भरतस्य ज्येष्ठः भ्राता, पृथिव्याम् गन्धर्वविद्यासु प्रवरः, उत्तमकुलसम्भूतः, धर्मात्मा, अविक्लब्धचेताः, महाबुद्धिः च बभूव। स धर्मार्थविशारदैः ब्राह्मणैः शिक्षितः; ग्रामस्य वा नगरस्य वा हितार्थं यदा युध्यते, तदा स सर्वदा सौमित्रिणा सह गत्वा, विजयं विना कदापि न प्रतिनिवर्तते। युद्धात् प्रत्यागत्य, गजमारुह्य वा रथेन वा, सः सदा नगरवासिनां कुशलं स्वबन्धुवत् पृच्छति—पुत्रेषु, अग्निषु, दारेषु, दासेषु, शिष्येषु च। सः पितेव स्वपुत्रेषु, क्रमशः विस्तारतः पृच्छति—“किं शिष्याः त्वां सेवन्ते? किं त्वं कवचेन सुपालितः?” इति। एवं पुरुषर्षभः रामः सदा भवन्तं संबोधयति; जनानां दुःखेषु सः गाढं दुःखितः भवति। उत्सवेषु सः पितेव प्रमोदते; सत्यवादी, महेषुधी, वृद्धसेवी, जितेन्द्रियः च। सः सदा स्मितपूर्वकं भाषते, धर्मनिष्ठः, हितवादी, विवादप्रियता रहितः। प्रश्नोत्तरयोः बृहस्पतेः सदृशः, सुब्रह्मा, विस्तीर्णरक्तलोचनः, विष्णोः इव रूपेण। रामः, लोकप्रियः, शौर्यवीर्यपराक्रमेषु श्रेष्ठः, जनरक्षायै प्रवृत्तः, इन्द्रियैः न कदापि पराजितः। सः त्रिलोकभोग्यः अपि स्यात्—किं पुनः पृथिव्याः? तस्य क्रोधः च प्रसादः च कदा अपि व्यर्थः न भवतः। दण्ड्येषु दण्डं ददाति, निर्दोषेषु न कुप्यति; धर्मस्थले हृष्टः, दानं हर्षेण दत्ते। रामः, स्वगुणैः तेजस्वी, जितेन्द्रियः, सर्वजनप्रियः, आनन्दकरः, सूर्यः इव प्रभया दीप्तिमान्। एवम्गुणसम्पन्नं रामं, सत्यवीर्यनिष्ठं, लोकपालोपमं रक्षकम्, पृथिवी स्वयमेव पतिं इच्छति। पुत्र, त्वं सुभाग्यशाली, यस्य पुत्रः गुणैः श्रेष्ठः; सौभाग्येन तवायं राघवः पुत्रधर्मसम्पन्नः, कश्यपस्य मारीच इव। रामस्य आत्मवित्त्वं, बलम्, आरोग्यं, आयुः—देवानाम्, असुराणाम्, मानुषाणाम्, गन्धर्वाणाम्, नागानां च मध्ये प्रसिद्धम्। सर्वे जनाः, नगरस्य बहिः अन्तः च, राज्ये च पुरी च, तं एव आशां कुर्वन्ति। स्त्रियः, वृद्धाः, युवतयः च, एकचित्ताः, प्रभाते सायं च रामस्यार्थे देवताः पूजयन्ति; तेषां प्रार्थना, भगवन्, तव प्रसादेन सफलतां गच्छतु। अस्माभिः नीलोत्पलसन्निभं, सर्वशत्रुनाशनं, तव उत्तमं पुत्रं रामं युवराजे पदे स्थितं द्रष्टुं भवतु। वरद, त्वं शीघ्रं स्वपुत्रं, देवेशसमानं, सर्वजनहिते रतम्, उत्तमगुणसम्पन्नं, अस्माकं सुखार्थं, अभिषेचय। इदानीं श्रीमद्रामायणस्य अयोध्याकाण्डे तृतीयः सर्गः शृणु। राजा, सर्वेषां पद्मपत्रनिभैः अञ्जलिभिः समागतानां जनानां प्रति, प्रियहितानि वचनानि उवाच। “अहं परमं तुष्टः, मम बलं च अनुत्तमम्, यः युष्माभिः मम ज्येष्ठः प्रियः पुत्रः युवराजपदे स्थाप्यते” इति सः उवाच। “एष चैत्रमासः पुण्यः, पुष्पितकाननः, प्राप्तः; रामस्याभिषेकाय सर्वं सज्जीकुरुत।” राज्ञः वचने समाप्ते, जनानां महान् शब्दः उत्पन्नः; तस्मिन् शब्दे शनैः उपशमिते, राजा वसिष्ठं श्रेष्ठं ब्राह्मणं सम्बोध्य, “रामस्याभिषेकाय यत् यद् आवश्यकं, सर्वैरुपकरणैः सह, तत् सर्वं आज्ञापय” इति उवाच। “अद्यैव, भगवन्, सर्वम् आज्ञापय” इत्युक्त्वा, वसिष्ठः ब्राह्मणश्रेष्ठः, राज्ञः समीपस्थितान् प्राञ्जलिनः जनान् आदेशं दत्तवान्—“सुवर्णं रत्नानि, उपहाराः, सर्वाणि औषधयः आनयन्तु। श्वेतमाल्यं, लाजाः, मधु, घृतं पृथक्, अनवसितवस्त्राणि, रथः, शस्त्राणि च सर्वाणि समुपनयन्तु। चतुरङ्गबलं सज्जीकुर्युः, शुभलक्षणयुक्तं हस्तिनं, चामरद्वयं, श्वेतच्छत्रं, ध्वजं च स्थापयन्तु। शतं सुवर्णकलशानां, सुवर्णशृङ्गिणं वृषभं, पूर्णव्याघ्रचर्म च आनयन्तु। यद् यद् अन्यत् काम्यं, तत् सर्वं व्यवस्थितं कुर्युः; प्रभाते राज्ञः अग्निशालायां सर्वम् उपस्थापयन्तु। अन्तःपुरद्वाराणि, नगरद्वाराणि, चन्दनमाल्यैः, सुगन्धधूपैः अलङ्कुर्युः। श्रेष्ठं पौष्टिकं भोजनं, दधियुक्तं दुग्धयुक्तं च, लक्षशः ब्राह्मणानां यथेष्टं समुपनयन्तु। ब्राह्मणश्रेष्ठान् पूजयित्वा, घृतं, दधि, लाजाः, बहुदानानि च श्वः प्रभाते ददातु। सूर्यस्योदयात् शीघ्रं पुण्यकर्माणि कुर्वन्तु; ब्राह्मणान् आमन्त्रयन्तु, आसनानि च स्थापयन्तु। पताकाः स्थापयन्तु, राजमार्गं सिञ्चन्तु; सर्वे द्वारपालाः, गणिकाः च अलङ्कृताः स्युः। भोजनदानसम्पन्नाः द्वितीयवेश्मनि, देवायतनेषु च स्थिताः स्युः। माल्ययोग्याः पृथक् स्थाप्यन्तु; दीर्घखड्गपट्टिशधारिणः, पूर्णशस्त्रधारिणः, शोभनवस्त्रधारिणः च तिष्ठन्तु। वीराः राजमहाभवने प्रविशन्तु।” एवं समादेश्य, तौ ब्राह्मणौ तत्र सर्वं सम्यक् व्यवस्थां चकारतुः।