सर्वे ते जनाः धर्मनिष्ठं, धर्मे पूर्णं, सदैव हितं वदन्तं, सौम्यस्मितं रामं प्रशंसन्ति। स न कदापि विवादप्रियः, सदा सम्यग्वक्ता, उत्तरप्रश्नयोः बृहस्पतेः सदृशः। सुकेशान्तः विशालनेत्रः रामः विष्णोरिव रूपेण दीप्तिमान्। लोकप्रियः स रामः शौर्यवीर्यबलैः श्रेष्ठः, जनसंरक्षणे निरतः, इन्द्रियैः कदापि न पराजितः। स त्रैलोक्यभोग्यः अपि, किं पुनः पृथिवीं भोक्तुम्? तस्य क्रोधः च अनुग्रहः च कदापि व्यर्थं न भवतः। यः दण्डार्हान् एव नयति, निर्दोषेषु न कदापि कोपं करोति; सः हर्षेण धनं ददाति, धर्मे तुष्टः सदा। धर्मगुणैः प्रभासमानः रामः आत्मसंयमशीलः, सर्वजनप्रियः, आनन्दस्य कारणभूतः, तेजसा सूर्यसङ्काशः। एवं गुणसम्पन्नं सत्यवीर्यनिश्चलम्, लोकपालवत् संरक्षकं रामं, पृथिव्यपि स्पृहयामास। पुत्रेण त्वं धन्यः, धर्मे श्रेष्ठं पुत्रं लब्धवान्; सौभाग्येन अयं राघवः तव पुत्रः, यथा कश्यपस्य मारीचः। रामस्य बलम्, आरोग्यम्, आयुः च — आत्मन्येव विद्यमानम् — देवासुरमानुष्यगन्धर्वसर्पेषु प्रसिद्धम्। नगरान्तः बहिः च, राज्ये च, राजधानीषु च, सर्वे जनाः तस्मिन् एव आशां कुर्वन्ति। स्त्रियः, वृद्धाः, कन्याश्च, एकचित्ताः, देवतानां प्रातःसायं पूजनं कुर्वन्ति रामस्यार्थे; तेषां प्रार्थना, हे भगवन्, तव प्रसादेन सफलता प्राप्नुयात्। कृष्णकमलसदृशं सर्वशत्रुनाशनं रामं, तव उत्तमपुत्रं, राज्याभिषिक्तं द्रष्टुं वयं इच्छामः। वरद, त्वं शीघ्रं देवराजसमं, सर्वजनहिते रतम्, गुणसम्पन्नं पुत्रं अभिषेचय; अस्माकं सुखाय। इदानीं श्रीवाल्मीकि-रामायणे, अयोध्याकाण्डे, तृतीयः सर्गः शृणु। राजा तेषां सर्वेषां पद्मपाणीनां वाक्यान् श्रुत्वा, प्रीतिकराणि हितानि च वचनानि उवाच। अहं परमसन्तुष्टः, मम शक्तिरनुत्तमा, यतः युष्माभिः ज्येष्ठः प्रियः पुत्रः राज्याभिषेकाय इच्छ्यते। एष शुभः चैत्रमासः आगतः, पुण्यः, पुष्पितवनराजिः; सर्वं रामस्य राज्याभिषेकाय सम्यक् व्यवस्थितं क्रियताम्। राज्ञः वचने समाप्ते, महान् जनकुलाहलः अभवत्; तस्मिन्शब्दे शनैः उपशमे, राजा वसिष्ठं श्रेष्ठं ऋषिं उवाच — ‘रामस्य अभिषेकाय यत् यद् आवश्यकं, तद् सर्वं सम्यक् व्यवस्थितं क्रियताम्।’ आज्ञां श्रुत्वा वसिष्ठः, तं नृपं प्रणम्य, तत्र स्थितान् सर्वान् आज्ञापयत् — सुवर्णरत्नानि, उपहारान्, औषधिसमूहं च आनयन्तु। श्वेतमाल्यं, लाजांश्च, मधु, घृतं पृथक्, नववस्त्राणि, रथं, विविधायुधानि च आनयन्तु। चतुरङ्गबलं सज्जीकुर्युः, शुभलक्षणयुक्तं गजं, चामरद्वयं, श्वेतच्छत्रं, ध्वजं च स्थापयन्तु। शतं सुवर्णकलशानां, सुवर्णशृङ्गं वृषभं, व्याघ्रचर्म च सम्पूर्णम् उपस्थापयन्तु। यद् यद् अन्यत् काम्यम्, तत् सर्वं प्रातः कृत्यागारमागम्य उपस्थापयन्तु। अन्तःपुरद्वाराणि च नगरद्वाराणि च, चन्दनमाल्यगन्धधूपैः अलङ्कुर्युः। श्रेष्ठं सुपाकं दधिदुग्धोपयुक्तं भोजनं, लक्षशः ब्राह्मणानां यथेष्टं ददातु। ब्राह्मणान् पूजयित्वा, घृतं, दधि, लाजान्, विपुलं दानं च प्रातः काल्ये ददातु। सूर्ये उदिते, शुभकर्माणि समारभ्यन्ताम्; ब्राह्मणान् आमन्त्र्य, तेषां आसनानि स्थाप्यन्ताम्। ध्वजाः बध्यन्तां, राजपथः प्रोक्षितः क्रियताम्; सर्वद्वारपालाः, नगरशोभायाः, अलङ्कृताः भूयुः। भोजनदानवस्त्रधारिणः द्वितीयप्राकारमध्ये, देवायतनेषु च स्थिताः स्युः। माल्यधारिणः पृथक् स्थापनं प्राप्नुयुः; दीर्घखड्गपट्टिशधारिणः, सुशोभितवस्त्रधारिणः, सज्जास्त्रधारिणः च तत्र स्युः। वीराः राजसभा-महान्तः प्रविशन्तु। एवमुक्त्वा द्वौ ब्राह्मणौ तत्र सर्वव्यवस्थां कृतवन्तौ। राज्ञः आज्ञया अन्यत् सर्वं कृतं, तं निवेद्य, जगतः पतेः समीपं गत्वा, ‘कृतम्’ इति न्यवेदयेताम्। तयोः सत्यनिष्ठया सर्वकर्मणि तुष्टः राजा, हृष्टः, सुमन्त्रं उवाच — ‘रामं आत्मसंयतं शीघ्रं आनय।’ सुमन्त्रः आज्ञां श्रुत्वा, राजाज्ञया रामं रथेन आनयत्। ततः रथे उपविष्टौ, रामः दशरथं ददर्श। पूर्वदिग्भ्यः, उत्तरदिग्भ्यः, पश्चिमदिग्भ्यः, दक्षिणदिग्भ्यश्च, बाह्यदेशीयाः, आर्याः, वनपर्वतवासिनः च नृपतयः सर्वे तं यथा देवा इन्द्रं सेवन्ते, तथैव उपजग्मुः। तेषु मध्ये स नृपतिः इन्द्र इव मरुद्गणेषु विराजमानः आसीत्। राजप्रासादस्य वेदिकायां स्थितः दशरथः स्वपुत्रं वीर्यविश्रुतं, गन्धर्वराजसदृशं, समीपं आगच्छन्तं अपश्यत्।