राजमहावासस्य द्वितीयवेश्मनि, देवालयेषु च, ये भोज्यद्रव्यैः दानैः च युक्ताः, तान् स्थापयितुं समादिष्टम्। ये च माल्यधारणाय योग्याः, ते पृथक् स्थापिता अभवन्; ये च दीर्घासिना चर्मवेष्टनैः च शोभमानाः, सम्यक् सन्नद्धाः, ते अपि तत्र विराजमानाः। वीराः पुरुषाः राजसभां प्रविशन्तु इति आज्ञाप्य, द्वौ ब्राह्मणौ तत्र सर्वव्यवस्थां सम्यक् कृतवन्तौ। अन्यानि अपि सर्वाणि यथाज्ञप्तं कृत्वा, राज्ञे निवेदयामासतुश्च। जगन्नाथं समुपगम्य, कृतमिति न्यवेदयेतां। तयोः विश्वस्तकार्यनिरवधिकश्रवणेन सन्तुष्टः प्रमुदितः च तेजस्वी राजा सुमन्त्रं प्रति आज्ञापयामास—"त्वं शीघ्रं रामं आत्मसंयमितं आनय।" सुमन्त्रः समनुज्ञातः राजाज्ञया ययौ। सः रथश्रेष्ठः सुमन्त्रः रामं रथे स्थापयित्वा तत्र आजगाम। तत्रोपविष्टौ रामः पितरं दशरथं ददर्श। दिशः पूर्वां उत्तरां पश्चिमां दक्षिणां च, तथा बहिर्देशस्थाः, आर्याः अनार्याश्च, वनगिरिवासिनश्च, सर्वे ते तं राजानं इन्द्रमिव देवा उपतस्थुः। तेषु मध्ये स राजा मुनिवत् इन्द्र इव मरुत्सु विराजमानः। राजमहाप्रासादस्य वेदिकायां स्थितः दशरथः, लोकप्रसिद्धवीर्यं स्वपुत्रं गन्धर्वराजसमं समीपं आगच्छन्तं ददर्श। दीर्घबाहुः महाबलः, गजेन्द्रगतिसमायातः, चन्द्रकान्तमिव वदनं, स रामः सुदर्शनः आसीत्। रूपेण, कुलीनत्वेन, गुणैः च मनुष्याणां चक्षूंषि हृदयानि च आकर्षयन्, स जनानां तापितानां वर्षेण वृष्टिमिव हर्षं ददौ। अपि च समीपमागच्छतः रामस्य दर्शनं राजा न तृप्तिं लेभे; ततः सुमन्त्रः रथात् उत्तमात् राघवस्यावतरणे साहाय्यमकरोत्। अञ्जलिं कृत्वा सुमन्त्रः रामस्य पृष्ठतः अन्वगच्छत्; रघुकुलानन्दनः कैलासशृङ्गमिव प्रभामान् प्रासादं प्रविवेश। राघवः शीघ्रं प्रविश्य पितरं द्रष्टुं प्रासादं जगाम; सः समीपमागत्य अञ्जलिं कृत्वा पितुः पादयोः प्रणनाम। स्वनाम उद्घोष्य रामः पितुः पादयोः प्रणतः अभवत्; तं कृताञ्जलिं प्रणतम् अपश्यन् राजा—स्नेहात् तमात्मजं समीपं चकार, तस्य हस्तौ गृहीत्वा रत्नस्वर्णविभूषितं उत्तमासनं प्रदत्तवान्। राजा रामं तस्मिन् शोभनतमं परमासनं निर्देशयामास; तदासनं प्राप्य राघवः विराजमानः आसीत्। स्वतेजसा मेरोरिवोदितसूर्यः, स तां सभां दीप्तिमन्तं कृतवान्। शरत्कालीनं नभः तारेन्दुयुक्तं यथा शोभते, तथा सा सभा रामतेजसा विराजिता। प्रियं पुत्रं विलोक्य राजा सन्तुष्टः अभवत्। आत्मानं निर्मलदर्पणप्रतिबिम्बवत् शोभितं पश्यन्, स उत्तमपिता सुप्रतिष्ठितं पुत्रं इदं वचनमब्रवीत्। कश्यप इव इन्द्रं वदन्, राजा रामं उवाच—"त्वं मम मुख्यायाः महिष्याः जातः, सर्वथा योग्यः, योग्यः पुत्रः च। त्वं मम प्रियः पुत्रः, राम, गुणैः श्रेष्ठः; स्वगुणैः एतेषां जनानां हृदयानि जितवानसि।" "तस्मात्, पुष्ये तु, राज्याभिषेकस्य अधिकारी भव; स्वभावतः विकल्पतः च गुणवान् असि। तथापि, पुत्र, स्नेहान्मम हिताय वदामि—सदा विनयं पालय, इन्द्रियसंयमं च कुरु। कामक्रोधसमुत्थान् दोषान् त्यज; रहसि च सार्वजनिके च सदाचारं आचर।" "मन्त्रिभ्यः आरभ्य सर्वान् जनान् च वशे स्थापय; कोशायुधागारयोः च महान्ति संचय्यानि कुरु। यः पृथिवीं भक्तजनैः स्निग्धैः च पालयति, तस्य मित्राणि अमृतलाभे देववत् प्रमोदन्ते। तस्मात् आत्मसंयमं कुरु, यथोक्तं आचरेति।" एवं श्रुत्वा, रामभक्ताः प्रियसखायः शीघ्रं कौसल्यायै निवेदयामासुः। सा कौसल्या सुवर्णं गावः रत्नविविधानि च प्रियजनाय दत्तवती। ततः राजानं प्रणम्य, राघवः रथमारुह्य स्वगृहं जनसमूहेन पूजितः प्रतस्थे। ते च नगरवासिनः राजवचनश्रवणेन महत्सम्पदिव हृष्टाः, राजानं सम्पूज्य स्वगृहाणि गताः, हर्षेण देवताः पूजयामासुः। एवमस्तु, चतुर्थस्सर्गः शृणु। जनानां निर्गतेषु, राजा पुनः मन्त्रिभिः सह मन्त्रयामास। निश्चित्य च, स नृपतिः निर्णयं कृतवान्। "श्वः शुभः पुष्यः; श्वो मे पुत्रः रामः, कमलपत्रनयनः, युवराजः अभिषिच्यते" इति नृपतिः न्यज्ञापयत्। ततः अन्तःपुरं प्रविश्य, राजा दशरथः सारथिमाहूय, "रामं पुनरपि आनय" इति आज्ञापयत्। द्वारपालकाः रामं पुनराह्वानं प्राप्नोति इति न्यवेदयन्; ततः श्रुत्वा रामः साशङ्कः अभवत्। शीघ्रं प्रवेश्य, रामः इदं वचनमुवाच—"आगमनस्य कारणं पूर्णतया वद।" ततः सारथिः तम् उवाच—"राजा त्वां द्रष्टुमिच्छति; इदं श्रुत्वा, यथेष्टं गन्तुं वा स्थातुं वा त्वया शक्यते।" सारथिवचनं श्रुत्वा, रामः आकुलः सन् पुनः राजमहाप्रासादं गत्वा राजानं द्रष्टुं प्रविवेश।