शरद्व्याप्तनभः शुद्धग्रहतारासहितशशिनः यथा प्रकाशते, तथा सा सभा राघवस्य सौम्यतेजसा द्योतिता। तत्र राजा दशरथः प्रियं पुत्रं रामं दृष्ट्वा तुष्टिम् अनुभूतवान्। तं शुद्धदर्पणप्रतिबिम्बवत् स्वं स्वयं अलंकृतं इव अपश्यत्; ततः श्रेष्ठपिता सुतं सुविशिष्टासनस्थं रामं संबोधितवान्। स राजा दशरथः रामं इन्द्रं कश्यपः इव उक्तवान् – “त्वं मम मुख्यायाः पत्न्याः पुत्रः, सर्वथा योग्यः, योग्यपुत्रः च। त्वं मम प्रियः पुत्रः रामः, गुणेषु परमः; स्वैः गुणैः सर्वजनान् हृदि स्थापयितवान्। अतः पुष्यनक्षत्रे अभिषेकं कुरु; स्वभावेन च इच्छया च गुणवान् असि। तथापि, गुणवान् सन्, स्नेहात् तव हिताय वक्ष्यामि – सदा विनयं धारय, सदा इन्द्रियाणि निगृह्य यथावत् आचर। कामक्रोधसमुत्थितान् दोषान् परित्यज्य, गोप्ये च प्रकटे च यथाचर्यं आचर। मन्त्रिभ्यः आरभ्य सर्वजनान् जित्वा, कोशागारशस्त्रागारयोः महतीं संपत्तिं संचितुम् अर्हसि। यः भूमिं भक्तजनैः सहितः पालयति, तस्य मित्राणि अमृतलाभे देवाः इव हर्षं अनुभवन्ति। अतः पुत्र, स्वं संयम्य यथोक्तं आचर।” एवं राजा दशरथस्य वचनं श्रुत्वा रामस्य भक्ताः मित्राणि शीघ्रं कौसल्यायाः समीपं गत्वा तस्य समाचारं निवेदितवन्तः। ततः कौसल्या, श्रेष्ठा स्त्रीषु, सुवर्णं गावः रत्नानि च प्रियजनभ्यः वितीर्य, राजानं प्रणम्य, राघवः रथमारुह्य जनसमूहैः पूजितः स्वगृहं जगाम। तत्र नगरवासिनः राजवचनं श्रुत्वा महतीं लाभमिव हृष्टाः, राजानं अभिवाद्य स्वगृहं गत्वा हर्षपूर्णाः देवान् पूजयितवन्तः। इदानीं चतुर्थः अध्यायः आरभ्यते। जनाः गत्वा, राजा पुनः मन्त्रिभिः सह मन्त्रयामास; विचार्य, स धृतिमान् राजा निश्चित्य उक्तवान् – “श्वः शुभः पुष्यनक्षत्रः; श्वः मम पुत्रः रामः, पद्मपत्राक्षः, युवराज्याभिषेकं प्राप्स्यति।” ततः दशरथः स्वान्तःपुरं प्रविश्य सारथिं आह्वयित्वा आज्ञापयत् – “रामं पुनः आनय।” द्वारपालाः रामं पुनः आह्वानं निवेदितवन्तः; तद्वचनं श्रुत्वा रामः चिन्तितः अभवत्। शीघ्रं प्रवेश्य, रामः उक्तवान् – “आगमने कारणं सम्पूर्णं ब्रूहि।” ततः सारथिः उक्तवान् – “राजा त्वां द्रष्टुम् इच्छति; तद्वचनं श्रुत्वा इच्छया आगच्छ।” तस्य वचनं श्रुत्वा रामः शीघ्रं राजप्रासादं गत्वा राजानं द्रष्टुम् उद्युक्तः अभवत्। रामागमनं श्रुत्वा, राजा दशरथः स्नेहपूर्णं भाषितुम् इच्छन्, तं अन्तःकक्षे आनयितुम् आज्ञापयत्। रामः पिता दूरात् दृष्ट्वा, अंजलिं कृत्वा प्रणम्य प्रविष्टवान्। राजा तं प्रणतं उत्थाप्य आलिंग्य, आसनं दत्त्वा पुनः रामं संबोधितवान्। “राम, अहं वृद्धः, दीर्घायुः, इच्छया सुखानि उपभोगितवान्; शतशः यज्ञान् यथेष्टदक्षिणान् कृतवान्। अद्य त्वं अतुल्यः, प्रियः पुत्रः, यथेष्टजन्मा; दत्तं, शिक्षितं, साधितं च यथेष्टं। वीर, सुखं अपि अनुभूतं; देवेभ्यः, ऋषिभ्यः, पितृभ्यः, ब्राह्मणेभ्यः, आत्मनः च ऋणं मुक्तं। तव अभिषेकं विना अन्यत् कर्तव्यं नास्ति; अतः यद् वक्ष्यामि, तत् कर्तव्यम्। अद्य सर्वजनाः त्वां राजा इच्छन्ति; अतः पुत्र, त्वां युवराज्ये अभिषेक्ष्यामि। अपि च, अद्य अहं अशुभं स्वप्नं पश्यामि; अग्निशिखा गर्जनयुक्ता उल्काः पतन्ति। ज्योतिषज्ञाः वदन्ति – मम नक्षत्रं सूर्य, मंगल, राहु इत्यादिभिः क्रूरग्रहैः पीडितम्। यदा इदृशाः लक्षणानि दृश्यन्ते, राजा मृत्युम् प्राप्नोति, महतीं आपदं च। अतः, राघव, मम मनः व्याकुलं न भवति पूर्वं, त्वं अभिषिक्तः भव; जीवितानां मनः चपलं हि। अद्य चन्द्रमाः पूर्वाषाढां गत्वा पुष्यं प्रति गतः; श्वः पुष्यसंयोगं ज्योतिषज्ञाः निश्चित्य वदन्ति। अतः पुष्ये अभिषिक्तः भव; मम मनः त्वां अभिषेकाय प्रेरयति। श्वः त्वां युवराज्ये अभिषेक्ष्यामि, शत्रुसूदन। अद्य आरभ्य, संयम्य, पत्नीया सह कुशशय्यायां शयनं कुरु। तव मित्राणि सर्वतः जाग्रत् रक्षां करिष्यन्ति; ह्यभिषेककार्यस्य बहवः विघ्नाः भवन्ति। भरतः नगरात् दूरः; अतः तव अभिषेकस्य समयः प्राप्तः। भरतः तु धर्मानुगः, ज्येष्ठं पूजयति, धर्मज्ञः, दयालुः, जितेन्द्रियः। तथापि, मनुष्याणां मनः चपलं इति मम अभिप्रायः; धर्मिष्ठेषु तु स्थिरचित्तेषु कर्माणि दीप्तानि, हे राघव।” एवं दशरथस्य वचनानि श्रुत्वा, रामः विनयपूर्वम् उपस्थाय, राजा तं पुनः स्नेहपूर्वम् आलिङ्ग्य, अभिषेकाय सर्वं समारभत्।