अथ नगरस्य च राष्ट्रस्य च अन्तः बहिर्यः जनः सः सर्वः रामे आशां दधाति स्म। स्त्रियः वृद्धाः कन्याश्च एकचित्ताः प्रभाते सायं च देवतानां पूजनं कुर्वन्त्यः रामस्यार्थे, तासां प्रार्थना भगवन् तव अनुग्रहेण सिध्यतु इति याचन्ति। वयं च तं नीलोत्पलसन्निभं सर्वशत्रुनाशनं रामं तव उत्तमं पुत्रं राज्ये युवराजे प्रतिष्ठितं द्रष्टुम् इच्छामः, हे राजन्। वरद, त्वं शीघ्रं तं पुत्रं, देवपतिसमं सर्वजनहिते रतम्, सद्गुणसम्पन्नं, अस्माकं सुखायाभिषेचय। शृणु, श्रीमद्रामायणे वाल्मीकिप्रणीतायाम् अयोध्याकाण्डे तृतीयः सर्गः प्रवर्तते। तत्र राजा सर्वेषां पद्मपत्रनिभैः कृताञ्जलिपुटैः प्राप्तानां वचः श्रुत्वा तान् जनान् प्रियहितानि वाक्यानि उवाच। अहं परमसन्तुष्टः, मम शक्तिः अपि अतुल्या, यः कारणात् भवन्तः मम ज्येष्ठं प्रियं पुत्रं युवराजे स्थापयितुम् इच्छन्ति इति। एष हि शुभः चैत्रमासः आगतः, पुण्यः पुष्पितवनेषु च; सर्वं रामस्याभिषेकाय यथायोग्यम् आसज्यताम्। राजवचनस्य समाप्तौ महती जनानां कलकलध्वनिः अभवत्। स ध्वनिः शनैः शनैः शमं गच्छति स्म; ततः राजा वसिष्ठं महर्षिं प्राह—"यत् किमपि रामस्याभिषेकाय आवश्यकं तस्य सर्वस्य व्यवस्थां कुरु।" "अद्यैव, भगवन्, सर्वं आज्ञापय," इति राजा उवाच। तद्वाक्यं श्रुत्वा वसिष्ठः, श्रेष्ठतमः विप्रः, राज्ञः पुरतः स्थितान् कृताञ्जलिपुटान् जनान् आदेशयामास—"स्वर्णं, रत्नानि, बल्यः, सर्वौषधयः च आनयन्तु।" श्वेतमाल्यं, लाजांश्च, मधु, घृतं पृथक् पृथक्, नवं वस्त्रं, रथं, विविधायुधानि च आनयन्तु। चतुरङ्गबलं सज्जीकुर्वन्तु, शुभलक्षणयुक्तं गजं, चामरद्वयं, श्वेतच्छत्रं, ध्वजं च स्थापयन्तु। शतं सुवर्णकलशानां, सुवर्णशृङ्गिणं वृषभं, व्याघ्रचर्म समग्रं च आनयन्तु। यद् यद् काम्यं तदपि सर्वं व्यवस्थितं करोतु; प्रातः समुपस्थाप्य सर्वं राज्ञः वह्निगृहे समर्पयन्तु। अन्तःपुरद्वाराणि च नगरस्य सर्वद्वाराणि च चन्दनमाल्यैः सुगन्धधूपैश्च अलङ्क्रियन्ताम्। शतसहस्राणि ब्राह्मणानां यथेष्टं शुद्धं सुस्वादु भोजनं दधिदुग्धोपसेचनं च सम्यक् व्याहरन्तु। श्रेष्ठब्राह्मणान् सत्कृत्य, घृतं दधि लाजाः च बहूनि दानानि च श्वः प्रातः ददातु। प्रभाते सूर्ये उदिते शुभकर्माणि कुर्युः; ब्राह्मणान् आमन्त्रयन्तु, तेषां आसनानि स्थापयन्तु। पताकाः