रामः सर्वेषां भूतानां धर्मात्मा बभूव, स्वयम्भुवमिव सृष्टिकर्तारं, सीतया सह ऋतून् अनेकान् सुखेन अतीत्य रममाणः। तस्य मनः विचारशीलं सीतायामेव नित्यं स्थितम्, सा च तस्य हृदये प्रतिष्ठिता। सा जनकनन्दिनी सीता, या रामस्य प्रिया पत्न्यभवत्, पितृणा स्वयमेव समर्पिता। तस्याः गुणैः सौन्दर्येण च रामस्य अनुरागः सदा वर्धमानः, सीतायाश्च हृदये पतिर्द्विगुणं स्थानं प्राप। हृदयेन हृदयस्य यद्गूढं तदपि प्रकाश्यते, विशेषतः तस्मिन्नेव, सा मैथिली सीता, देवरूपसमाना, श्रीमद्भास्वती, तस्य सर्वं मनः समर्पयामास। तया सह धर्मात्मा राजर्षिपुत्रः रामः स्नेहेन संयुक्तः, महतीं श्रीं प्राप्य, विष्णोरिव श्रीमतो देवराजस्य, महता तेजसा विराजमानो बभूव। अथ आद्यं सर्गं शृणु। रामः भ्रात्रा सह तत्र स्थित्वा, मातुलस्य अश्वपतिर्महात्मनः स्नेहेन पुत्रवत् सत्कृतः पूजितश्च। तत्र वसतः तयोः वीरयोः सर्वे कामाः पूर्णाः, तथापि वृद्धं राजानं दशरथं स्मृत्वा, सदा मनसा संश्रयन्ति स्म। राजापि तेजस्वी, स्वपुत्रयोः भरतशत्रुघ्नयोः स्मरणं कृत्वा, तौ इन्द्रवरुणोपमौ सुतौ चिन्तयामास। सर्वे चतुर्सुताः पुरुषश्रेष्ठाः तस्यात्मनस्तुल्याः प्रियाः, यथा चतुर्भुजः स्वदेहादुद्भूताः। तेषु रामः तेजसा समन्वितः पितुः प्रीत्याः विषयः, स्वयम्भुवमिव धर्मे श्रेष्ठो बभूव। हि, देवानां रावणवधकामनया, शाश्वतः विष्णुः मनुष्यलोके जातः। कौसल्या अपि तेन अतुलतेजसा पुत्रेण विराजते, यथा अदितिः सुरश्रेष्ठा वज्रधरसहितया। रामः रूपेण, बलेन, विनयेन च युक्तः, पृथिव्यां अप्रतिमः, तस्य गुणैः दशरथसमः। सदा प्रसन्नचित्तः, पूर्वं मृदुवादिता, कठोरवाक्येषु अपि प्रत्युत्तरं न ददाति। एकेन उपकारेण तुष्टः, स्वात्मन्येव स्थित्वा, शतं अपराधान् अपि न स्मरति। सदा वृद्धैः धर्मज्ञैः, चरित्रवान्, बुद्धिमान्, आयुष्मान्, शस्त्रविदां मध्ये अपि संवादं कुर्वन्। धीरः, मधुरवक्ता, प्रथमो वक्ता, प्रियवादिन्, महाबलः, स्वबलस्य अद्भुतत्वं न पश्यति। न कदापि अनृतं भाषते, विद्वान्, वृद्धान् सत्करोति, जनप्रियः, जनैः च प्रियः। दयालुः, क्रोधवशः न, ब्राह्मणान् पूजयन्, दुःखितेषु अनुकम्पावान्, धर्मज्ञः, नित्यनियतः, शुचिः। स्वकुलानुरूपेण चित्तेन, क्षात्रधर्मस्य च महतीं प्रीतिं कुर्वन्, तस्य स्वर्गस्यानुग्रहमपि बहुमन्यते। अनिष्टे न रमते, विरुद्धवाक्ये न स्पृहयति; यथावत् क्रमशः युक्तं वदति, वाक्यविदामिव। आरोग्ययुक्तः, यौवनस्थितः, वाग्मी, सुन्दरः, देशकालवित्, पुरुषेषु श्रेष्ठो, एकधर्मा इति प्रसिद्धः। सर्वगुणैः सम्पन्नः प्रजाजनप्रियः, यथा प्राणः शरीरे बहिः गच्छन्। सर्वेषां विधीनां व्रतानां च स्नातः, वेदवेदाङ्गविद्, धनुर्वेदे पितुः अतिशयः, भरताग्रजः। कुलीनः, गुणवान्, अदुःखितः, सत्यव्रतः, सम्यगाचारप्राप्तः, द्विजैः धर्मार्थविद्भिः शिक्षितः। धर्मकामार्थतत्त्वज्ञः, स्मृतिमान्, प्राज्ञः, लोकाचारविद्, नीतिशास्त्रकुशलः। शान्तः, अलङ्कारप्रियः, मन्त्रगोप्ता, सुहृद्भिः आश्रितः, क्रोधहर्षयोः यथाकालं विनियोगदर्शी, त्यागनिग्रहयोः यथायोग्यं वेत्ति। भक्तिमान्, स्थितप्रज्ञः, अनृतं न गृह्णाति, न कठोरवक्ता, अप्रमादी, जाग्रतः, आत्मदोषपरदोषज्ञः। शास्त्रविद्, कृतज्ञः, पुरुषधर्मवेत्ता, निग्रहानुग्रहयोः कुशलः, युक्त्या न्यायेन च कर्म कुर्वन्। सत्पुरुषसंग्रहे, स्थापने, दण्डविनियोगे च श्रेष्ठः, अर्थोपार्जनविनियोगयोः यथायोग्यं वेत्ति। शस्त्रविद्यायां सम्यग्विद्वान्, धनुर्वेदे च, धर्मार्थयोः पालकः, सुखे यतमानः, सर्वदा अलस्यरहितः। शिल्पविभागवित्, हस्त्यश्वरक्षणे च निपुणः। धनुर्वेदविदां मध्ये श्रेष्ठः, महारथ इति लोके प्रतिष्ठितः, आक्रमणे, युद्धे, सेनाविन्यसे च पारङ्गतः। युद्धे अमरैः, क्रुद्धैः अपि देवदानवैः अजेयः, असूयारहितः, क्रोधजितः, न गर्वी, न मत्सरी। सर्वैः भूतैः न अवमान्यः, कालस्य न वशगः, एवं गुणसम्पन्नः राजपुत्रः। सर्वेषु लोकेषु क्षमया पृथिवीसमानः, बुद्ध्या बृहस्पतेः तुल्यः, बलेन शचीपतेः समः। एवं सर्वैः गुणैः जनप्रियः, पितृप्रियः, रामः सूर्यरश्मिभिः इव दीप्तिमान् बभूव। एवं तस्य आचारः, विक्रमश्च, अजितः, लोकनाथ इव, पृथिव्यपि रक्षणाय तं ववाञ्छ। स्वसुतं एवं गुणैः अनुत्तमैः समन्वितं दृष्ट्वा, दशरथः रिपुंशनः, गाढं चिन्ताम् आपेदे।