सः बुद्धिमान् मधुरभाषी च सदा प्रथमतः भाषमाणः, प्रियवादिता युक्तः, महाबलशाली सन् स्वबलमहोत्कर्षेण न विस्मयं प्रपद्यते। सः कदापि मिथ्यावादी नासीत्, विद्वान् वृद्धान् पूजयन्, जनप्रियः सन् जनैः प्रत्यप्यनुरक्तः। दयालुः कोपवशं नीतुं समर्थः, ब्राह्मणान् सत्कारयन्, क्लिष्टेषु दयावान् धर्मज्ञः सदा आत्मसंयतः शुचिश्च। कुलधर्मानुसारि चेतसा, क्षात्रधर्मस्य परममूल्यं विज्ञाय, तस्य स्वर्गसाधनं महत्प्रीत्या मनसि न्यवेशयत्। सः अनिष्टेषु न रमते, न च विरुद्धवाक्येषु प्रीतिं विन्दति; युक्तयुक्तानि क्रमशः भाषते, वाक्यविदां श्रेष्ठवत्। आरोग्ययुक्तः, युवा, सुस्वरः, रूपवान्, देशकालवित्, पुरुषेषु श्रेष्ठ इति प्रथितः, एक एव गुणसम्पन्नः। सः परमगुणैः युक्तः, जनानां प्रियः, यथा शरीरात् बहिर्गतः प्राणः प्रियः भवति तथा। सर्वव्रतविधिपूतो वेदवेदाङ्गविद्, धनुर्वेदे पितरं अत्यतिचक्राम भरताग्रजः। सः कुलीनः, सद्गुणयुक्तः, न शोकाकुलः, सत्यपरः, सम्यगाचार्यवर्यैः द्विजातिभिः धर्मार्थविशारदैश्च विनीतः। धर्मकामार्थतत्त्वज्ञः, स्मृतिमान् प्राज्ञः, लोकाचारनिपुणः, आचारविशारदश्च। शान्तः, अल्पवाच्, रहस्यवित्, सखिभिः समर्थितः, कोपहर्षयोः कालज्ञश्च, त्यागनिग्रहयोः समयं जानाति। भक्तिमान्, स्थितधीः, मिथ्यावचनं न वदति, कठोरवचननिरतः न, अलस्यः, जागरूकः, स्वपरेषां दोषज्ञश्च। शास्त्रविद्, कृतज्ञः, पुरुषधर्मवेदिता, निग्रहानुग्रहे च कुशलः, युक्त्या न्याय्यं कर्म करोति। साधूनां संग्रहपालनयोः, स्थानविभागे, दण्डविधाने च विशारदः, अर्थोपार्जनविनियोगयोः कुशलः। शस्त्रविद्यायां शुद्धाशुद्धयोः सर्वेषु प्रवरः, धर्मार्थयोः पालकः, सुखस्य साधकः, कदापि आलस्यं न प्रपद्यते। शिल्पविभागवित्, गजाश्वशिक्षणे च विशारदः। धनुर्वेदवितां मध्ये श्रेष्ठः, महारथः इति लोके प्रसिद्धः, आक्रमणे, युद्धे, सेनायाः विन्यसे च निपुणः। युध्यति चेत्, कोपितैः अपि देवानां दानवानां वा दुर्लंघ्यः, असूयारहितः, कोपजितः, न गर्वी, न चर्ष्यालुः। सः कस्यचित् न अवज्ञेयः, कालवशे नीयते न च; एवं परमगुणैः युक्तः राजा पुत्रः। क्षमायां त्रिषु लोकेषु पूजितः पृथिवीसमानः, बुद्ध्याः बृहस्पतेः तुल्यः, बलस्य इन्द्रस्य समः। एवं सर्वजनप्रियगुणैः पितरं प्रियः रामः सूर्य इव प्रभाभिः विराजमानः। तस्य आचारबलं च अपराजेयम्, लोकनाथवत्, पृथिवी अपि तं रक्षार्थं इच्छति स्म। एतादृशान् अतुल्यान् गुणान् दृष्ट्वा राजा दशरथः शत्रुतापनः महतीं चिन्तां जगाम। स चिरजीवी वृद्धः सन्, मनसि विचारयामास—कथं रामः जीवन्नहम् एव राजा स्यात्? तस्य परमस्नेहः निरन्तरं हृदि प्रवर्तते—कदा प्रियमात्मजं राजाभिषिक्तं पश्येयम्? सः लोकवृद्ध्यर्थं सर्वभूतहितकामः, जनैः ममापि प्रियतरः, वर्षदगर्भमेघवत्। बलस्य यमस्य इन्द्रस्य च तुल्यः, बुद्ध्या बृहस्पतेः समः, स्थैर्ये हिमवानिव, धर्मे माम् अपि अतिक्रान्तः। यदि अहमिदानीं पुत्रं पृथिव्याः सर्वस्याः स्वामीकृत्य पश्येयम्, तदा स्वर्गलाभवत् स्यात्। एवं अन्यैः अपि दुर्लभैः, अप्रमेयैः, लोके राजसु दुर्लभतरैः, परमगुणैः सह, तम् एवम् गुणसम्पन्नं दृष्ट्वा राजा मन्त्रिभिः सह मन्त्रयित्वा युवराजाभिषेकाय चिन्तयामास। ततः सः धीमाञ् राजा भयावहान् भीषणान् निमित्तानि ददर्श—द्यौरिव नभसि, वायौ, पृथिव्याम्, स्वशरीरे च जरां दृष्ट्वा। अपि च, महात्मानं रामं पूर्णचन्द्राननं शोकार्तिहर्तारं लोकप्रियं च अवगम्य। स्वस्य च प्रजायाश्च हिताय, योग्ये काले, धर्मात्मा राजा श्रद्धया स्नेहेन च शीघ्रं विचेष्टितवान्। सः पृथिवीपतिः नगरनगरान् प्रदेशविशेषान् च प्रमुखान् आहूय। राजा भूषणैः शोभितः, तान् यथार्हं पूजार्हदानैः सत्कृत्य, प्रजापतिरिव स्वजनान् प्रत्यग्रहीत्। परंतु राजा शीघ्रतया केकयराजं जनकं च न आहूतवान्, ते हि शुभवार्तां पश्चात् श्रोतारः स्युः। अथ नगरीणां विजितपुरीणां नृपतिः उपविष्टः सन्, शेषाः कीर्तिमन्तः राजानः प्रविविशुः। राजा आसनविनियोगं कृत्वा, समागताः राजानः विधिपूर्वकं समीपं समुपविशत्। पूजितैः विनीतैः राजभिः, नगरवासिभिः ग्राम्यैश्च परिवृतः राजा, सहस्राक्ष इव देवान्तरे विराजमानः। इदानीं द्वितीयः सर्ग आरभ्यते—शृणुत।