ततः द्वितीयः सर्गः आरभ्यते। शृणु। तदा भूमिपतिः सर्वं सभासद्भ्यः आह्वय्य, हितं, उत्तमं, प्रसिद्धं वचनं अब्रवीत्। राजा तु सभायां समस्तान् राजान् समाहूय, भावपूर्णया, राजलक्षणयुक्तया, आकर्षकया, अद्वितीयया वाचा सम्बोधयामास। सर्वे यूयं जानथ, यथा मम इदं श्रेष्ठं राज्यं मम राजपितृभिः पुत्रवत् रक्षितम्। अहम् अपि इच्छामि, यथा इक्ष्वाकुवंशीयैः सम्यक् पालितं राज्यं, तद् अखिलं लोकं परमहिताय, सुखाय समर्पयितुम्। पूर्वजानां मार्गं अनुसरन्, अहम् अपि सर्वदा जाग्रतः, असुप्तः, यथाशक्त्या जनं रक्षितवान्। सर्वलोकहितं अन्विच्छन्, श्वेतच्छत्रस्य छायायाम् वृद्धः अभवम्। बहुशः वर्षसहस्राणि जीव्य, कालेन शरीरं जीर्णम्, विश्रामं इच्छामि। धर्मभारस्य वहनात् क्लान्तः अस्मि, यः यद्यपि राज्ञः उचितः, इन्द्रियजयेन विना दुर्भरः। अतः, ब्राह्मणसमूहं सम्प्राप्य, पुत्रं जनहिताय स्थापयित्वा, विश्रामं इच्छामि। मम पुत्रः सर्वगुणैः अधिको जातः; रामः, शत्रुनगरविजयी, इन्द्रसमबलः। तम् पुष्यनक्षत्रसहितं, शशिनं इव, धर्मपरायणं, नरश्रेष्ठं, श्वः प्रातः अभिषेचयिष्यामि। सः लक्ष्मणस्य ज्येष्ठः, श्रीयुक्तः, भवतः योग्यः स्वामी; यस्य अधीन्ये त्रिभ्यः लोकैः अपि श्रेष्ठं रक्षणं स्यात्। एतत् उत्तमं कर्म कृत्वा, पृथिवीं समृद्ध्या एकीकृत्य, पुत्राय समर्प्य, श्रममुक्तः भविष्यामि। यद्येतत् मम युक्तं, विचिन्तितं, योजना भवतः प्रियं, तर्हि अनुमोदनं कुरुत; अथवा अन्यथा कर्तव्यं कथयत। यद्यपि एषा मम इच्छा, अन्यः हितः मार्गः अपि विचार्यताम्; कारणं, समवेतविचारः अधिकं प्रकाशं जनयति। एवं वदति राज्ञि, हृष्टाः राजानः मेघेन पूर्णेन महाप्रवर्षेण मयूराः इव, हर्षेण प्रत्युत्तरं ददुः। ततः सौम्यः, अनुमोदनयुक्तः, हर्षपूर्णः शब्दः, जनसमूहे प्रतिध्वनन्, भूमिं कम्पयन् अभवत्। राज्ञः धर्मार्थविदः अभिप्रायं जानन्तः, ब्राह्मणाः, सेनापतयः, नगरजनाः, ग्रामजनाः, एकचित्ताः, विचार्य, वृद्धं दशरथं अभ्यागताः। तदा ते राज्ञे अब्रुवन्—"राजन्, त्वं वृद्धः, बहुवर्षसहस्राणि अतीत्य स्थितः; अतः रामं अभिषेचय, भूमिपते।" वयं इच्छामः, वीरं, महाबाहुं, रामं, महागजमारूढं, राजच्छत्रच्छायां मुखं पश्यन्तः। तेषां हृदयप्रियं वचनं श्रुत्वा, राजा, जानन् अपि, अधिकं ज्ञातुम् इच्छन्, पुनः वचनं अब्रवीत्—"युष्माकं वचनं श्रुत्वा, यः राघवः भवतः स्वामी इच्छ्यते, मम संशयः अस्ति; अतः सत्यम् उक्तं कुरुत।" यदा अहम् धर्मेन भूमिं पालयामि, तदा किमर्थं महाबलिनं राजकुमारं अभिषेचयितुम् इच्छथ? तदा ते महात्मानः नगरजनाः ग्रामजनाः च प्रत्युवाचुः—"राजन्, तव पुत्रः अनेकैः शुभैः गुणैः युक्तः।" "भगवन्, वयं सर्वे तव पुत्रस्य गुणान् वक्ष्यामः, प्रियान्, रम्याः, पूर्णान्, धर्मिष्ठस्य, देवस्य, बुद्धिमतः; शृणु। रामः, इन्द्रसमगुणः, सत्यपरः, वीर्यवान्, सर्वेभ्यः इक्ष्वाकुभ्यः अधिकः।" "रामः लोके महापुरुषः, सत्यधर्मनिष्ठः; धर्मः च लक्ष्मीः च तस्मात् एव साक्षात् उत्पन्ने।" "सुखदाने चन्द्रः इव, क्षमायां पृथिवी इव, बुद्धौ बृहस्पतिः इव, बलस्य शचेः पतिः इव।" "सः धर्मज्ञः, सत्यवादी, गुणवान्, निरद्वेषः, क्षमावान्, मधुरवाक्यः, कृतज्ञः, इन्द्रियजयः।" "सः सौम्यः, स्थिरचित्तः, सदा योग्यः, अनसूयकः; राघवः सर्वभूतेषु प्रियं वदति, सत्यम् एव वदति।" "सः विद्वज्जनान्, ब्राह्मणान् सेवते; अतः अस्य अप्रतिमं कीर्तिः, यशः, तेजः च वर्धते।" "सः देवदानवमानुषेषु सर्वास्त्रविदः; विधिवत् ज्ञानव्रतेषु दीक्षितः, वेदवेदाङ्गविदः।" "भरतस्य ज्येष्ठः गन्धर्वविद्यायाम् भूमौ श्रेष्ठः; कुलीनः, धर्मवान्, शोकवर्जितः, महाबुद्धिः।" "सः धर्मार्थविशारदैः ब्राह्मणैः शिक्षितः; ग्रामनगरस्य हिताय यदा युद्धाय गच्छति।" "सौमित्रिणा सह गत्वा, विजयं विना कदाचित् न प्रतिनिवर्तते; युद्धात् आगत्य, गजेन वा, रथेन वा।" "सः सदा नागरिकाणां हितं पृच्छति, स्वजनवत्; तेषां पुत्राणां, अग्नीनां, पत्नीनां, दासानां, शिष्याणां च।" "सः क्रमशः, विस्तारतः पृच्छति, पितेव पुत्रान्—'शिष्याः सेवां कुर्वन्ति वा? कवचेन रक्षिताः वा?'" "एवं नरसिंहः रामः सदा भवतः सम्बोधयति; जनानां दुःखेषु सः गाढं क्लिद्यति।" एवं ते सर्वे रामस्य गुणान् प्रकटयन्ति, राजा च तान् श्रुत्वा, तुष्टः अभवद्।