श्वः सूर्योदयसमये एव शुभानि कर्माणि क्रियन्तां, ब्राह्मणाः आमन्त्र्यन्तां, तेषां चोपवेशनानि व्यवस्थितानि भवन्तु—इति राज्ञा सम्यक् आज्ञापितम्। पताकाः बध्यन्तां, राजमार्गः सम्यक् सिक्तः क्रियतां, सर्वे द्वारपालाः गणिकाश्च भूषणैः भूषिताः सन्तु। भोज्यद्रव्यैः दानद्रव्यैश्च युक्ताः जनाः राजप्रासादस्य द्वितीये प्राकारप्रदेशे, देवायतनेषु चैव तिष्ठन्तु। माल्यधारिणः पृथग् स्थाप्यन्ताम्, दीर्घासिना चर्मकृष्णशिबिकाधारिणः शस्त्रसम्पन्नाः शोभनवस्त्रधारिणश्च तत्र सन्निहिताः स्युः। वीराः पुरुषाः महत्या राजसभायां प्रविशन्तु—इत्येवं ब्राह्मणद्वयम् उक्त्वा तत्र सर्वव्यवस्थां कृतवन्तौ। ते अन्यानि अपि कार्याणि यथाज्ञापितं कृत्वा, राज्ञे निवेदयामासतुश्च, जगतः प्रभुम् उपसृत्य 'कृतं सर्वं' इति न्यवेदयेताम्। राजा तु तयोः वचनस्य श्रद्धया तुष्टः प्रमुदितः च, सुमन्त्रं प्रति हर्षेण वचः प्रोवाच—"त्वं शीघ्रं रामं नियम्यं आनय।" इति। सुमन्त्रः तस्य आज्ञां शिरसा स्वीकरोत्, ततः रथेन रामं समीपं निनाय, स रथश्रेष्ठः सन्। तत्र उपविश्य, रामः पितरं दशरथं ददर्श। पूर्वतः, उत्तरतः, पश्चिमतः, दक्षिणतः च राजानः, विदेशिनः, आर्याश्च, ये च वनपर्वतवासिनः, सर्वे अपि तं सेवाम् अकुर्वन्, यथा देवाः इन्द्रं सेवन्ते। तेषु मध्ये स राजर्षिः इन्द्र इव मरुत्सु शोभमानः आसीत्। राजमहति वेदिकायाम् स्थितः दशरथः स्वं पुत्रं दूराद् आगच्छन्तं ददर्श—यः लोके कीर्तिमान्, वीर्यसम्पन्नः, गन्धर्वराजसमः आसीत्। रामः दीर्घबाहुः, महाबलः, मत्तगजगमनो, मुखेन्द्रनीलसदृशमुखः, दर्शने परममनोहरः आसीत्। सौन्दर्ये, शीलसम्पत्तौ, गुणेषु च जनानां मनः चक्षुषी हृत्य, तापत्रयपीडितजनानां हर्षदायकः वर्षेण भूमिवत् आसीत्। रामं समीपम् आगच्छन्तं दृष्ट्वा, राजा तस्य दर्शनात् तृप्तिं न प्राप्नोत्; ततः सुमन्त्रः राघवं उत्तमात् रथात् अवतार्य उपानयत्। रामः पितरं प्रति गच्छन्, सुमन्त्रः अञ्जलिं कृत्वा पृष्ठतः अन्वगच्छत्; रघुकुलस्य हर्षः कैलासशिखरवत् तेजसा राजमहालयं प्रविवेश। राघवः शीघ्रं राजमहालयं प्रविश्य, पितरं सस्मार, उपसृत्य सञ्जाताञ्जलिः प्रणिपत्य तिष्ठन्। स्वनाम उच्चार्य रामः पितुः पादयोः ससञ्जलिः प्रणम्य, तं दृष्ट्वा राजा— स राजा प्रियं पुत्रं समीपं कृत्वा, तस्य अञ्जलिं गृह्णात्; तस्मै