्या सह, कुशशय्यायाम् उपवेशय।" "त्वदीयमित्राः आज आज्ञाय, सर्वतः त्वां रक्षन्तु; अस्य कार्यस्य विघ्नाः बहवः भवन्ति।" "भरतः नगरात् दूरः अस्ति, अतः तव अभिषेकस्य समयः आगतः इति मम मतिः।" "भरतः धर्मनिष्ठः, ज्येष्ठं पूजयति, धर्मज्ञः, दयालुः, जितेन्द्रियः।" "तथापि, मनुष्यानां मनांसि अस्थिराणि; किन्तु धर्मनिष्ठेषु सत्पुरुषेषु कर्माणि दीप्तानि राघव।" एवं उक्तः, अभिषेकाय श्वः अनुमतिः लब्ध्वा, रामः पितरं प्रणम्य, स्वगृहं प्रत्यगच्छत्। ततः स्वगृहं प्रविश्य, राजाज्ञया अभिषेकाय, तत्क्षणात् बहिः निर्गत्य, मातुः अन्तःपुरं अगच्छत्। तत्र सः मातरं ददर्श—सा विनीतवस्त्रा, मौनवस्था, शुद्धवस्त्रधारिणी, मन्दिरे उपविश्य, श्रीप्रार्थनायाम् स्थितवती। सुमित्रा लक्ष्मणः च तत्र पूर्वमेव आगतौ; सीता अपि आनन्दवृत्तं श्रुत्वा तत्र आगता। तस्मिन् काले कौसल्या तत्र स्थितवती, नेत्रौ निमील्य, सुमित्रा, सीता, लक्ष्मणेन परिवृता। पुत्रस्य पुष्ये युवराज्याभिषेकं श्रुत्वा, सा श्वासं संयम्य, जनार्दनं ध्यायन्ती। तदा, तस्याः अनुष्ठानं चरन्त्याः, रामः समीपं आगत्य, प्रणम्य, मातरं हर्षयन् इदं वचनं अवदत्—"माता, पिता मम जनरक्षणे नियुक्तवान्; श्वः मम अभिषेकः भविष्यति, पितुः आज्ञया।" "सीता अपि अद्य रात्रिं मया सह उपवासं करोतु; गुरवः एवं उक्तवन्तः, पिता अपि उक्तवान्।" "श्वः अभिषेकाय यानि शुभकर्माणि उचितानि, तानि अद्य मम, वैदेह्याः च, व्यवस्थितानि कुरु।" एतत् श्रुत्वा, कौसल्या, यः दीर्घकालपर्यन्तं कामः तया धृतः, रामं प्रति हर्षाश्रुपरिप्लुतया वाचा उक्तवती—"राम, आयुष्मान् भव; शत्रवः पराजिताः। त्वं संपन्नः, स्वजनानां, सुमित्रायाः च, हर्षं जनयसि।" "पुत्र, त्वं शुभनक्षत्रे जातः; तव गुणैः पिता दशरथः तुष्टः।" "सत्यं, मम धैर्यं व्यर्थं न अभवत्, पद्मनयन, यतः इक्ष्वाकुवंशस्य राज्यश्रीः अद्य तव, पुत्र, अधिष्ठास्यति।