शुभाः समीराः सुरभिगन्धिनः सुखदाः प्रववुः, दिव्यैः पुष्पवर्षैः सुरैः प्रावृडिव प्रकीर्णैः सर्वं दिशो व्याप्य जग्मुः। तदा शतशः दुन्दुभीनां निनादे, गन्धर्वाप्सरसां समुच्चये, रामः सरयूनदीं चरणाभ्यां प्रविशितुम् आरब्धवान्। तस्मिन्नेव क्षणे, व्योम्नः पितामहः वाक्यम् उवाच—"आगच्छ विष्णो, भवतु ते शुभम्! विधिना त्वं प्राप्तोऽसि राघव। स्वैर्भ्रातृभिः सह देवैः च स्वं रूपं प्रविश, महाबाहो, यद्वाञ्छसि तद्रूपं, तद् परमं तेजस्वि नित्यम् वैष्णवं रूपम् प्रविश।" "त्वं जगतां गतिः देव; त्वां न जानन्ति केचन, ते विशाललोचना माया पूर्वापरा च पत्नी ते, सैव जानाति। त्वं अचिन्त्यः महाविस्मयः अक्षयः सर्वस्य सारः। प्रविश महामते, यद्वाञ्छसि रूपं, स्वेच्छया।" एतदुक्त्वा पितामहस्य वचनं श्रुत्वा, स महात्मा रामः, भ्रातृभिः सह, पूर्वपत्नीं विशालाक्षीं विष्णोः दिव्यं तेजः शरीरेण प्रविवेश। ततः सुराः साध्यैः मरुद्गणैः इन्द्राग्निप्रमुखैः सह, विष्णुसंयुक्तं तं देवम् अर्चयामासुः। ऋषिसंघाः, गन्धर्वाः, अप्सरसः, सुपर्णाः, नागाः, यक्षाः, तथा दैत्यदानवराक्षसाः अपि तं पूजयामासुः। सर्वे तृप्ताः प्रमुदिताः, सम्पूर्णकामाः, तैः पापविनिर्मुक्तैः सुरैः स्वर्गे "साधु साधु" इति घोषः कृतः। ततः श्रीविष्णुः पितामहम् उवाच—"स्थिरव्रत, एतेषां बहूनां जनानां लोकः दातव्यः। एते सर्वे मयि स्निग्धाः, अनुगता मम स्नेहेन, पूज्याः, आत्मानं त्यक्तवन्तः।" विष्णोः वचनं श्रुत्वा ब्रह्मा, लोकगुरुः, प्रोवाच—"एते समागताः सान्तानिकान् नाम लोकान् प्राप्स्यन्ति।" "यः कश्चन, पशुष्वपि, भक्त्या त्वां चिन्तयन् प्राणान् त्यजति, स तस्मिन्नेव वंशे स्थित्वा, ब्रह्मगुणसम्पन्नः, ब्रह्मलोकात् अधो निवत्स्यति।" ततः वनराः ऋक्षाश्च स्वस्वयोनिं प्रतिपेदिरे, यत्रैते दिव्याः सुरसम्भवाः जाताः। तेषु सुग्रीवः सर्वदेवदृष्ट्वा सौर्यम् प्रविश्य, स्वपितॄन् प्राप। इन्द्रस्य वचने सति, सर्वे तीरे समागताः, हर्षबाष्पपूरितलोचना, सरयूं प्रविशन्ति स्म। ये केचन प्राणिनः हृष्टाः जलं प्रविशन्ति, मानवदेहं त्यक्त्वा, दिव्यरथं समारुह्य गच्छन्ति। पशुयोनिषु जाताः शतशः, सरयूं प्राप्य, स्वर्गं गताः, दिव्यरूपधारिणः, सुराः अपि दिव्यदेहाः अभवन्। सरयूं प्रविश्य, स्थावरजङ्गमाः स्पृष्ट्वा तं जलम्, देवलोकं प्राप्नुवन्ति। तत्र ऋक्षवानरराक्षसाः अपि प्रविश्य, जलमध्यं शरीरे त्यक्त्वा, स्वर्गं प्राप्तवन्तः। ततः लोकगुरुः सर्वान् स्वर्गे प्रतिष्ठाप्य, प्रमुदितैः सुरैः सह महत् स्वर्गं जगाम। एवं पवित्रे उत्तरकाण्डे वाल्मीकिप्रणीतस्य रामायणस्य शतदशोत्तरशततमः सर्गः समाप्तः। एवं ब्रह्मणा पूजितं रामायणाख्यम् इदं काव्यं वाल्मीकिना रचितं समाप्तम्। विष्णुः अपि पूर्ववत् स्वं दिव्यं लोकं प्रतिपेदे, येन सर्वं चराचरं जगद् व्याप्यते। ततः देवाः गन्धर्वैः सिद्धैः महर्षिभिः सह, स्वर्गे दिव्यं रामायणं सदा हर्षेण शृण्वन्ति। इदं चरितं दीर्घायुष्यं शुभदं पापनाशनं च; प्राज्ञैः वेदसमं रामायणं श्राद्धकाले पाठयितव्यम्। अपुत्रः पुत्रं प्राप्नोति, दरिद्रः धनं लभते; एकश्लोकस्य पाठेन अपि सर्वपापैः विमुच्यते। यदि कश्चन प्रतिदिनं पापानि कुर्यात्, एकश्लोकस्य पाठेन अपि तैः पापैः विमुच्यते। पाठके वस्त्रं गावं सुवर्णं च दातव्यं; तृप्ते पाठके सर्वे देवाः तृप्यन्ति। यः पुरुषः रामायणं जीवनदं चरितं पठति, स पुत्रपौत्रैः सहितः इह लोके पूज्यते, मृत्योरनन्तरं च। सुन्दर्या अयोध्यायाः नगरी अपि, बहूनि वर्षाणि शून्यत्वं प्राप्त्वा, ऋषभनाम्ना नरेशेन पुनः निवासं प्राप्स्यति। एतत् जीवनदं चरितं, भविष्यद्भिः उपाङ्गैः सहितं, प्रचेतसः पुत्रेण रचितं, ब्रह्मणा च अनुमोदितम्। एकैकसर्गश्रवणेन सहस्राश्वमेधस्यान्तु पुण्यं, दशसहस्रवाजपेयस्य च प्राप्यते। यः रामायणं श्रुत्वा, स प्रयागादितीर्थानि, गङ्गादिनद्यः, नैमिषादिवनानि, कुरुक्षेत्रादिस्थलानि च प्राप्तानि इति मन्यते। कुरुक्षेत्रे सूर्यग्रहणे सुवर्णभारं दत्त्वा, यः रामायणं शृणोति, तयोः समत्वं भवति। यः श्रद्धया भक्त्या च रामस्य चरितं शृणोति, स सर्वपापैः विमुक्तः विष्णुलोकं प्राप्नोति। एष वाल्मीकिना कृतः आदिकाव्यः; यः श्रद्धया सदा शृणोति, स विष्णोः दिव्यं रूपं प्राप्नोति। पुत्रदारधनसमृद्धिः वंशवृद्धिश्च जायते; एतत् सत्यं विज्ञाय, संयतात्मभिः श्रोतव्यम्।