सः सौम्यः, स्थिरचित्तः, सर्वदा गुणवान्, अमर्षरहितः च, सर्वभूतेषु मधुरया वाचा सत्यं एव भाषते। सः पण्डितवृद्धब्राह्मणसेवकः, यस्य अप्रतिमं यशः कीर्तिः तेजश्च नित्यं वर्धते। सः देवदानवमानुषेषु सर्वशस्त्रविद्यावान्, विधिवत् दीक्षितः, वेदवेदाङ्गेषु च पारगः। भरताग्रजः पृथिव्यां गान्धर्वविद्यासु प्रमुखः, कुलीनः, धर्मात्मा, असम्प्राप्तक्लेशः, महाबुद्धिः च। धर्मार्थविशारदैः श्रेष्ठब्राह्मणैः शिक्षितः सः, ग्रामनगररक्षणाय यदा युद्धाय गच्छति। सः सौमित्रिणा सह गत्वा कदापि अजीत्य न प्रतिनिवर्तते; युद्धात् आगत्य हस्त्यश्वरथोपविष्टः। सः सर्वदा नागरिकान् स्वजनवत् पृच्छति, तेषां पुत्रान्, वह्नीन्, दारान्, दासान्, शिष्यांश्च अपि। क्रमशः विस्तारतः पितेव पुत्रान् पृच्छति—‘कच्चित् शिष्याः सेवन्ते? कच्चित् कवचेन सुरक्षितः?’ इति। एवं रामः नरव्याघ्रः सदा सर्वान् संबोधयति; जनानां क्लेशे सः अत्यन्तं संतप्यते। उत्सवेषु सः पितृवत् हर्षं करोति; सत्यवादी, महाधनुर्धरः, वृद्धसेवकः, जितेन्द्रियः च। सः स्मितपूर्वकं भाषते, धर्मनिष्ठः, हितवादी, कल्याणवादी, विवादप्रियता रहितः। प्रश्नोत्तरयोः बृहस्पतेः सदृशः; सुब्रह्मा, विशालताम्रलोचनः विष्णुवत्। लोकप्रियः रामः शौर्यवीर्यपराक्रमेषु श्रेष्ठः, प्रजापालनरतः, इन्द्रियाणि न कदाचित् कामवशं नयन्ति। सः त्रिलोकोपभोगे अपि समर्थः, किमुत पृथिव्यां? कोपः च अनुग्रहः च तस्य हेतुवन्तौ एव। सः दण्ड्येषु दण्डं ददाति, अदण्ड्येषु न कुप्यति; सः हर्षेण धनं ददाति, धर्मे तुष्टिम् अनुभवति। रामः गुणैः दीप्तः, आत्मसंयमी, सर्वजनप्रियः, हर्षवर्धकः, सूर्य इव प्रभाभिः। एवं गुणवतः सत्यवीर्यसमन्वितं लोकपालोपमं रामं स्वयं पृथिवी अपि इच्छति। पुत्र, त्वं सौभाग्यवान्, यस्य पुत्रः गुणैः श्रेष्ठः; भाग्येन एष राघवः तव, यथा कश्यपस्य मारीचः। आत्मवित् रामस्य बलम्, आरोग्यम्, आयुः च देवासुरमानुषगन्धर्वसर्पेषु प्रसिद्धानि। नगर्यां च बहिर्नगरे च, राज्ये राजधानीषु च सर्वे जनाः तस्यैव प्रतीक्षन्ते। महिलाः वृद्धाः युवतयश्च एकचित्ताः, प्रभाते सायं च देवतान् पूजयन्ति रामस्यार्थे; तेषां प्रार्थना भगवन् तव अनुग्रहेण सफलता भवतु। नीलोत्पलसदृशश्यामं सर्वशत्रुनाशनं तव उत्तमपुत्रं रामं युवराजपदे स्थितं द्रष्टुं वयं काङ्क्षामः। वरद, त्वं शीघ्रं स्वपुत्रं देवराजसमानं, सर्वजनहिते रतम्, उत्तमगुणसम्पन्नं च, अस्माकं सुखाय अभिषिञ्चय। इदानीं श्रीवाल्मीकि रामायणे अयोध्याकाण्डे तृतीयः सर्गः शृणु। राजा सर्वेषां पङ्कजसन्निभान्जलिं कृत्वा स्थितानां वचः प्रीतिकरं हितकरं च उवाच। ‘अहं अत्यन्तं प्रमुदितः अस्मि, मम बलं अपि अतुलं, यः यूयं मम ज्येष्ठं प्रियं पुत्रं युवराजपदस्थापनाय इच्छथ।’ शुभः चैत्रमासः आगतः, पुण्यः, पुष्पितवाटिकायुक्तः; रामस्य युवराजाभिषेकाय सर्वं सम्यक् व्यवस्थितं क्रियताम्। राजवचने समाप्ते महती जनानां कण्ठघोषः अभवत्; सः शब्दः शनैः शनैः शान्तः सति, राजा वसिष्ठं श्रेष्ठमुनिं उवाच—‘यद् यद् रामस्याभिषेकाय आवश्यकं, सर्वं व्यवस्थाप्यं तत्—’ इति। ‘अद्यैव भगवन्, सर्वं आज्ञापय।’ इत्युक्त्वा, वसिष्ठः सुतप्तान्जलिपुटान् राजसमक्षं स्थितान् आज्ञापयत्—‘हे सर्वे, सुवर्णरत्नानि, बहुमूल्यद्रव्याणि, सर्वौषधयः च आनयन्तु।’ श्वेतमाल्यं, लाजान्, मधु, सर्पिषः पृथक्, नवनववस्त्राणि, रथं, सर्वशस्त्राणि च। चतुःसैन्यम्, शुभलक्षणयुक्तं गजं, द्वे चामरे, श्वेतच्छत्रं, ध्वजं च सज्जीकुर्यात्। शतं सुवर्णकलशानां, सुवर्णशृङ्गिणं वृषभं, पूर्णं व्याघ्रचर्म च स्थाप्यं। यद् यद् अन्यद् काम्यं, तत् सर्वं व्यवस्थितं भवतु; प्रभाते राजाग्निकुण्डे सर्वं उपस्थाप्यं। अन्तःपुरद्वाराणि, नगरद्वाराणि च चन्दनमाल्यधूपैः समलङ्कुर्युः। शुद्धं श्रेष्ठं चान्नं, दधिक्षीरोपसेचनयुक्तं, लक्षशः बहु ब्राह्मणेभ्यः यथेष्टं दातव्यम्। अग्र्यब्राह्मणान् सत्कृत्य, घृतदधिलाजबहुदानानि श्वः प्रातः प्रदेयम्। सूर्ये उदिते शुभकर्माणि कर्तव्यानि; ब्राह्मणाः आह्वयन्तु, तेषां आसनानि च स्थाप्यन्ताम्। पताकाः स्थाप्यन्तां, राजमार्गः सिक्तः क्रियताम्, सर्वद्वारपालाः, गणिकाश्च भूषणैः अलङ्क्रियन्ताम्।