सः स्वजनानां सुखप्रदानेन शशिनं समः, क्षान्त्या पृथिवीसमः, बुद्ध्या बृहस्पतेः तुल्यः, बलवत्त्वेन शचीपतिना समः च। धर्मज्ञः सः सत्यवाग्, गुणवान्, निरहङ्कारः, क्षमावान्, मृदुश्च भाषायाम्, कृतज्ञः, जितेन्द्रियश्च। सः सौम्यः, स्थिरचित्तः, सदा योग्यः, अनसूयकः; राघवः सर्वभूतेषु मधुरया वाचा सत्यं एव भाषते। पण्डितवृद्धब्राह्मणसेवया तस्य कीर्तिः यशश्च तेजश्च अतुलं वर्धते। देवासुरमानुषेषु शस्त्रविद्याविशारदः सः, विधिवत् वेदव्रतनिष्ठः, शाखोपनिषत्संपन्नः च। भरताग्रजः गन्धर्वविद्यासु भूमौ श्रेष्ठः, कुलीनः, गुणसम्पन्नः, उद्विग्नचित्तवर्जितः, महाबुद्धिः च। धर्मार्थविशारदैः ब्राह्मणैः शिक्षितः सः, ग्रामनगररक्षणार्थं युद्धे यदा यदा गच्छति। सः सौमित्रिणा सह गत्वा कदाचित् अजितः न निवर्तते; युद्धात् आगत्य, गजे वा रथे वा स्थितः। सः सदा स्वजनवत् पुरजनानां पुत्राग्निदारदासशिष्यादीनां कुशलं पृच्छति। क्रमशः विस्तारतः च पृच्छति, यथा पिता स्वपुत्रान्: ‘कच्चित् शिष्याः त्वां सेवन्ते? कच्चित् कवचेन सुरक्षितः असि?’ इति। एवं रामः नरर्षभः सदा भवन्तं सम्बोधयति; जनदुःखेषु सः गाढं शोकं अनुभवति। उत्सवेषु सः पितृवत् प्रमुदितः, सत्यवादी, महाशरधन्वा, वृद्धसेवी, जितेन्द्रियश्च। सः स्मितपूर्वकं भाषते, धर्मे पूर्णनिष्ठः, हितं यथार्थं भाषते, विवादप्रियता नास्ति। प्रत्युत्तरप्रश्नयोः बृहस्पतेः समः; सुब्रह्मा, विशालताम्रलोचनः, विष्णुना सदृशः। रामः लोकप्रियः, शौर्ये बले पराक्रमे च श्रेष्ठः, जनरक्षणे नित्यनिष्ठः, कामेन्द्रियैः न कदापि हन्यते। सः त्रैलोक्यभोगे अपि समर्थः, किम् पुनः पृथिव्यां? तस्य कोपः प्रसादश्च कदापि व्यर्थौ न भवतः। यः दण्ड्यः तं एव हन्ति, निर्दोषेषु कदाचित् न कुप्यति; धर्मस्थले हृष्टः, दानं हर्षेण ददाति। रामः गुणैः शोभते, आत्मसंयतः, सर्वजनप्रियः, आनन्ददायकः, इव भानुः किरणैः। एवम् गुणसम्पन्नं, सत्यवीर्यनिष्ठं, लोकपालसमानरक्षकं रामं भूमिः स्वयमेव इच्छति। पुत्र, त्वं पुण्यश्लाघ्यः, यः धर्मे अग्रगण्यः पुत्रः अस्ति; सौभाग्येन अयं राघवः तव एव, यथा कश्यपस्य मारीचः। रामस्य बलं, आरोग्यं, आयुश्च, स्वात्मविज्ञस्य, देवासुरमानुष्यगन्धर्वसर्पेषु प्रसिद्धम्। सर्वे जनाः, नगरान्तर्गताः बाह्याश्च, राज्ये नगरे च, तं एव इच्छन्ति। स्त्रियः वृद्धाः कन्यकाः च, एकचित्ताः, प्रभाते सायं च, देवान् रामार्थं यजन्ति; तेषां प्रार्थना भगवन् तव प्रसादेन सफलतां गच्छतु। नीलोत्पलसदृशं, सर्वशत्रुनाशकं, तव उत्तमपुत्रं रामं युवराजपदे प्रतिष्ठितं पश्येमेति। वरद, शीघ्रं तव पुत्रं, देवपतिसमं, सर्वजनहिते नित्यनिष्ठं, उत्तमगुणसम्पन्नं, अस्माकं सुखाय, अभिषेचय। इदानीं श्रीवाल्मीकि रामायणे अयोध्याकाण्डे तृतीयः सर्गः शृणु। राजा सर्वेषां पद्मपाणीनां प्रणामं प्राप्य, तान् हितमधुरं वाक्यम् अब्रवीत्। ‘अहं परमसन्तुष्टः, मम बलं च अतुलम्, यः युष्माभिः ज्येष्ठः प्रियः पुत्रः युवराजे स्थापनीयः इच्छ्यते।’ शुभः चैत्रमासः आगतः, पुण्यः, पुष्पितवनः; रामस्याभिषेकाय सर्वं सज्जीकुरुत। राजवचनान्ते जनानां महान् निःस्वनः समुत्पन्नः; तस्मिनि शनैः उपशान्ते, राजा वसिष्ठं वाक्यम् अब्रवीत्—‘यत् किमपि रामस्याभिषेकाय आवश्यकं, सर्वसमेतं—’ ‘अद्यैव, भगवन्, सर्वं विधेहि।’ इति राजवचनं श्रुत्वा वसिष्ठः, श्रेष्ठमुनिः, राजान्तरिक्षस्थितान् प्रणतपाणीन् आज्ञापयत्— सुवर्णं रत्नानि, करद्रव्याणि, सर्वौषधयः च आनयन्तु। श्वेतमाल्यं, लाजाः, मधु, पृथक् सर्पिः, अनवसितवस्त्राणि, रथः, शस्त्राणि च सर्वविधानि। चतुरङ्गबलं सज्जीकुर्युः, शुभलक्षणयुक्तं गजं, चामरद्वयं, श्वेतच्छत्रं, ध्वजं च। शतं सुवर्णकलशानां, सुवर्णशृङ्गं वृषभं, समग्रं व्याघ्रचर्म च। यत् किमपि अन्यद् रमणीयं, तत् सर्वं व्यवस्थितं कुर्युः; प्रत्यूषे सर्वं राजाग्निगृहे समर्प्यताम्। अन्तःपुरद्वाराणि, नगरस्य च सर्वद्वाराणि, चन्दनमाल्यैः, सुरभिधूपैः पूजयन्तु। श्रेष्ठं पौष्टिकं भोजनं, दधिदुग्धोपसेचनं, लक्षशः ब्राह्मणानां यथेष्टं समुपकल्प्यताम्। ब्राह्मणश्रेष्ठान् पूजयित्वा, स्नेहं दधि लाजं च, बहुधा दानं च, श्वः प्रातः प्रदीयताम्। एवं रामस्य गुणैः कीर्त्या च, तस्याभिषेकस्य च, अयोध्यायां महोत्सवः आरभ्यते।