सर्वतो नगरी नाट्यनर्तकसमूहैः परिवृत्या, सुमनोहरैः उद्यानैः आम्रवनैः च शोभिता, महान् शालवृक्षपरिवेष्टिता च आसीत्। गम्भीरैः दृढपरिखाभिः रक्षित्या, दूरात् अन्यैः दुर्निरीक्षा, अश्वगजगोमृगशुक्करैः समाकीर्णा च सा नगरी आसीत्। राजाधिराजानां समवायैः उपहारकर्तृभिः परिवृता, विदेशवणिजैः च शोभिता आसीत्। रत्नमण्डितैः प्रासादैः पर्वतसदृशैः दीप्यमाना, उच्चैः भवनैः अमरावतीसदृशैः पूर्णा आसीत्। चतुरङ्गाकृत्या, सुभ्रूषितस्त्रीसमूहैः, सर्वरत्नसमाकीर्णा, दिव्यगृहैः शोभिता नगरी आसीत्। गम्भीरं, स्थिरं, अखण्डं, समभूमिस्थितं, धान्यशालिपूर्णं, इक्षुरसजलसमृद्धं वासस्थानं तत्र आसीत्। मृदङ्गवीणापणववाद्यैः भूमौ महती ध्वनिः तत्र प्रजज्वाल। सिद्धैः स्वर्गे तपसा प्राप्तं दिव्यस्थानं यथा, तत्र सुव्यवस्थितानि भवनानि, कुलीनपुरुषैः पूर्णानि च आसीत्। दूरसमीपविद्ध्ये निष्णाताः, शब्दवेधनकुशलाः, लघुहस्ताः, पारङ्गताः धनुर्धराः तत्र आसीत्। सिंहव्याघ्रमहिषाणां वनमध्ये शस्त्रबलात् हन्तारः, बाहुबलसम्पन्नाः तत्र आसीत्। सहस्रशः महारथिभिः राजा दशरथः तां नगरं पूर्णवान्। अग्निसदृशैः धर्मात्मभिः द्विजैः, षडङ्गवेदविद्भिः, सत्यनिष्ठमहात्मभिः, महर्षिसदृशैः तपस्विभिः तां नगरं परिवृत्य आसीत्। तत्रैवायोध्यायां वैदिकविद्वान्, सर्वज्ञानसम्पन्नः, दूरदर्शी, महातेजाः, नागरजनपदप्रियः एकः आसीत्। इक्ष्वाकुवंशे महाबाहुः, यज्ञशीलः, धर्मनिष्ठः, जितेन्द्रियः, राजर्षिः महर्षिसदृशः, त्रिलोकविख्यातः दशरथः आसीत्। बलवान्, शत्रुनाशनः, मित्रः, जितेन्द्रियः, सम्पत्त्याः इन्द्रकुबेरयोः तुल्यः दशरथः आसीत्। यथा मनुः महातेजाः लोकस्य रक्षकः अभवत्, तथा दशरथः अपि लोकस्य रक्षकः अभवत्। सत्यनिष्ठया, त्रिवर्गपालनया, दशरथः ताम् उत्तमां नगर्यां इन्द्रस्य अमरावतीं यथा शासनं कृतवान्। तस्यां प्रमुखायां नगरीं कस्यचित् अल्पधनं नासीत्; प्रत्येकः गृहस्थः गोअश्वधनधान्यसम्पन्नः, सिद्धः आसीत्। न तत्र कामी, न कदर्यः, न क्रूरः, न मूर्खः, न नास्तिकः कश्चन दृश्यते। सर्वे नरनार्यः धर्मशीलाः, विनीताः, हृष्टस्वभावाः, महर्षिसदृशाः शुद्धाः आसीत्। न कश्चित् कुण्डलविहीनः, मुकुटविहीनः, माल्यविहीनः, अल्पसुखी, अशुचिः, अनलङ्कृताङ्गः, गन्धविहीनः च आसीत्। न कश्चित् अशुच्यन्नभोजी, न दातारविहीनः, न कङ्कणकण्ठीविहीनः, न हस्ताभरणविहीनः, न अकृतात्मा आसीत्। न तत्र अग्निहीनः, न यज्ञविहीनः, न कदर्यः, न चौरः, न दुष्टाचारः, न मिश्रजातिः कश्चन आसीत्। ब्राह्मणाः सदा स्वधर्मनिष्ठाः, जितेन्द्रियाः, दानाध्ययनशीलाः, अल्पसंग्राहः आसीत्। नास्तिकः, मिथ्यावादी, अल्पविद्यः, ईर्ष्यालुः, अशक्तः, अज्ञः च तत्र नासीत्। षड्विद्याविहीनः, व्रतविहीनः, अल्पदाताः, दरिद्रः, चञ्चलचित्तः, दुःखी च तत्र नासीत्। न कश्चित् नरः, नारी वा, भाग्यविहीनः, रूपविहीनः, न राजभक्तिविहीनः तत्र आसीत्। त्रिसु जातिषु देवातिथिपूजकाः, कृतज्ञाः, दानशीलाः, वीराः, पराक्रमसम्पन्नाः आसीत्। सर्वे दीर्घायुषः, धर्मसत्यनिष्ठाः, पुत्रपौत्रपत्नीसमेताः, तत्र उत्तमायां नगरीं निवसन्ति स्म। क्षत्रियाः ब्राह्मणानां आधारः, वैश्याः क्षत्रियभक्ताः, शूद्राः स्वधर्मनिष्ठाः, त्रिसु जातिषु सेवकाः आसीत्। तां नगरं इक्ष्वाकुनाथः यथा मनुर् प्राचीनकालः, तथा रक्षितवान्। तत्र अग्निसदृशैः, शूरैः, विनीतैः, नित्यदक्षैः, सिंहगुहासदृशैः युद्धकुशलैः वीरैः नगरं पूर्णम् आसीत्। काम्बोजबह्लीकदेशजैः उत्तमाश्वैः, वननदीजैः अश्वैः नगरं पूर्णम् आसीत्। विंध्यहिमालयोत्पन्नैः, पर्वतसदृशैः, मदोत्कटैः, महाबलैः गजैः नगरं पूर्णम् आसीत्। ऐरावतमहापद्मवंशजैः, अञ्जनवामनगिरिजनैः गजैः नगरं पूर्णम् आसीत्। भद्र, मन्द्र, मृग, भद्रमन्द्र, भद्रमृग, मृगमन्द्र नाम्ना गजैः अपि नगरं पूर्णम् आसीत्। नित्यं पर्वतसदृशैः मदोत्कटैः गजैः, सत्यानामा नाम नगर्याः द्वयोर्जनात् अधिकं विस्तारः आसीत्, यत्र दशरथः विश्वं रक्षितवान्। स महातेजाः दशरथः शत्रून् विजित्य, तां नगर्यां चन्द्रः तारा इव राज्यं कृतवान्। आयोध्या, सत्यानामा नाम्ना, दृढद्वारपट्टिका, शुभगृहसमाकीर्णा, शुभा, सहस्रपुरुषसमाविष्टा, इन्द्रसमः राजा तत्र शासनं कृतवान्। एषा सा आयोध्या नगरी, वाल्मीकिना बालकाण्डे यथावर्णिता, सर्वगुणसम्पन्ना, दशरथराज्ञा रक्षितवती, लोकस्य आदर्शः आसीत्।