धर्मकामार्थविज्ञानसम्पन्नः स्मृतिमत् प्राज्ञश्च सः लोकाचारकुशलः शिष्टाचारनिपुणश्च बभूव। सः शान्तः, स्थिरदर्शनः, मन्त्ररक्षणे दक्षः, मित्रैः संवृतः, न कदापि व्यर्थक्रोधहर्षयुक्तः, यथाकालं त्यागनिग्रहयोः विज्ञः आसीत्। भक्त्यास्थायाम् दृढः, स्थिरबुद्धिः, अनृतग्रहणवर्जितः, अमृषावादी, अश्लथवक्ता, अव्यथमानः, जागरूकः, आत्मन्यपरदोषज्ञश्च सः। सः शास्त्रविद्, कृतज्ञः, पुरुषस्वभावविभागवित्, निग्रहानुग्रहे च कुशलः, धर्मज्ञः, बुद्धिमान् आसीत्। सदा सत्पुरुषसंवर्धने, तेषां पोषणे, स्थाननियोजने, दण्डविधाने च सः श्रेष्ठः। अर्थोपार्जनविधिं वेद, व्ययविभागं च जानाति। शस्त्रविद्यायाम् अपि सः असाधारणः, शुद्धाशुद्धास्त्रेषु प्रवीणः, धर्मार्थयोः पालनकर्ता, सुखोपार्जने च न प्रमादी। शिल्पविभागज्ञानवान्, गजाश्वशिक्षणनिपुणश्च। धनुर्वेदविताम् अग्रगण्यः, महारथः, संग्रामोपायोपायविद्, व्यूहविन्यसनिपुणश्च सः। युद्धे देवदानवैरपि कोपितैः अप्रधृष्यः, अमत्सरी, जितक्रोधः, अनहंकारी, अमर्षी च। न केनचित् तिरस्करणीयः, कालवशवर्ती न च, एवं परमगुणैः सम्पन्नः सः राजपुत्रः। त्रिषु लोकेषु क्षमया पृथिवीसमा ख्यातः, बुद्ध्या बृहस्पतेः तुल्यः, बलतः शक्रसमानश्च। एवं सर्वगुणोपेतः, सर्वजनप्रियः, पितुः प्रियः, रामः सूर्य इव प्रभया विराजमानः। तस्य आचारवीर्येण, अजेयत्वेन, लोकनाथवत्, पृथिवी अपि तं रक्षितारं वाञ्छति स्म। तं पुत्रं अनुपमगुणसम्पन्नं दृष्ट्वा, दशरथो राजा शत्रुनाशनः, गाढं चिन्तयामास। वृद्धः, दीर्घायुष्च सः राजा मनसि विचिन्तयामास—कथं रामः जीवन्नेव मया राज्ये स्थाप्येत। एष मम परमस्नेहः सदा हृदि वर्तते—कदा अहं प्रियं पुत्रं राज्याभिषिक्तं द्रक्ष्यामि? सः हि लोकवृद्धिकामः, सर्वभूतदया युक्तः, जनानां ममापि प्रियः, वर्षकरमघवत्। बलतः यमशक्रयोः तुल्यः, बुद्ध्या बृहस्पतेः समः, स्थैर्येण हिमवत्सदृशः, धर्मेण मामपि अतिशेते। यदि अहं पुत्रं वयस्यपि सर्वां पृथिवीं पालयन्तं पश्येयम्, तर्हि स्वर्गलाभ इव स्यात्। एवं अनन्यलभ्यैः, दुर्लभैश्च, लोकातिशयैः, अन्येषां राजपुत्राणां दुर्लभैः, गुणैः सः युक्तः। तं सर्वगुणसम्पन्नं दृष्ट्वा, राजा मन्त्रिभिः सह विचार्य, राज्याभिषेकमित्येव चिन्तयामास। सः प्राज्ञः राजा, भयावहानि घोरलिङ्गानि दिवि, अन्तरिक्षे, पृथिव्याम् उदपश्यत्, स्वशरीरे च जरां लक्षयामास। महात्मा रामः पूर्णचन्द्रनिभाननः, शोकनाशकः, लोकप्रियः इति अपि सः राजा अवगच्छत्। स्वस्य च प्रजायाश्च हिताय, यथाकालं, धर्मात्मा राजा, भक्त्या स्नेहेन च, शीघ्रमेव प्रवृत्तः। ततः पृथिवीपतिः नगरजनपदविभागेषु मुख्यांश्च सर्वान् आहूय, समागमयामास। सः राजा भूषणैः शोभितः, यथायोग्यं सत्कारैः सत्कृत्य, प्रजापतिरिव स्वजनान् प्रत्यग्रहीत्। तत्र त्वरया केकयराजं जनकं च न आहूतवान्, ते हि शुभवार्तां पश्चात् श्रोतारः। अथ नगरीश्वरेण सः राजा आसने उपविष्टः, शेषाः कीर्तिमन्तः राजानः प्रविविशुः। विविधानि आसनानि वितरितानि दृष्ट्वा, राजानः सम्यकाचार्यनियमान् पालयन्तः, प्रतिमुखं तस्य उपविविशुः। सत्कृतैः शिष्टैः राजभिः, नगरजनपदैः परिवृतः राजा, सहस्राक्ष इव देवान्तरे विराजमानः। ततः द्वितीयस्सर्ग आरभ्यते—शृणुत। तदा पृथिवीपतिः समस्तं सभासदः आहूय, प्रसिद्धानि, हितानि, श्रेयांसि वचनानि उवाच। राजा, भावपूर्णया वाचा, राजलक्षणयुक्तया, माधुर्ययुक्तया, अनुपमगौरवेण, समागतान् राज्ञः उवाच। यूयं सर्वे जानीत, यथा मम एष उत्तमः राज्यः मम पूर्वैः राजर्षिभिः पुत्रवत् रक्षितः। अहं अपि सर्वैः इक्ष्वाकुवंशराजभिः सुशासिताम् इमां पृथिवीं, परमशुभाय सुखाय च समर्पयितुम् इच्छामि। पूर्वजानुपथेन गच्छन्, अहम् अपि सदा स्वजनान् यथाशक्ति त्रातारः, अविरतं जाग्रतः। सर्वलोकहितं चरन्, श्वेतच्छत्रच्छायायाम् वृद्धः अभवम्। बहुसहस्रवर्षाणि जीवित्वा, इदानीं शरीरं जरया क्लीबम् अभवत्, विश्राममिच्छामि। धर्मभारः हि राज्ञाम् उचितः, किंतु अयुक्तेन्द्रियैः दुःसहः—तस्मात् विश्रामाय इच्छामि, पुत्रं स्थाप्य, सर्वैः अस्माभिः आहूतैः विप्रैः सह मन्त्रयित्वा।