ते सर्वे तं नृपं समुपसन्नाः इन्द्रं इव देवाः उपासिषुः। तेषु मध्ये स राजा ऋषिः इन्द्रः मरुत्सु इव दीप्तिमान् बभूव। तदा दशरथः राजमहलस्य उपरि स्थित्वा वीर्येण प्रसिद्धं गन्धर्वराजसमं पुत्रं समीपं आगच्छन्तं अपश्यत्। दीर्घबाहुः महाबलः रामः गर्वितगजः इव गतिमान्, मुखेन चन्द्रकान्तमणिसदृशः, अत्यन्तं रमणीयः अभवत्। तस्य रूपेण, कुलीनत्वेन, गुणैः च, जनानां चक्षुषः हृदयं च आक्र्ष्य, स लोकान् तप्तभूमिं वर्षा इव प्रमोदितवान्। रामः समीपं आगच्छन् अपि, राजा तं निरन्तरं निरीक्ष्य तृप्तिं न प्राप्नोत्; ततः सुमन्त्रः उत्तमात् रथात् राघवम् अवतारयत्। सुमन्त्रः अञ्जलिं कृत्वा रामस्य पृष्ठतः अनुगच्छन्, राघवः तं राजमहलम् कैलासशिखरं इव दीप्तिमान् प्रविष्टः। राघवः शीघ्रं राजमहलम् आरुह्य पितरं द्रष्टुं अगच्छत्; समीपं गत्वा अञ्जलिं कृत्वा पितरं प्रणम्य। रामः स्वनाम उद्घोष्य, पितुः पादयोः प्रणम्य, अञ्जलिं कृतवान्; तं नमन्तं राजा दृष्ट्वा—प्रियं पुत्रं समीपं आनीय, अञ्जलिं गृहीत्वा, रत्नस्वर्णसंपन्नं उत्तमं आसनं समर्पितवान्। राजा रामं तत्र शोभनं श्रेष्ठं आसनं उपदिश्य, राघवः तस्मिन उत्तमे आसने स्थित्वा दीप्तिमान् अभवत्। स्वदीप्त्या मेरुशिखरे उदितसूर्यः इव, राघवः तद् सभां प्रकाशयामास; सा सभा शरद्व्योम्नि चन्द्रेण ग्रहताराभिः शुद्धा इव दीप्तिमती अभवत्। प्रियं पुत्रं दृष्ट्वा राजा तुष्टः अभवत्। आत्मानं निर्मलदर्पणे प्रतिबिम्बितं इव अलंकृतं पश्यन्, उत्तमः पिता तस्मै सुप्रतिष्ठिताय पुत्राय वचनं अब्रवीत्। राजा रामं इन्द्रं कश्यपः इव इदं वचनं अब्रवीत्—"त्वं मम मुख्यायाः राण्याः जातः, सर्वथा योग्यः पुत्रः च।" "त्वं मम प्रियः पुत्रः रामः, गुणैः श्रेष्ठः; स्वगुणैः लोकानां हृदयं जितवान्।" "तस्मात् पुष्ये तत्त्वं युवराज्यं गृह्य; स्वभावेन च इच्छया च गुणी दृष्टः असि।" "तथापि, गुणी असि, स्नेहात् तव हिताय वदामि, पुत्रः—सदा विनयं धारय, सदा इन्द्रियाणि निगृह्य।" "कामक्रोधसम्भूतान् दोषान् त्यज; गुप्ते च प्रकटे च शीलं धारय।" "मन्त्रिणः आरभ्य सर्वान् जनान् जित्वा, कोशभाण्डागारयोः महतीं संपदं संचिनु।" "यः पृथिवीं भक्तजनैः स्नेहपूर्णैः पालयति, तस्य मित्राणि अमृतलाभे देवाः इव हर्षिताः भवन्ति।" "तस्मात् पुत्रः, स्वं संयम्य, यथोक्तं आचर।" एतत् श्रुत्वा रामस्य प्रियजनाः, तं तुष्टाः, शीघ्रं कौसल्यायाः समीपं गत्वा, तत् वार्तां न्यवेदयन्। कौसल्या तद्वार्तां श्रुत्वा सुवर्णं, गावः, रत्नानि च, प्रियजनान् वितरति स्म। कौसल्या, श्रेष्ठा स्त्रीणां मध्ये, तान् दत्तानि प्रियजनान् दत्वा, राजा प्रणम्य, राघवः रथं आरोह्य, जनसमूहैः पूजितः, स्वगृहं गच्छति स्म। ते नागरिकाः राजवचनं श्रुत्वा, महत् लाभं प्राप्तं इव हृष्टाः अभवन्। राजानं अभिवाद्य, स्वगृहाणि गताः, हर्षपूर्णाः देवान् पूजयामासुः। शृणु चतुर्थं सर्गम्। यदा जनाः निर्गताः, राजा पुनः मन्त्रिभिः सह मन्त्रयामास; चिन्तयित्वा, स निश्चयवान् राजा निर्णयं कृतवान्। "श्वः शुभः पुष्यः दिनः; श्वः मम पुत्रः रामः, पद्मनयनः, युवराज्ये अभिषिक्तः भविष्यति," इति नृपः अब्रवीत्। ततः अन्तःपुरं प्रविश्य, दशरथः सारथिं आह्वयित्वा, "रामं पुनः आनय," इति आज्ञापयत्। द्वारपालाः रामं पुनः आह्वयित्वा, तस्यागमनं सूचयन्ति स्म; तद् श्रुत्वा रामः चिन्तितः अभवत्। शीघ्रं प्रवेश्य, रामः "आगमनस्य कारणं सम्पूर्णं कथय," इति उवाच। ततः सारथिः अब्रवीत्—"राजा त्वां द्रष्टुम् इच्छति; तत् श्रुत्वा, यथेष्टं गच्छ वा न गच्छ।" सारथिवचनं श्रुत्वा, रामः त्वरितः पुनः राजमहलम् अगच्छत्। रामस्य आगमनं श्रुत्वा, राजा, प्रियं वचनं वक्तुं इच्छन्, तं कक्ष्यायां प्रवेशयामास। राघवः पितुः महलम् प्रविश्य, दूरात् पितरं दृष्ट्वा, अञ्जलिं कृत्वा प्रणम्य। राजा तं नमन्तं उत्थाप्य, आलिङ्ग्य, आसनं दत्वा, पुनः रामं अब्रवीत्। "राम, अहं वृद्धः, दीर्घायुः, यथेष्टं सुखानि अनुभूतवान्; शतयज्ञान् बहुदक्षिणान् यथेष्टं कृतवान्।" "अद्य त्वं, नरश्रेष्ठ, अप्रतिमः प्रियः पुत्रः, यथेष्टं जातः; दत्तवान्, अधीतवान्, यथेष्टं प्राप्तवान्।" "वीर, सुखं अपि अनुभूतवान्; देवऋषिपितृपुरोहितस्वऋणात् विमुक्तः अस्मि।" "तव युवराज्यं विनाऽन्यत् कर्तव्यं नास्ति; तस्मात्, यद् अहं वदामि, तत् कर्तव्यं।" "अद्य सर्वजनाः त्वां राजा इच्छन्ति; तस्मात् पुत्र, त्वं युवराज्ये अभिषिक्तः भविष्यसि।" इति कथा।