राजा वृद्धः सहस्रसंवत्सरपर्यन्तं कालं यथावत् अतीत्य स्थितः, तस्मात् भूमिपते, रामं युवराजे अभिषेचयेत्यभ्यर्थितः। तत्र सर्वे जनाः बभाषिरे—वयं रामं महाबाहुं वीर्यवन्तं महाबलिनं महागजे समारूढं, राजछत्रेण छायितमुखं द्रष्टुमिच्छामः। तेषां हृदयेषु प्रियं वचनं श्रुत्वा स राजा, तदिव न जानन्निव, अधिकं ज्ञातुमिच्छन्निव, एवमुवाच—यूयं राघवं स्वामिनं कर्तुमिच्छथेत्युक्त्वा, मम मनसि सन्देहः जायते, तस्मात् सत्यमेव वक्तव्यम्। कस्मात् अहं धर्मेण भूमिं पालयन्नपि, युवराजे महाबले कुमारं द्रष्टुमिच्छथ? तदनन्तरं नगरजनपदसमेताः ते महात्मानः प्रत्युवाचुः—राजन्, तव पुत्रे बहूनि शुभलक्षणानि सन्ति। भगवन्, वयं तव सुतस्य प्रियाणि रमणीयानि पूर्णानि गुणान् कीर्तयिष्यामः; तान् शृणु। स रामः दिव्यैः गुणैः इन्द्रसमः, सत्यधृतिर्यश्च, सर्वान् इक्ष्वाकून् अतिशेते, जनाधिप। रामः लोके महात्मा, सत्यधर्मपरायणः; धर्म एव श्रियासहितः रामात् साक्षात् उत्पन्न इव। सः प्रजासुखे चन्द्रवत्, क्षमायां पृथिवीसमः, बुद्ध्या बृहस्पतेः तुल्यः, बलिना च शचीपतेः समः। धर्मज्ञः, सत्यवादी, विनीतः, अमर्षी, क्षान्तः, मृदुवादी, कृतज्ञः, जितेन्द्रियः च। सौम्यः, स्थिरबुद्धिः, सदा पात्रः, अनसूयुः; राघवः सर्वभूतेषु प्रियं वदति, सत्यमेव भाषते। सः विद्वद्ब्राह्मणवृद्धसेवी, येन तस्य यशः कीर्तिः तेजश्च अपराजितं वर्धते। सः देवदानवमानुषेषु सर्वशस्त्रविद्यावान्, यथाविधि वेदव्रतसंस्कृतः, वेदवेदाङ्गतत्त्वज्ञः च। भरताग्रजः गन्धर्वविद्यासु लोके श्रेष्ठः, कुलीनः, धर्मात्मा, अक्लिष्टबुद्धिः, महाबुद्धिः च। धर्मार्थविशारदैः विप्रैः शिक्षितः; ग्रामनगरहिताय युद्धे यदा याति। सौमित्रिणा सह गतः, कदापि विजयं विना न प्रतिनिवर्तते; युद्धात् प्रतिनिवृत्तः, गजाश्वे वा, सदा विजयी। सः स्वजनवत् प्रजाः पुत्रान् वह्नीन् भार्याः दासान् शिष्यांश्च पृच्छति। क्रमशः विस्तारतः च पृच्छति, पितेव स्वपुत्रान्—‘कच्चित् शिष्याः सेवन्ते? कच्चित् कवचानि रक्षन्ति?’ इति। एवं नरसिंहः रामः सदा त्वामुपगच्छति; जनानां विपत्तिषु दुःखितः भवति। उत्सवेषु पितेव हृष्टः, सत्यवादी, महाधनुर्धरः, वृद्धसेवी, जितेन्द्रियः च। सस्मितः, धर्मे परायणः, यथावचनं हितं भाषते, विवादप्रियः न। प्रतिवचनप्रश्नयोः बृहस्पतेः सदृशः, सुकेशी, विशालनेत्रः, विष्णुसमः। लोकप्रियः सः रामः शौर्ये, बले, पराक्रमे च श्रेष्ठः; प्रजापालनरतः, इन्द्रियैः कदाचन न पराजितः। त्रैलोक्यस्य भोगे अपि समर्थः, किं पुनरस्यां पृथिव्याम्? क्रोधः च प्रसादः च तस्य निःस्वार्थौ। यः दण्ड्यः, तम् एव हन्ति; निर्दोषेषु न कुप्यति। सः हृष्टः धनं प्रयच्छति, धर्मस्थले तुष्टः भवति। गुणैः तेजसा च रामः सूर्यवत् प्रभायुक्तः, आत्मसंयमी, सर्वजनप्रियः, आनन्ददायकः। भूमिः अपि तं गुणसम्पन्नं, सत्यधृतिं, पराक्रान्तं, लोकपालोपमं रक्षकम्, रामं वाञ्छति। भाग्येन तव पुत्रः धर्मे अतिशयः; सौम्य, रामोऽयं तव, यथा कश्यपस्य मारीचः। स्वबलं, आरोग्यं, आयुः चास्य, स्वात्मवित्, देवानाम् असुराणां मनुष्याणां गन्धर्वपन्नगानां च मध्ये प्रसिद्धम्। सर्वे जनाः, नगरबाह्याः नगरे च, राज्ये च राजधानी च, तम् एव आशंसन्ति। स्त्रियः वृद्धाः कन्याश्च, एकचित्ताः, प्रभाते सायं च देवतान् रामार्थं पूजयन्ति; तेषां प्रार्थना भगवन् तव अनुग्रहेण सफलता भवतु। वयं रामं नीलोत्पलश्यामं सर्वशत्रुनाशनं युवराजपदे प्रतिष्ठितं द्रष्टुमिच्छामः, राजन्, तव उत्तमं पुत्रम्। वरद, त्वं शीघ्रं तं पुत्रं, देवपतिसमं, सर्वजनहिते रतम्, सुभगगुणसम्पन्नम्, अस्माकं सुखार्थं अभिषेचय। अथ वाल्मीकि रामायणे पावने अयोध्याकाण्डे तृतीयः सर्गः प्रवक्ष्यते। राजा सर्वेषां पद्मपाणीनां प्रीतिमनः प्रियहितं वाक्यं बभाषे—‘अहं परमसन्तुष्टः, मम तेजः अपि अतुलम्, यः यूयं जेष्ठं प्रियम् आत्मजं युवराजे स्थापयितुम् इच्छथ। शुभः अयं चैत्रमासः आगतः, पुण्यः, पुष्पितवाटिकः; रामस्याभिषेकाय सर्वं यथाविधि सम्पाद्यताम्।’ इति राजवचनानन्तरं महती जनानां निःस्वना जाताऽभवत्; तस्याः शब्दस्य शनैः शममुपगच्छतः, राजा वसिष्ठम् ऋषिसत्तमं प्राह—‘यत् किमपि रामस्याभिषेकाय आवश्यकं, सर्वसंपादनपूर्वकं तत् क्रियताम्।