स्वबलं स्वास्थ्यं स्वायुषं च आत्मविद्यया युक्तस्य रामस्य देवासुरमानुष्यगन्धर्वसर्पेषु कीर्तिमन्ति प्रसिद्धानि। नगरस्य च राष्ट्रस्य च सर्वे जनाः, अन्तःपुरे बहिः च, तस्मिन्नेव आशां स्थापयन्ति। स्त्रियश्च वृद्धाश्च युवतयश्च एकचित्ताः प्रभाते सायं च रामस्यार्थे देवान् सम्पूजयन्ति; तेषां प्रार्थना भगवन्, तव प्रसादेन सफलां भूयात्। यं रामं श्यामं नीलोत्पलसन्निभं सर्वशत्रुविनाशिनं तव उत्तमं पुत्रं राजन् युवराजपदे प्रतिष्ठितं पश्येमहि, इति ते वाञ्छन्ति। वरद, स्वपुत्रं सर्वजनहिते रतं सुराधिपसमं उत्तमगुणसम्पन्नं शीघ्रं अभिषेचय, अस्माकं सुखाय। शृणु, इदानीं वाल्मीकि-रामायणेऽयोध्याकाण्डस्य तृतीयः सर्गः प्रवर्तते। राजा तेषां सर्वेषां पद्मकोमलैः अञ्जलिभिः उपगतानां प्रजाजनानां प्रति प्रीतिकराणि हितानि च वाक्यानि उवाच। स राजा उक्तवान्—"अहं परमं हृष्टः अस्मि, अद्वितीयबलसम्पन्नश्च, यः यूयं मम ज्येष्ठप्रियपुत्रस्य युवराजाभिषेकमिच्छथ।" शुभः चैत्रमासः आगतः, पुण्यः पुष्पितविटपैः युक्तः; सर्वं रामस्याभिषेकाय यथायोग्यं क्रियताम्। राज्ञः वचनानन्तरं महदुल्लासमयनिर्घोषः जनसमूहे जातः; तस्य शब्दस्य शनैः शान्ते, राजा वसिष्ठं ब्राह्मणश्रेष्ठं इदं वचनम् उवाच—"यद् यद् रामस्याभिषेकाय आवश्यकं तत् सर्वं विधानपूर्वकं क्रियताम्।" आज्ञां श्रुत्वा वसिष्ठः श्रेष्ठब्राह्मणः तान् उपस्थितान् अञ्जलिपुटान् प्रति आज्ञापयत्—"स्वर्णं रत्नानि, भूरिद्रव्याणि, सर्वौषधयः च आनयन्तु।" श्वेतमाल्यं लाजाः पृथक् मधु सर्पिः च, नवीवस्त्राणि, रथः, सर्वशस्त्राणि च उपस्थाप्यन्ताम्। चतुरङ्गबलं सज्जीक्रियतां, शुभलक्षणयुक्तः हस्ती, चामरद्वयं, श्वेतच्छत्रं, पताकाश्च। शतं सुवर्णकलशानां, सुवर्णशृङ्गो वृषभः, पूर्णव्याघ्रचर्म च उपनयन्तु। यद् यद् अन्यद् काम्यं तत् अपि सर्वं व्यवस्थितं प्रातः समर्प्यताम् राज्ञः वह्निगृहे। अन्तःपुरद्वाराणि नगरद्वाराणि च चन्दनमाल्यैः सुरभिधूपैः च विभूष्यन्ताम्। श्रेष्ठं शुद्धं चान्नं दधिदुग्धोपसेचनं विप्रशतसहस्राणां यथेष्टं समुपकल्प्यताम्। विप्रश्रेष्ठान् सत्कृत्य, घृतदधिलाजबहुलं दानं प्रातः प्रदीयताम्। उदिते सूर्ये शुभकर्माणि क्रियताम्, विप्राः आमन्त्र्यन्ताम्, तेषां आसनानि च स्थाप्यन्ताम्। पताकाः बध्यन्तां, राजमार्गः सिक्तः क्रियताम्, सर्वे द्वारपालाः गणिकाश्च अलङ्कृताः स्युः। द्वितीयवेश्मनि, देवालयेषु, प्रतिष्ठानानि भोज्यदानानि च स्थाप्यन्ताम्। माल्यधारिणः पृथक् स्थाप्यन्ताम्, दीर्घासिवल्कलधारिणः सशस्त्राः सुसज्जिताः च उपविष्टाः स्युः। वीराः राजसभां प्रविशन्तु। एवमाद्याज्ञया द्वौ ब्राह्मणौ तत्र सर्वव्यवस्थानि सम्पाद्य, राजानं निवेदयामासतुः—"कृतमस्ति।" तयोः वचनं श्रुत्वा राजा प्रीतः सञ्जातहर्षः सुमन्त्रं प्रति आज्ञापयत्—"रामः आत्मनिग्रही शीघ्रं त्वया आनयितव्यः।" सुमन्त्रः आज्ञां श्रुत्वा रथेन रामं समानीतवान्। तत्र उपविष्टौ रामः दशरथं ददर्श। पूर्वदिक्पश्चिमदक्षिणदिग्भ्यः राजानः, म्लेच्छाः आर्याश्च, वनगिरिवासिनः च, सर्वे तं इन्द्रवत् उपासते स्म। तेषां मध्ये स राजा इन्द्र इव मरुद्गणेषु विराजमानः आसीत्। प्रासादशिखरे स्थितः दशरथः स्वपुत्रं समीपं आगच्छन्तं वीर्यप्रसिद्धं गन्धर्वराजसदृशं ददर्श। रामः दीर्घबाहुः महाबलः मत्तगजगमनो मृगशिरोरुचिरमुखः सुमनोहरः आसीत्। तस्य सौन्दर्यं कुलीनता गुणश्च जनानां नेत्रचक्षुषोः हृदयानि चाकर्षयन्, तृषितेभ्यः वर्षेण भूमिमिव जनसमूहं प्रमुदयति स्म। समीपमागच्छन्तं रामं राजा अपि सन्तुष्टः सन्ततं निरीक्ष्य तृप्तिं न प्राप। तदा सुमन्त्रः श्रेष्ठरथात् रामं अवतार्य, अञ्जलिपुटः पृष्ठतः अन्वगच्छत्। रघुकुलस्य आनन्दः कैलासशिखरवद् प्रासादं प्रविवेश। रामः शीघ्रं प्रासादं आरुह्य पितरं ददर्श। सः समीपमुपेत्य अञ्जलिपुटः प्रणम्य तिष्ठन् स्वनाम घोषयन् पितुः पादयोः प्रणिपपात्। तं नमन्तं दृष्ट्वा राजा स्नेहान्वितः पुत्रं अङ्के उपवेश्य, रत्नस्वर्णविभूषितं शोभनमासनं दत्तवान्। तत्रैव रामं उत्तमासने स्थापयित्वा राजा तम् उपवेशयत्। तं आसनं प्राप्य रामः परमशोभया विराजमानः अभवत्।