वृद्धः दीर्घजीवी च राजा दशरथः कदाचित् चिन्तयामास — कथं मम जीवितकाले एव रामः राज्येऽभिषिक्तः स्यात् इति। तस्य हृदि परमं स्नेहः सततम् एव प्रवर्तते स्म — कदा प्रियतमं पुत्रं राजाधिराजे अभिषिक्तं द्रक्ष्यामि इति। रामः हि लोकवृद्धिम् इच्छति, सर्वभूतेषु दयालुः च, जनानां प्रियः स्वयम् मत्तः अपि, वर्षदायकमेखलावत्। बलतः यमेन इन्द्रेण तुल्यः, बुद्ध्या बृहस्पतेः समः, स्थैर्ये हिमालयसमः, धर्मे च मत्तः अपि श्रेष्ठः सः। यदि अहं पुत्रं सम्पूर्णमहीपतिं स्वयम् पश्येयम्, स्वर्गसुखमिव मे स्यात्। एवं चान्यैः दुर्लभैः अनन्तैः च गुणैः, ये अन्येषु राजकुमारेषु दुरलभाः, लोकातिरिक्तैश्च, सः समन्वितः। तं गुणसम्पन्नं दृष्ट्वा राजा मन्त्रिभिः सह मन्त्रयित्वा रामस्य युवराजाभिषेकं चिन्तयामास। तदा प्राज्ञः राजा आकाशे, अन्तरिक्षे, पृथिव्याम् अपि, भयङ्कराणि भीषणानि निमित्तानि दृष्ट्वा, स्वदेहे अपि वार्धक्यलक्षणानि अवगम्य। तदानीं च महात्मानं रामं, पूर्णचन्द्राननं, शोकनाशनं, लोकप्रियं च, सः अवगच्छत्। स्वस्य, प्रजायाश्च, हिताय, योग्ये काले, धर्मात्मा राजा भक्त्या स्नेहेन शीघ्रं कृतवान्। सः पृथिवीपतिः नगरजनपदाध्यक्षान् देशदेशान्तरात् आहूय समाह्वयत्। तान् समागतान् राजा शोभायमानः यथायोग्यं सत्कारैः उपहारैः च सत्कृत्य, प्रजापतिरिव स्वजनान्, अभ्यनन्दयत्। तु त्वरया सः केकयराजं जनकं च न आहूतवान्, ते हि शुभवार्ताम् अनन्तरं श्रोतारः स्युः। यदा सः रिपुनगरीजित् राजा स्वस्मिन् उपविष्टः, तदा शेषाः कीर्तिमन्तः राजानः प्रविश्य, राजा आसनानि विभाग्य, समुपविष्टान्, सम्यक् आचार्युक्तान्, स्वागतम् अकुर्वन्। तैः सत्कृतैः, विनीतैः, नगरजनैः, ग्राम्यैः च परिवृतः, राजा सहस्राक्ष इव देवान्तरे तेजसा बभासे। ततः सर्गद्वितीयः आरभ्यते। शृण्वन्तु। तदा पृथिवीपतिः सर्वान् समवेतान् आहूय, प्रसिद्धानि हितानि चोद्धारकानि वचनानि उवाच। राजा स्नेहयुक्तया, राजलक्ष्म्या, अप्रतिमगाम्भीर्ययुक्तया च वाचा, समवेतान् राज्ञः इदं प्रोवाच। यूयं सर्वे जानीथ — मम एषा उत्तमा राज्यलक्ष्मीः मम पूर्वैः राजर्षिभिः यथा आत्मजं तद्वत् रक्षिता। अहम् अपि, इक्ष्वाकुवंशराजैः यथावत् पालितां पृथिवीं, श्रेयसे सुखाय च, समर्पयितुम् इच्छामि। पूर्वजपथम् अनुसृत्य, अहं अपि यथाशक्ति, अप्रमत्तः, अल्पनिद्रः, प्रजाः रक्षितवान्। सर्वलोकहितं चिन्तयन्, श्वेतच्छत्रच्छायायाम् वर्धितः, वृद्धः अभवम्। अनेकेषु सहस्रेषु वर्षेषु जीवितानि यापयित्वा, इदानीं कृशशरीरः विश्रामम् इच्छामि। धर्मभारः, यः राज्ञः योग्यः, परन्तु इन्द्रियनिग्रहिणां विना दुर्भरः, तेन अहम् क्लान्तः अस्मि। अतः, एतेषु प्रमुखेषु ब्राह्मणेषु मन्त्रयित्वा, पुत्रं प्रतिष्ठाप्य, विश्रामाय इच्छामि। हि मम पुत्रः सर्वगुणैः मत्तः श्रेयान् जातः, रामः रिपुनगरजित्, इन्द्रसमबलः। तम् पुष्यनक्षत्रेण संयुक्तं, धर्मस्य शिरोमणिम्, नरश्रेष्ठं, श्वो युवराजे अभिषेचयिष्ये। लक्ष्मणस्य ज्येष्ठभ्राता, लक्ष्म्या भूषितः, भवतां स्वामी योग्यः; यस्य अधिनायके त्रयः अपि लोकाः श्रेयसा रक्ष्येरन्। एतेन उत्तमेन कर्मणा, अहम् एकेनैव पृथिवीं समृद्ध्या संयोजयन्, पुत्रे समर्प्य, श्रमात् विमुक्तः स्याम्। यदि एषा मम बुद्धिः यथावत्, युष्मान् रोचते, तर्हि अनुमोदन्तु; अथवा अन्यः कोऽपि हितः मार्गः वदन्तु। यद्यपि मम एषा इच्छा, तथापि अन्यः कोऽपि हितः उपायः विचिन्त्यताम्; पक्षपातविहीना मन्त्रणा हि अधिकं प्रकाशयति। एवं वदति राज्ञि, प्रमुदिताः राजानः हृष्टमनसः प्रहर्षेण प्रत्युवाचुः, मेघगर्जितं यथा मयूराः। ततः कोमलः, अनुमोदनयुक्तः, हर्षपूर्णः, जनसमूहेन प्रतिघोषितः, पृथिवीं कम्पयन्, शब्दः उत्पन्नः। धर्मार्थकुशलस्य राज्ञः मन्तव्यम् अवगम्य, ब्राह्मणाः सेनाध्यक्षाः च, नगरजनपदजनैः सह, एकचित्ताः मन्त्रयित्वा, हृदये विचिन्त्य, वृद्धं राजानं दशरथं इदं ऊचुः— राजन्, त्वं दीर्घजीवी, सहस्राणि वर्षाणि अतिक्रम्य, अतः रामं युवराजे अभिषेचय, पृथिवीपतिः। वयं हि महाबाहुम्, वीर्यवन्तं, बलिनं रामं, महागजे उपविष्टं, राजच्छत्रच्छायायुक्तं द्रष्टुम् इच्छामः। एवं तेषां प्रियं वचनं श्रुत्वा, राजा, अपि च अजानन् इव, अधिकं ज्ञातुम् इच्छन्, इदं वचनम् उवाच— भवद्भिः एषा वाक् उक्ता, युष्माकं राघवः स्वामी इति; अहम् अस्मिन् विषये संशयं पश्यामि; अतः सत्यम् एव वक्तव्यम्।