ततः सुमनः पुत्रं संयम्य यथोक्तं कर्तव्यमिति सान्त्वयामास। एतदाकर्ण्य रामभक्ताः प्रियसखायः तस्य प्रियं कर्तुमुद्यताः शीघ्रं कौसल्यायाः समीपं गताः। सा कौसल्या सुवर्णं गावः विविधरत्नानि च वितरन्ती, तान् स्वप्रियजनान् सम्पूज्य, धर्मपत्नीषु श्रेष्ठा सती, तदनन्तरं राजानमभिवाद्य, राघवः स्वशुभगं गृहमारोहणं कृत्वा जनसमूहैः पूजितः प्रययौ। ते च नगरवासिनः राजवचनमाकर्ण्य, महदधिगम्यं लाभमिव प्रहृष्टाः, राजानं प्रणम्य स्वगृहाणि प्रतिगम्य, हर्षपूर्णाः देवताः सम्पूजयामासुः। इतः परं चतुर्थस्सर्गः शृणु। यदा जनाः निर्गताः, राजा पुनः मन्त्रिभिः सह मन्त्रयामास। स निश्चित्य, धृतिमान् राजा स्वमन्त्रमकरोत्। स राजा दाशरथिः उदारदृष्ट्या "श्वः पुण्यः पुष्यः, श्वो मम पुत्रः रामः पद्मपत्रनयनः युवराज्याभिषिक्तः भविष्यति" इति न्यज्ञापयत्। ततः स राजा अन्तःपुरं प्रविश्य सारथिं आहूय, "रामं पुनः आनय" इत्याज्ञापयत्। द्वारपालाः रामाय निवेदयामासुः यः पुनः आहूयते। एतदाकर्ण्य रामः चिन्तायुक्तः अभवत्। शीघ्रं प्रवेशितः सन् रामः उवाच—"मम आगमनस्य कारणं सम्पूर्णं कथय।" तदा सारथिः तम् उक्तवान्—"राजा त्वां द्रष्टुमिच्छति; श्रुत्वा त्वं यथोचितं गन्तुं वा न गन्तुं वा शक्नोषि।" सारथेर्वचनं श्रुत्वा, रामः त्वरितः राजभवनं पुनरुपेत्य राजानं द्रष्टुमगच्छत्। रामस्य आगमनं श्रुत्वा, राजा दशरथः सौम्यवचनं वक्तुमिच्छन्, तमन्तःपुरं नीतवान्। रामः पितुः प्रासादं प्रविश्य, दूरतः पितरं दृष्ट्वा, अञ्जलिं कृत्वा प्रणम्य तस्थौ। राजा तमुत्थाप्य, आलिङ्ग्य, आसनं दत्वा, पुनः रामं प्रति वचनमुवाच— "राम, अहं वृद्धः, दीर्घजीवी, यथेष्टं सुखानि अनुभूतवान्; यथाकामं शतयज्ञान् बहुदक्षिणान् कृतवान्। अद्य त्वं मे अतुल्यः प्रियतमः पुत्रः, मम इच्छया जातः; अहं दत्तवान्, शास्त्रं श्रुतवान्, यदिच्छितं तदाप्तवान्। वीर, अहं सुखं अनुभूतवान्; देवर्षिपितृपुरुषात्मनां ऋणं मयापाकृतम्। तवाभिषेकं विना मम कर्तव्यं नास्ति; अतः यदद्य वक्ष्यामि तत्कर्तव्यं त्वया। अद्य सर्वे जनाः त्वां नृपतित्वे इच्छन्ति; तस्मात् पुत्र, त्वां युवराज्येऽभिषेक्स्यामि। अद्य राम, अहं दुःस्वप्नान् पश्यामि; ज्वलदुल्काः गर्जन्त्यः पतन्ति। ज्योतिषविदः वदन्ति मम नक्षत्रं क्रूरग्रहैः—रविणा, भौमेन, राहुणा च—पीड्यते। एतेषु निमेषु, राजा मृत्युं प्राप्नोति, महाभयं च आपद्यते। तस्मात् राघव, मम मनः विक्षिप्तं न स्यात्, तावत् त्वमभिषिक्तः भव; प्राणिनां हि चित्तानि चलानि स्युः। अद्य चन्द्रः पूर्वाषाढां गत्वा पुष्यं प्रति वर्तते; श्वः पुष्ययोगं निश्चित्य ज्योतिषविदः सूचयिष्यन्ति। अतः पुष्ये त्वमभिषिक्तः भव; मम मनः त्वां बलात् प्रेरयति। श्वः त्वां युवराज्येऽभिषेक्स्यामि, रिपुं दाहयन्। अद्य प्रभृति त्वं संयम्य, भार्यया सह, कुशशय्यायां शयनं कुर्यात्। तव मित्राणि च सर्वतः आज्ञाय, त्वां रक्षिष्यन्ति; ह्यस्य कार्यस्य विघ्नाः बहवः भवन्ति। भरतः नगरात् दूरस्थः; अतः तवाभिषेकसमयः प्राप्तः मम मतिः। स भ्राता भरतः धर्मचर्यां पालयति; ज्येष्ठं पूजयति, धर्मात्मा, करुणः, जितेन्द्रियः च। तथापि, अहं मनुष्याणां चित्तानि स्थिराणि न मन्ये; किन्तु धर्मिष्ठेषु स्थिरधिष्ण्येषु, तेषां कर्माणि प्रकाशन्ते, हे राघव। एवं उक्तः, श्वः अभिषेकः भविष्यतीति अनुमत्य, रामः पितरं प्रणम्य स्वगृहं प्रतिपेदे। स राजा आज्ञया, युवराजाभिषेकाय, स्वगृहं प्रविश्य, तत्क्षणादेव मातुः अन्तःपुरं गन्तुमुपचक्रमे। तत्र रामः मातरं ददर्श, या विनयवती, सूक्ष्मवस्त्रधारिणी, मौनव्रता, देवगृहे उपविश्य, श्रीकामना प्रार्थयन्ती आसीत्। सुमित्रा लक्ष्मणश्च तत्र पूर्वमेव आगतौ; सीता अपि रामाभिषेकस्य हर्षवार्तां श्रुत्वा, आनीता आसीत्। तस्मिन्नन्तरे कौसल्या तत्र स्थित्वा, नेत्रौ निमील्य, सुमित्रा-सीता-लक्ष्मणैः परिवृता, पुत्रस्य पुष्ये युवराजाभिषेकं श्रुत्वा, प्राणं निगृह्य, जनार्दनं ध्यानमग्ना आसीत्। तदा सैव व्रतानुष्ठाने प्रवृत्ता, रामः समीपमुपेत्य, प्रणम्य, मातरं हर्षयन् इदं वचनमुवाच—"माते, पितरि आज्ञापिते, प्रजापालनं मयि नियुक्तम्; श्वः तु मम अभिषेकः भविष्यति। सीता अपि अद्य रात्रौ मया सह उपवासं करोतु; एवमाचार्यैः उपदिष्टं, पितरि एवमुक्ते।