सः वीरः पितुः शासनं पालनाय, प्रतिज्ञां पूर्त्यै, कैकेय्याः प्रीत्यर्थं च वनं जगाम। तस्य प्रियः भ्राता लक्ष्मणः, स्नेहवशात्, विनययुक्तः, सुमित्रायाः हर्षवर्धनः, तमन्वगच्छत्। भ्रातृस्नेहं दर्शयन्ती, श्रीरामस्य प्रिया भार्या, या तस्य प्राणसमाना सदा तस्य श्रेयसि प्रवृत्ता च, जनकस्य गृहे जाता, मायया निर्मिता इव, सर्वलक्षणसम्पन्ना, स्त्रीणां श्रेष्ठा वधूः सा सीता अपि राममनुजगाम, रोहिणीव शशिनं यथा। सः रामः नगरवासिभिः पितृणा दशरथेन च दीर्घं मार्गं सहानुगतः, शृङ्गवेरपुर्यां रथिनं गङ्गातटे विसृज्य, निषादराजं गुहम् धर्मात्मानं प्रियं च सखायं अभ्यगच्छत्। रामः गुहेन सह लक्ष्मणेन सीतया च बहून् जलनिधीन् अतिक्रम्य वनं प्रविवेश। भरद्वाजस्य उपदेशेन चित्रकूटं प्राप्त्वा त्रयः तत्र रम्यं वासस्थानं कृत्वा वनमध्येषु सुखं अवसन्। तत्र देवगन्धर्वसमानाः सुखेन निवसन्तः, रामे चित्रकूटे वसति, तस्य पितरं दशरथं पुत्रशोकः पीडयामास। सः दशरथः पुत्रवियोगेन शोकात् स्वर्गं जगाम; तस्य निधनानन्तरं वसिष्ठप्रमुखैः द्विजातिभिः प्रेरितः भरतः राज्ये नियुक्तः अपि, न च राज्यं इच्छति स्म। सः वीरः रामपादप्रसादं प्रार्थयन् वनं जगाम। सः सत्यधृतिः महात्मा रामं प्राप्त्वा, भक्त्या शिष्टाचार्युक्तः भ्रातरं रामं प्रार्थयामास। सः रामं उवाच—‘त्वमेव नृपतिः धर्मवित्’ इति; रामः तु महादानशीलः, सौम्यमुखः, महायशाः, पितुः शासनं पालयन्, राज्यं न प्रतिजग्राह, किन्तु राज्याय पुनः पुनः पादुकाः न्यवेदयत्। ततः भरतस्य ज्येष्ठः भ्राता तम् उपदेश्य, भरतः काममनसः अपि, रामपादौ स्पृष्ट्वा प्रत्यागच्छत्। नन्दिग्रामे सत्यवादी स्वधृतः भरतः रामागमनपर्यन्तं राज्यं पालयामास। रामः तु नगरजनानागमनं ज्ञात्वा, एकचित्तः दण्डकवनं प्रविवेश। तत्र प्रविश्य, पद्मनयनः रामः विराधं राक्षसं हत्वा शरभङ्गं दृष्टवान्। सुतिक्ष्णं, अगस्त्यं, अगस्त्यस्य च भ्रातरं सः अपि ददर्श; अगस्त्यस्य वचनेन इन्द्रधनुः प्राप्तवान्। महता हर्षेण खड्गं च अक्षय्यौ तूणौ च प्राप्य, वनवासिभिः सह रामः तत्र वसन्। सर्वे मुनयः तं समागताः, राक्षसासुरविनाशाय प्रार्थयन्तः; सः तान् प्रतिजज्ञे राक्षसान् विनेष्यामीति। सः मुनिनां हितार्थं, दण्डकवने अग्निसमानानां मुनीनां कृते, राक्षसान् युद्धे हन्तुं प्रतिज्ञां कृतवान्। तत्र वसतः तस्य, रूपान्तरकुशला राक्षसी शूर्पणखा विकृताकारा अभवत्, या जनस्थाननिवासिनी आसीत्। तस्याः वचनेन, खरत्रिशिरोदूषणादयः सर्वे राक्षसाः प्रेरिताः। रामः तान् सह अनुयायिभिः समरे हत्वा, जनस्थानवासिभिः सह तस्मिन् वने वसन्। चतुर्दशसहस्राणि राक्षसाः निहताः; तदा स्वबान्धवानां वधं श्रुत्वा, रावणः कोपेन आक्रान्तः। सः मारीचाख्यं राक्षसं सहायम् अर्हति इति चिन्तयामास; मारीचः बहुशः निरुत्साहितवान्, किन्तु रावणः तद्वचनं नाश्रौषीत्। मारीचः रावणं उवाच—‘न शक्यः सः महाबलः प्रतिरोधितुम्’ इति; तथापि, भाग्यवशात् प्रेरितः रावणः मारीचेन सह तस्य आश्रमं गतः। मायाविना तौ रामलक्ष्मणौ दूरं नीतौ; तदा रावणः जटायुषं गृध्रं हत्वा रामस्य भार्यां अपाहरत्। हतं गृध्रं दृष्ट्वा, सीताहरणं च श्रुत्वा, राघवः शोकातुरः विललाप, चित्तविभ्रान्तः, तं गृध्रं जटायुषं दग्ध्वा शोकमग्नः अभवत्। सीतां वनं विचिन्वन्, सः रामः भीमं विकृताकृतिं कबंधं नाम राक्षसं ददर्श। तं हत्वा, महाबाहुः तस्य शरीरं दग्ध्वा, स्वर्गस्थितं कबंधं श्रुतवान्—धर्मनिष्ठां शबरीं तपस्विनीं गन्तव्यम् इति। ‘धर्मे स्थितां शबरीं गच्छ’ इति कबंधवचनात्, शत्रुसूदनः रामः तां शबरीं जगाम। शबरीणा यथाविधि पूजितः रामः, पम्पातटस्थं हनूमन्तं वानरं समगच्छत्। हनूमद्वाक्येन, सः सुग्रीवं ददर्श; रामः महाबलः तस्मै सर्वं निवेदयामास। आद्यादारभ्य, विशेषतः सीतायाः विषये, सर्वं वृत्तान्तं कथितवान्; सुग्रीवः वानरः रामस्य कथां शुश्राव। सः अग्निसाक्षिकां मैत्रीं कृत्वा, हृष्टः सुग्रीवः रामेण सह मित्रभावं स्थापयामास; ततः वानरराजस्य प्रार्थनया, स्वशत्रोः वृत्तान्तं निवेदितवान्। दुःखितः स्नेहयुक्तः सुग्रीवः रामाय सर्वं आख्यातवान्; ततः रामः वालिनं हन्तुं प्रतिज्ञां कृतवान्। तत्र सुग्रीवः रामाय वालिप्रभावं वर्णयामास, सदा राघवबलस्य संदेहं कुर्वन्।