देवाः, असुराः, गन्धर्वाः, ऋषयः, अप्सरसां गणाः च, सर्वं जगत् व्याकुलं अभवत्। ते सर्वे ब्रह्माणं, जगतां पितामहम्, अभिगम्य समागच्छन्। तेषां मध्ये, देवेश्वरं वरदं पितामहम्, देवाः भयविषादं च जगतां विनाशं च निवेदयामासुः। तं प्रति ऊचुः—“न कदापि दृष्टं न श्रुतं च, हे पितामह, यथा देवेषु भ्रमः भयम् च, जगतां विनाशः च दृश्यते।” तत् श्रुत्वा ब्रह्मा, लोकपितामहः, सर्वेषां अभयदः, तेषां भयस्य कारणं विवृणोत्, मधुरं वचनं अब्रवीत्—“शृणु, देवाः। यः शत्रुघ्नेण युद्धे धृतः बाणः, स लवणस्य वधाय उद्दिष्टः; तस्य तेजसा सर्वे वयं, हे श्रेष्ठ देवाः, मोहिताः अभवाम। एषः सनातनः बाणः प्राचीनेन देवेन, लोककर्त्रा, तेजोमयः, हे पुत्राः, यस्मात् भयम् उत्पन्नम्। एषः महाबाणः महात्मना कैतभमधुवधाय कृतः, तयोः दैत्ययोः विनाशाय। केवलं विष्णुः एतं शुद्धतेजोमयं बाणं जानाति; पूर्वं एषः रूपः महात्मनः विष्णोः आसीत्। इतः गत्वा लवणं राक्षसश्रेष्ठं पश्यत, रामस्य अनुजेन वीर्यशाली शत्रुघ्नेन हन्यते।” एवं ब्रह्मणः वचनं श्रुत्वा, देवाः तत्र गच्छन् यत्र शत्रुघ्नः लवणः च युद्धं कुर्वन्ति। सर्वे प्राणी शत्रुघ्नस्य हस्ते दिव्यं तेजस्वि बाणं दृष्ट्वा, युगान्ताग्निवत् उत्तिष्ठन्तं अपश्यन्। आकाशं आच्छन्नं दृष्ट्वा, रघुनन्दनः सिंहनादं अकृत्त, पुनः लक्ष्यं निरीक्ष्य। पुनः महात्मना शत्रुघ्नेन आह्वितः, लवणः कोपपूर्णः युद्धाय अग्रतस्तिष्ठत्। ततः धनुषं कर्णान्तं आकृष्य, धनुर्धरश्रेष्ठः महाबाणं लवणस्य विस्तीर्णे उरः प्रक्षिप्तवान्। तेन बाणेन उरः विदारितं, स शीघ्रं पातालं प्रविष्टम्। पातालं गत्वा, दिव्यः बाणः देवैः पूजितः, शीघ्रं पुनः इक्ष्वाकुवंशस्य आनंदाय प्रत्यागतः। शत्रुघ्नस्य बाणेन आहतः, लवणः निशाचरः भूमौ तडितेन पर्वत इव सहसा पतितः। तदा लवणराक्षसवधे, महाशूलः रुद्रस्य वशं गतो, सर्वे देवाः निरीक्षन्ति स्म। एकेनैव बाणेन, रघुवीरः त्रिलोकान् अपि हतान्; परमधनुर्धरः सूर्यसहस्ररश्मिवत् तमः नुदन् दीप्तिमान् अभवत्। ततः देवाः, ऋषयः, नागाः, अप्सरसः च, शत्रुघ्नं पूजयन्तः, “शुभेन विजयः दशरथसुतस्य; भयम् त्यज्यताम् नागः इव शान्तः,” इति वदन्ति स्म। एवं श्रीमदुत्तरकाण्डे वाल्मीकिमुनिना रचिते रामायणे एकोनसप्ततितमः सर्गः समाप्तः। लवणवधे कृतः, तदा देवाः इन्द्राग्निप्रमुखाः शत्रुघ्नं शत्रुसूदनम् मधुरं वचनं अब्रुवन्—“शुभेन विजयः, पुत्र; शुभेन लवणराक्षसः हतः। नरश्रेष्ठ, दृढव्रत, वरं वृणीष्व। सर्वे वयं, महाबाहो, वरदाः आगताः, तव विजयकाम्याः; अस्माकं दर्शनं निष्फलं न भवति।” देववचनं श्रुत्वा, शत्रुघ्नः वीरः, शिरसि अञ्जलिं कृत्वा, संयतचित्तः, बलवान्, प्रत्युवाच—“एषा मधुनगरी रम्या, मधुरा, देवैः निर्मिता; तस्य निवासं शीघ्रं मे लभ्यताम्—एषः परमः वरः प्रीयताम्।” देवाः सन्तुष्टाः राघवाय ऊचुः—“एवं भवतु”—एषा नगरी रम्या शूरसेन, न संशयः। इत्युक्त्वा, महात्मानः दिवं जग्मुः; शत्रुघ्नः तेजस्वी सैन्यं संन्यस्यत्। तत् सैन्यं शीघ्रं आगतम्, शत्रुघ्नस्य आज्ञां श्रुत्वा; श्रावणकाले शत्रुघ्नः नगरनिवासं आरभत्। सा नगरी दिव्यतेजसा दीप्तिमती, शुभे द्वादशे वर्षे स्थापितः, शूरसेनानां सुरक्षितं क्षेत्रम् अभवत्। कृषिविस्तीर्णानि क्षेत्राणि इन्द्रेण यथाकालं वृष्टिं कृतम्; जनाः आरोग्यवन्तः, वीर्यवन्तः, शत्रुघ्नस्य भुजेन रक्षिताः। सा नगरी अर्धचन्द्रवद् यमुनातटैः शोभिता, उत्तमगृहैः, चौर्यपथैः, विपणिभिः, मार्गैः च, चतुर्वर्णैः निवासिताः, विविधवाणिज्ये दीप्तिमती। यत् पूर्वं लवणेन महत् कार्यं कृतम्, तदपि शत्रुघ्नः अतिशयेन शोभितम्, विविधवर्णैः जनैः अलङ्कृतम्। सर्वतः उद्यानैः, विहारभूमिभिः, दिव्यैः मानवैः च अन्यैः वस्तुभिः अलङ्कृतम्। सा नगरी देववद् दीप्तिमती, विविधवाणिज्यैः, बहुदेशीयैः व्यापारीभिः शोभिता। तां समृद्धां नगरीं दृष्ट्वा, भरतानुजः शत्रुघ्नः परमसन्तोषं, परमसुखं च प्राप्नोत्। ततः तस्य मनसि विचारः उत्पन्नः—“मधुनगरीं स्थाप्य, द्वादशे वर्षे पूर्णे, रामपादावलोकनाय गमिष्यामि।” तां नगर्यां अमरपुरीमिव, सर्वजनसंयुक्तां, स्थाप्य, रघुवंशवर्धनः राजा रामपाददर्शनाय प्रस्थितुम् उद्यतः। एवं श्रीमदुत्तरकाण्डे वाल्मीकिमुनिना रचिते रामायणे सप्ततितमः सर्गः समाप्तः। ततः द्वादशे वर्षे, शत्रुघ्नः, अल्पेन अनुचरैः सैन्येन च, अयोध्यां रामराज्यां द्रष्टुम् इच्छन् प्रस्थितः।