ततः शत्रुघ्नः, वीर्यसम्पन्नः, राक्षसस्य वक्षसि बाणवर्षं प्रक्षिप्य अपि, तं राक्षसं नापि कम्पयामास। ततः लवणः, बलसम्पन्नः, हास्यं कृत्वा, वृक्षं उत्थाप्य, शूरस्य शिरसि प्रहारं अकरोत्; शत्रुघ्नस्य अंगानि शिथिलानि अभवन्, स च चेतना-हीनः भूमौ पतितः। तस्य वीरस्य पतनं दृष्ट्वा, ऋषयः, देवगणाः, गन्धर्वाः, अप्सरसः च महतीं शोकनादं अकुर्वन्। भूमौ पतितं मृतं च शत्रुघ्नं उपेक्ष्य, राक्षसः, अवसरं लब्ध्वा अपि, स्वगृहं न प्रतिनिवृत्तः। शत्रुघ्नं पतितं दृष्ट्वा, सः शूलं अपि न गृहीत्वा, मृतं ज्ञात्वा, भोजनं संज्ञाय उपयोजयामास। क्षणात् पश्चात्, चेतना पुनः प्राप्त्य, शत्रुघ्नः पुनः नगरद्वारे स्थितः, शस्त्रधारी, ऋषिभिः पूजितः। तदा सः दिव्यं, अव्ययम्, परमं बाणं आदत्त, यः तेजसा दश दिशाः पूरयति। स बाणः वज्रस्य मुखवत् शक्तिमान्, मेरु-मन्दरसदृशः, सर्वसन्धिषु वक्रः, युद्धे अजितः। तस्य दण्डः रक्त-चन्दनलेपनः, पक्षा रम्याः, असुर-गिरि-राक्षस-नाथनाशकः। तं बाणं कालान्तकाग्निवत् दीप्तं दृष्ट्वा, सर्वाणि भूतानि भयेन व्यापन्नि अभवन्। देवाः, असुराः, गन्धर्वाः, ऋषयः, अप्सरसः च, सर्वलोकः व्याकुलः, ब्रह्माणं समीपं गतः। ते सर्वे वरदं देवेशं, ब्रह्माणं, देवभय-विनाशं, लोकनाशं च निवेदयामासुः। 'हे ब्रह्मन्, पूर्वं कदापि न दृष्टं न श्रुतं, देवेषु भ्रमः, भयम्, लोकनाशः च।' इत्युक्तं श्रुत्वा, ब्रह्मा, लोकपितामहः, सर्वेभ्यः अभयप्रदः, तेषां भयहेतुम् अवदत्, मधुरं वचनम् उवाच— 'शृणु, हे देवाः।' 'यः बाणः शत्रुघ्नस्य हस्ते युद्धे, स लवणवधायै; तस्य तेजसा, हे श्रेष्ठ देवाः, सर्वे वयं मोहिताः। एषः सनातनः बाणः प्राचीनेश्वरस्य, लोकसृजः, तेजोमयः, हे पुत्राः, यस्मात् भयम् उत्पन्नम्। एषः महाबाणः महात्मना कैतभ-मधुवधाय निर्मितः। केवलं विष्णुः एतं शुद्धतेजोमयं बाणं जानाति; पूर्वं एषः स्वरूपः महात्मनः विष्णोः आसीत्।' 'अतः, इहातः गच्छत, लवणं राक्षसश्रेष्ठं वीर्यसम्पन्नं रामानुजेन वध्यं पश्यत।' इत्युक्त्वा, देवाः तं स्थलं गच्छन्ति यत्र शत्रुघ्नः लवणः च युद्धं कुर्वन्ति। सर्वे भूतानि दिव्यं तेजस्विनं बाणं शत्रुघ्नस्य हस्ते दृष्ट्वा, यः कालान्तकाग्निवत् उत्थितः। आकाशं आच्छादितं दृष्ट्वा, रघुवंशजः सिंहनादं कृत्वा, लक्ष्यं पुनः निरीक्ष्यति। पुनः महात्मना शत्रुघ्नेन आह्वितः, लवणः कोपसम्पन्नः युद्धाय अग्रे आगतः। तदा, शत्रुघ्नः धनुषं कर्णान्तं आकृष्य, महाबाणं लवणस्य विस्तीर्णवक्षसि सन्ददौ। तं बाणं वक्षः विदार्य, शीघ्रं पातालं प्रविशत्। पातालं गत्वा, दिव्यः बाणः देवैः पूजितः, शीघ्रं पुनः इक्ष्वाकुवंशस्य हर्षाय प्रत्यागच्छत्। शत्रुघ्नस्य बाणेन आहतः, लवणः राक्षसः, वज्राहतगिरिवत् भूमौ पतितः। लवणराक्षसवधे, महाशूलः रुद्रस्य वशे आगतः, सर्वदेवदृष्टे। एकेन बाणेन, वीर्यवान् रघुवंशजः त्रिलोकानपि विहतवान्; श्रेष्ठधनुर्धरः सूर्यसहस्रवत् तमः निवार्य तेजसा दीप्तिमान् अभवत्। ततः, देवाः, ऋषयः, नागाः, सर्वाः अप्सरसः च, शत्रुघ्नं पूजयन्ति, 'सौभाग्येन, दशरथपुत्रस्य जयः प्राप्तः; भयम् त्यज्यताम्, सर्पवत् शान्तिः अस्तु।' इत्युक्त्वा, श्रीमदुत्तरकाण्डे वाल्मीकिना प्राचीनरामायणस्य एकोनसप्ततितमः सर्गः समाप्तः। लवणवधात् अनन्तरम्, देवाः, इन्द्राग्निप्रमुखाः, शत्रुघ्नं शत्रुसन्तापकं मधुरं वचनं ऊचुः— 'सौभाग्येन, हे पुत्र, विजयः प्राप्तः; सौभाग्येन, लवणः राक्षसः हतः। पुरुषश्रेष्ठ, स्थिरात्मन्, वरं वृणीष्व।' 'सर्वे वयं, महाबाहो, वरदाः, तव विजयकामनया इह आगताः; अस्माकं दर्शनं व्यर्थं न भवति।' इत्युक्तं श्रुत्वा, शत्रुघ्नः, वीर्यसम्पन्नः, शिरसि अञ्जलिं कृत्वा, संयतचित्तः, महाबाहुः, प्रत्युवाच— 'एषा मधुनगरी रम्या, मधुरा, देवैः निर्मिता; तस्य शीघ्रं स्थापनं मे लभ्यताम्— एष सर्वोत्तमः वरः मे दीयताम्।' देवाः तुष्टाः, राघवं ऊचुः— 'एवम् अस्तु! एषा नगरी नूनं रम्या भविष्यति, हे शूरसेन।' इत्युक्त्वा, ते महात्मानः स्वर्गं जग्मुः; शत्रुघ्नः तेजोमयः, सेना संग्रहीतवान्। सेना शीघ्रं आगता, शत्रुघ्नस्य आज्ञां श्रुत्वा; शत्रुघ्नः श्रावणकाले नगरस्थापनं आरभत। सा नगरी दिव्यतेजसा दीप्तिमती, शुभे द्वादशे वर्षे स्थापितः, शूरसेनानां सुरक्षितं क्षेत्रं अभवत्।