रत्नहेमविभूषितं उत्तमासनं दत्तवान्। राजा रामं तस्मिन् शोभने परमासने उपवेशयत्; उत्तमं तदासनं प्राप्त्वा राघवः तत्र शोभां व्यनयत्। स्वतेजसा मेरुशिखरसमुत्थितार्कप्रभाभिः तां सभां प्रदीप्तां चकार। शरत्कालमेघरहितं नभः यथा चन्द्रतारकसहितं शोभते, तथा सा सभा रामतेजसा विराजमानाभवत्; प्रियं पुत्रं दृष्ट्वा राजा तुष्टः आसीत्। राजा आत्मानं निर्मलदर्पणे प्रतिबिम्बितमिव भूषितं पश्यन्, तदा सुतं सुप्रतिष्ठितं प्रति वाक्यम् उवाच। स राजा रामं इन्द्रं कश्यप इव वाक्यम् उवाच—"त्वं मम मुख्यायाः पत्नीः जातः, सर्वथा योग्यः, योग्यः पुत्रश्च।" "त्वं मम प्रियः पुत्रः राम, गुणैः सर्वोत्तमः; स्वगुणैः एतेषां जनानां हृदयानि जितवान्।" "तस्मात् पुष्यनक्षत्रे त्वं युवराज्यं प्राप्नुहि; स्वभावतः विकल्पतः च त्वं धर्मिष्ठः दृष्टः।" "धर्मिष्ठः अपि सन्, स्निग्धत्वात् पुत्र, हितार्थं वक्ष्यामि—सदा विनयं धारय, इन्द्रियविजयं च सदा कुर्व।" "कामक्रोधसमुत्थितान् दोषान् परित्यज; रहसि च जनसम्प्रयोगे च सदाचारं आचर।" "मन्त्रिप्रमुखान् सर्वान् जनान् च वशे स्थापय; कोशं च आयुधागारं च समृद्धं कुरु।" "यो राजा भक्तैः प्रियैः प्रजाभिः पृथिवीं पालयति, तस्य मित्राणि अमृतलाभे देववत् हृष्यन्ति।" "तस्मात् आत्मसंयमं कृत्वा एवं आचर।" एवं श्रुत्वा रामस्य प्रियतमा मित्राणि, तस्य प्रियार्थं शीघ्रं कौसल्यां गत्वा निवेदयामासुः; सा कौसल्या सुवर्णं गावः विविधरत्नानि च दानरूपेण प्रीयजनभ्यः वितरति स्म। ततो राजानं प्रणम्य, राघवः रथमारुह्य स्वं शोभनं गृहम् अगच्छत्, जनसमूहैः पूजितः। ते च नगरवासिनः राजवचनं श्रुत्वा, महद् लाभमिव प्राप्य, प्रमुदिताः सन्तः, राजानं प्रणम्य, स्वगृहाणि गताः, हर्षेण देवताः पूजयामासुः। इदानीं चतुर्थस्सर्गः शृणु। यदा जनाः गत्वा उपविशत्, राजा पुनः मन्त्रिभिः सह मन्त्रयामास; तदा निश्चयवान् स राजा मन्त्रयित्वा निश्चयं चकार। "श्वः शुभः पुष्यः; श्वः मम पुत्रः रामः, कमलपत्रनयनः, युवराज्याभिषिक्तः भविष्यति" इति स प्रभुः उक्तवान्। ततः अन्तरगृहम् प्रविश्य, दशरथः सारथिं आहूय, "रामं पुनः आनय" इति आज्ञापयत्। द्वारपालाः रामं पुनः आहूयमाणमिति निवेदयामासुः; ततः रामः चिन्तितः अभवत्। शीघ्रं प्रविश्य, रामः वाक्यम् उवाच—"किमर्थम् आगतवान्, सर्वं विस्तरेण कथय" इति।