बद्ध्वा, राजमार्गं सिक्त्वा, सर्वद्वारपालाः गणिकाश्च अलङ्क्रियन्ताम्। द्वितीयप्राकारमध्ये, देवालयेषु च, भोज्यदानैः सहिताः जनाः स्थाप्यन्ताम्। माल्यधारिणः पृथक् स्थाप्यन्तु; दीर्घखड्गपट्टिशधारिणः, शस्त्रपाणयः, शोभनवस्त्रधारिणश्च तत्र सन्निहिताः स्युः। शूराः पुरुषाः राजसभा-महालयं प्रविशन्तु। एवं सम्यगाज्ञाप्य तौ ब्राह्मणौ तत्र सर्वव्यवस्थां कृतवन्तौ। अन्यदपि यत् राजाज्ञया कर्तव्यं तत्सर्वं कृत्वा, राज्ञे निवेद्य, जगतः प्रभुं उपगम्य, "कृतम्" इति न्यवेदयेताम्। तयोः सत्यनिष्ठया कार्यसिद्धौ राजा प्रहृष्टः सन्तुष्टश्च आसीत्; ततः सुमन्त्रं प्रीत्या अब्रवीत्—"स्वयमात्मसंयमितं रामं शीघ्रं आनय," इति। सुमन्त्रः आज्ञां गृह्य, रथेन रामं आनयत्। रथश्रेष्ठेन आगते रामे, तत्र उपविष्टे, रामः पितरं दशरथं अपश्यत्। प्राचीदिग्भ्यः, उत्तरदिग्भ्यः, पश्चिमदिग्भ्यः, दक्षिणदिग्भ्यश्च, विदेशिनः, आर्याः, वनपर्वतवासिनश्च राजानः तत्र उपस्थिताः आसन्। तेषां मध्ये सः राजर्षिः इन्द्रवत् मरुद्भिः परिवृत इन्द्रः इव शोभते स्म। राजा दशरथः राजप्रासादस्य शृंगात् स्थित्वा, जगति कीर्तिमन्तं, गन्धर्वराजसमं, वीर्यशालिनं पुत्रं समीपं आगच्छन्तं पश्यति स्म। दीर्घबाहुः महाबलः, मत्तगजगमनः, चन्द्रकान्तमुखः, सः रामः दृष्टिमनोहरः अभवत्। रूपेण, कुलीनत्वेन, गुणैः च, लोकेषु जनानां चक्षुषां हृदयानां च आकर्षकः, सः जनानां संतापं शमयन्, वर्षेण भूमिमिव, हर्षयति स्म। रामस्य समीपागमने अपि राजा तं निरीक्ष्य तृप्तिं न प्राप्नोति स्म; ततः सुमन्त्रः राघवस्य उत्तमात् रथात् अवरोहणाय साहाय्यं कृतवान्। कृताञ्जलिः सुमन्त्रः रामस्य पृष्ठतः अनुगतः; रघुवंशस्य आनन्दः सः रामः कैलासशृंगसम्भ्रान्तः तं प्रासादं प्रविवेश। राघवः शीघ्रं गत्वा प्रासादे राजानं द्रष्टुं प्रविष्टः; कृताञ्जलिः पितरं प्रणम्य तस्य पादयोः पतितः। स्वनाम उद्घोष्य, रामः पितुः पादयोः प्रणतः; तं कृताञ्जलिं पितरं निरीक्ष्य राजा—स्नेहात् तं पुत्रं समीपं चकार, कृताञ्जलिं हस्ते गृहित्वा, रत्नस्वर्णमण्डितं उत्तमासनं तस्मै दत्तवान्। राजा रामं तस्मिन् रम्ये उत्तमे चासने स्थापयामास; तत्र तदासनं प्राप्य राघवः विराजते स्म। स्वेन तेजसा मेरुशृंगोदितसूर्यसम्प्रभेण, सः तां सभां दीप्ताम् अकरोत्।