नरपतिः दशरथः सभायामुपविष्टः स्वजनसम्बन्धिभिः सह धर्मज्ञैः मन्त्रिभिश्च सह स्नेहपूर्वकं वचो विवेद—मम सुतः सर्वगुणैः मत्तोऽपि श्रेष्ठः जातः, रामः नाम रिपुनगरविजयी, इन्द्रसमबलः। सः पुष्यनक्षत्रसम्बद्धः शशिवत्, धर्मस्य प्रतिष्ठायाम् अग्रण्यः, पुरुषेषु श्रेष्ठः, श्वः प्रातरेव अहं तं युवराजपत्ने स्थापयिष्यामि। लक्ष्मणस्य ज्येष्ठभ्राता, श्रीसमालङ्कृतः, भवतां युक्तो नाथः; यस्य अधीनत्वे त्रयोऽपि लोकाः श्रेयसा रक्ष्येरन्। एतेन उत्तमेन कर्मणा अहं क्षिप्रम् इमां पृथिवीं समृद्ध्या संयोज्य, सुताय सम्प्रदाय, क्लेशात् विमुक्तः स्याम्। यदि एषा मम योजना, युक्ता च विचिन्तिता, भवद्भिः रोचते, तर्हि अनुमन्यत; अथवा अन्यथा किम् आचरितव्यं इति वदन्तु। अपि च, यदि एषा मम इच्छा, अन्यः कोऽपि हितकरः मार्गः विचिन्त्यताम्; कारणं यः सम्यग्विचारः मध्ये विवादे निष्पक्षेण जायते, सः अधिकं प्रकाशयति। एवं वदति राजनि, मुदिताः नृपाः प्रमोदेन प्रत्यनन्दन्, वर्षेण पूर्णमेघमिव मयूराः। ततः कोमलं समनुज्ञाय यशस्वि हर्षपूर्णं शब्दं उत्पन्नम्, जनसमूहे प्रतिनादितम्, भूमिं कम्पयन्तम् इव। धर्मार्थकुशलस्य राज्ञः चित्तमवगम्य, ब्राह्मणाः सेनानायकाः च नगरवासिनः ग्राम्याश्च, एकचित्ताः समागत्य मन्त्रयित्वा, वृद्धं दशरथं राजानं वाक्यमूचुः—‘राजन्, त्वं वर्षसहस्राणि अतिक्रान्तानि, वृद्धः; तस्मात् रामं युवराजपत्ने अभिषिञ्च, भूमिपते।’ वयं च बलिनं वीर्यवन्तं रामं द्रष्टुम् इच्छामः, महागजे समारूढम्, राजच्छत्रेण शिरसि छाय्यम्। तेषां हर्षजनकं वाक्यं श्रुत्वा, राजा अप्रज्ञायमान इव, अधिकं ज्ञातुम् इच्छन्, इदं वचनम् अब्रवीत्—‘युष्माकं वचनं श्रुत्वा, राघवं स्वामिनम् इच्छथ इति, मम सन्देहः अत्र जातः; तस्मात् सत्यम् उक्तं भवतु। मम एव राज्ये धर्मेण प्रवर्तमाने, किं हेतोः बलिनं कुमारं युवराजम् द्रष्टुम् इच्छथ?’ तदा तैः महात्मभिः, नगरवासिभिः ग्राम्यैश्च सह, प्रत्युक्तम्—‘राजन्, तव पुत्रस्य अनेके शुभगुणाः सन्ति।’ ‘प्रभो, वयं तव सुतस्य प्रियाणि रम्याणि पूर्णानि च गुणान् वक्ष्यामः; सः धर्मात्मा, देवसमानः, बुद्धिमान्; श्रोतुम् अर्हसि। रामः इन्द्रतुल्यगुणैः सत्यधृत्या च श्रेष्ठः इक्ष्वाकुषु, जननायक। सः सत्यधर्मपरायणः, लोके आर्यः; धर्मः लक्ष्मीः च रामात् एव साक्षात् उत्पन्नौ। प्रजासुखदाने सः शशिवत्; क्षमायां पृथिवीसमः; बुद्ध्या बृहस्पतेः समः; बलात् शचीपतिसमः। धर्मज्ञः, सत्यवाक्यः, गुणवान्, अमर्षणः, क्षान्तः, मृदुवाग्, कृतज्ञः, जितेन्द्रियः। मृदुः, स्थिरचित्तः, सदा योग्यः, अनसूयुः; सर्वभूतेषु प्रियं वदति, सत्यम् एव भाषते। वृद्धब्राह्मणसेवी, अतुलयशः, मानसम्पन्नः, तेजस्वी च सदा वर्धते। देवदानवमानुषेषु शस्त्रेषु कुशलः; विधिवत् वेदव्रतेषु दीक्षितः; वेदाङ्गविद्। भरतज्येष्ठः गन्धर्वविद्यायाम् अपि श्रेष्ठः; कुलीनः, गुणी, अविकलचित्तः, महाबुद्धिः। धर्मार्थविशारदैः ब्राह्मणैः शिक्षितः; ग्रामपुररक्षायै युद्धे यदा यास्यति। सौमित्रिणा सह गतः, कदाचित् अपराजितः प्रत्यागच्छति; युद्धात् आगत्य, गजेन वा रथेन वा। सः सदा स्वजनान् इव नगरवासिनः कुशलम् पृच्छति—पुत्रेषु, अग्निषु, दारेषु, दासेषु, शिष्येषु च। क्रमशः पृच्छति—‘कच्चित् शिष्याः सेवन्ते? कच्चित् कवचेन रक्ष्यध्वे?’ इति। एवं रामः नरव्याघ्रः सदा भवतः प्रति भाषते; जनानां क्लेशे दुःखितः भवति। उत्सवेषु सः पितरं इव प्रमोदते; सत्यवादी, धनुष्मान्, ज्येष्ठसेवी, जितेन्द्रियः। स्मितपूर्वकं भाषते, धर्मनिष्ठः, यथोक्तं हितं वदति, विवादप्रियता नास्ति। उत्तरप्रश्नयोः बृहस्पतेः इव; सुश्रौकः, विशालताम्रलोचनः, विष्णुवत्। लोकप्रियः, शौर्यबलपराक्रमे श्रेष्ठः; प्रजापालनरतः, इन्द्रियैः न कदापि पराजितः। सः त्रैलोक्यस्य अपि भोगाय समर्थः—किं पुनः पृथिव्याः? क्रोधः च अनुग्रहः च तस्य हेतुमन्तौ। दण्ड्येषु एव निहन्ति, निर्दोषेषु न क्रुध्यति; दानं हर्षेण ददाति, धर्मे प्रसन्नः। गुणैः दीप्तः, आत्मसंयमी, सर्वजनप्रियः, प्रमोदजनकः, सूर्यः इव प्रभया। भूमिः अपि रामं इच्छति, सत्यधृत्या च वीर्येण स्थितम्, लोकपालवत् रक्षकम्। पुत्र, त्वं पुण्यश्लाघ्यः; सौभग्येन एष राघवः तव पुत्रलक्षणैः युक्तः, कश्यपाय मारीचवत्। रामस्य बलम्, आरोग्यम्, आयुः च देवासुरमानुषगन्धर्वसर्पेषु प्रसिद्धम्; यः आत्मानम् वेत्ति सः।