तेषां सर्वे कार्याणि यथानिर्दिष्टानि कृतानि। ततः ते राज्ञे निवेद्य, जगत्पतिं समीपमुपेत्य, "सर्वं सम्पादितम्" इति उक्तवन्तः। तेषां वचनानुसारं कृतकार्यत्वेन राजा दीप्तिमान् हृष्टः सुमन्त्रं प्रति प्रसन्नः सन्तोषेण अभाषत— "सुमन्त्र, त्वया शीघ्रं आत्मसंयमिनं रामं अत्र आनयितव्यम्।" सुमन्त्रः तस्य आज्ञां स्वीकृत्य, रथेन रामं आनयत्। सुमन्त्रः श्रेष्ठः सारथिः सन् रामं रथेन आनयामास; तत्र उपविष्टौ, रामः राजा दशरथं अपश्यत्। तत्र पूर्वदिग्भ्यः, उत्तरदिग्भ्यः, पश्चिमदिग्भ्यः, दक्षिणदिग्भ्यः, विदेशद्विपजनात्, आर्यजनात्, वनगिरिवासिभ्यः च, सर्वे राजानः तं दशरथं सेवाम् अकरोत्, इन्द्रं यथा देवाः। तेषु मध्ये स राजा दशरथः इन्द्रवत् मरुत्सु दीप्तिमान् बभूव। राजमहतीं प्रासादशिखरं स्थित्वा दशरथः वीर्यविख्यातं पुत्रं, गन्धर्वाधिपतिसदृशं, आगच्छन्तं अपश्यत्। रामः दीर्घबाहुः, महाबलः, गर्वितगजगामिनः, चन्द्रकान्तसदृशमुखः, दृष्ट्वा अतीव रम्यः बभूव। तस्य सौन्दर्यं, कुलीनत्वं, गुणैः सर्वेषां जनानां चक्षुषः मनांसि हरन्ति, स तान् जनान् तापितान् वर्षेण भूमिं यथा हर्षयति। रामं समीपमागच्छन्तं दृष्ट्वा, राजा तं निरन्तरं पश्यन् तृप्तिं न प्राप; ततः सुमन्त्रः उत्तमात् रथात् रामं अवतारयामास। रामः पितरं प्रति गच्छन् सुमन्त्रः अञ्जलिम् कृत्वा पृष्ठतः अनुवर्तते; रघुवंशस्य हर्षः कैलासशिखरवत् दीप्तिमान् प्रासादं प्रविष्टः। रामः शीघ्रं प्रासादं आरोह्य, राजानं द्रष्टुं समीपमुपेत्य, अञ्जलिं कृत्वा पितरं प्रणम्य, स्वनाम उद्घोष्य पितुः पादयोः प्रणम्य, तत्र राजा तं अञ्जलिम् कृत्वा नमन्तं पुत्रं समीपम् आकृष्य, रत्नसुवर्णमण्डितं उत्तमासनं दत्तवान्। राजा रामं तं शोभनं उत्तमासनं उपवेशनाय निर्देशितवान्; रामः उत्तमं आसनं प्राप्त्वा दीप्तिमान् बभूव। तस्य तेजसा, मेरुशिखरे उदितस्य सूर्यस्य यथा, सभा दीप्तिमती बभूव। शरद्व्योम्नि चन्द्रेण सह ग्रहताराभिः यथा विशुद्धं प्रकाशते, तथा सभा रामतेजसा दीप्तिमती अभवत्; प्रियं पुत्रं दृष्ट्वा राजा तृप्तिम् अकरोत्। स्वच्छदर्पणप्रतिबिम्बवत् आत्मानम् अलङ्कृतं दृष्ट्वा राजा तं उत्तमं पुत्रं उपविष्टं प्रति अभाषत्। राजा रामं प्रति कश्यपः इन्द्रं यथा इदं वचनम् उवाच— "त्वं मम मुख्याया: राण्या: पुत्रः, सर्वथा योग्यः, योग्यपुत्रः च।" "त्वं मम प्रियः पुत्रः रामः, गुणैः श्रेष्ठः; स्वगुणैः एतेषां जनानां हृदयम् अवाप्तवान्।" "तस्मात् पुष्ये तारे, राज्याभिषेकं प्राप्तुमर्हसि; स्वभावेन च विकल्पेन च गुणवान् दृष्टः।" "सर्वथा त्वं गुणवान्, तथापि स्नेहात् हिताय वचो वदामि— सदा विनयम् धारय, सदा इन्द्रियाणि निगृह्य। कामक्रोधजन्य दोषान् त्यज; गुप्ते च प्रकटे च यथोचितं आचारं आचर।" "मन्त्रिणः आरभ्य सर्वान् जनान् जित्वा, कोशायुधागारयोः महद् संचयम् कुरु।" "यः पृथिवीं भक्तजनैः युक्तः शासनं करोति, तस्य मित्राः अमृतं लब्ध्वा देवाः यथा हर्षम् अनुभवन्ति।" "तस्मात् आत्मनिग्रहं कुरु, तदनुसारं आचारय।" एतद् श्रुत्वा रामभक्ताः, तस्य प्रियं कर्तुम् उत्सुकाः मित्रगणः शीघ्रं कौसल्यायाः निवेदयामासुः। सा कौसल्या सुवर्णम्, गाः, नानारत्नानि च दत्तवती। कौसल्या श्रेष्ठस्त्री सन्, प्रियजनान् तैः उपहारैः समर्प्य, रामः राजानं प्रणम्य, रथम् आरोह्य, जनसमूहैः पूजितः, स्वगृहं गच्छन्। राजवचनं श्रुत्वा ते नागरिकाः महत् लाभम् इव हर्षिताः, राजानं अभिवाद्य, स्वगृहं गत्वा, हर्षेण देवताः पूजयामासुः। इदानीं चतुर्थसर्गस्य कथा शृणु। यदा जनाः गृहेषु गताः, राजा पुनः मन्त्रिभिः सह मन्त्रणां कृतवान्; विचार्य, स निश्चयान् कृतवान्। "श्वः शुभः पुष्यः तिथिः; श्वः मम पुत्रः रामः, पद्मपत्रनयनः, युवराज्याभिषेकं प्राप्स्यति" इति नृपः उक्तवान्। ततः राजा दशरथः अन्तःपुरं प्रविश्य, सारथिं आहूय, "रामं पुनः आनय" इति आज्ञापितवान्। द्वारपालाः रामं पुनः आह्वयन्ति इति निवेदयामासुः; ततः रामः चिन्तितः अभवत्। शीघ्रं प्रवेश्य, रामः उक्तवान्— "आगमनस्य कारणम् विस्तरेण कथय।" ततः सारथिः उक्तवान्— "राजा त्वां द्रष्टुम् इच्छति; एतत् श्रुत्वा, यथेष्टं गच्छ वा न गच्छ" इति। सारथिवचनं श्रुत्वा, रामः शीघ्रं राजप्रासादं गत्वा, राजा दशरथं द्रष्टुं प्रययौ। रामागमनं श्रुत्वा, राजा दशरथः प्रियं वचनम् वक्तुम् इच्छन्, तम् अन्तःपुरं प्रवेशयामास। दीप्तिमान् रामः पितुः प्रासादम् प्रवेशन्, दूरात् पितरम् दृष्ट्वा, अञ्जलिं कृत्वा प्रणम्य। राजा तं नमन्तं उत्थाप्य, आलिङ्ग्य, आसनं दत्त्वा, पुनः रामं प्रति वचनं उवाच।