राघवो वीर्यशाली स्वपुरीम् प्रविश्य, तत्र पितरं प्रहृष्टं ददर्श। भरते निर्गते, रामः महाबलश्च लक्ष्मणः तत्रैव स्थितौ। तस्मिन्नेकस्मिन्नेव काले, तौ पितरं देववत् पूजयन्तौ, तस्याज्ञाम् अग्रे स्थापयित्वा, सर्वाणि नागरकृत्यानि यथाविधि सम्पादयामासतुः। रामः यत् प्रियं हितं च तद् सर्वं सम्यक् अकार्षीत्; मातॄणां कृत्यानि सम्यक् निबद्ध्य, परमसंयमेण व्यवहत्सुश्च। सः सर्वेषां गुरूणां कृत्यानि समये समये सम्यक् अकरोत्; तेन दशरथः तुष्टः, ब्राह्मणाश्च नगरवासिनश्च प्रहृष्टाः। रामस्य स्वभावनिष्ठया, आचारेण च, सर्वे जनपदवासिनः परमं सन्तोषम् अलभन्त; सः सत्यधृतिः रामः शौर्येण च यशस्वी अभवत्। एवं रामः प्रजासु श्रेष्ठतमः, स्वयम्भुवत् पुण्यवान् अभवत्; सीतया सह बहून् ऋतून् सुखेन व्यतीयाय। सः चिन्ताशीलः, तस्य मनः सीतायामेव निलीनम्; सीता च तस्य हृदये प्रतिष्ठिता, पितृणा चयनिता तस्य धर्मपत्नी अभवत्। तस्याः गुणैः सौन्दर्येण च, अनुरागः निरन्तरं वर्धमानः; तस्य च हृदये पतिः द्विगुणं स्थानम् अलभत। यत् गूढं तदपि प्रकटम्, हृदयेन हृदयस्य संवादः; विशेषतः तस्मिन्नेव मैथिली जनकनन्दिनी, देवरूपसम्पन्ना, श्रीवत्सलक्ष्मीसमाना सीता। तया सह राजर्षिपुत्रः कामसमन्वितः तां कुलकन्यां समालिङ्ग्य, रामः परमं तेजसा विभाति, विष्णुरिव श्रीया संयुक्तः। ततः श्रोतुम् अर्हथ प्रथमं सर्गम्। तत्र सः भ्रात्रा सह स्थितः, मान्यः सत्कृतश्च, मातुलेन अश्वपतेन पुत्रवत् स्नेहेन लालितः। तत्र वसत्सु तयोः वीरयोः, सर्वे अभिलषितानि प्राप्यन्ते; तथापि तौ भ्रातरौ वृद्धं राजा दशरथं स्मरन्तौ। राजा अपि महातेजाः तौ पुत्रौ भरतशत्रुघ्नौ, इन्द्रवरुणसमानौ, स्मरति। सर्वे चत्वारः पुत्राः, नरश्रेष्ठाः, तस्यात्मनः चत्वार इव बाहवः, तस्मै प्रिया अभवन्। तेषु रामः तेजस्वी, पितुः प्रियतमः, सः स्वयम्भुवत् सर्वेषु भूतेषु पुण्यवान् अभवत्। देवानां रावणवधकामनया, नित्यः विष्णुः मनुष्यलोके जातः। कौसल्या अपि तेन अतुलप्रभायुक्तेन पुत्रेण शोभते, यथा अदितिः सुरश्रेष्ठा वज्रिणा सह। सः रूपेण, बलिना, विनयेन च युक्तः, पृथिव्यां अप्रतिद्वन्द्वः, दशरथस्य सदृशगुणवान् पुत्रः। सः सदा प्रसन्नचित्तः, पूर्वम् मृदु वदति, कठोरं वाक्यमपि श्रुत्वा प्रतिवचनं न करोति। एकेन उपकारेण तुष्टः, स्वस्य विचार्य, शतमप्यपकारं न स्मरति। सः सततं सद्भिः वृद्धैः, गुणैः, विद्यया, वयसा च, शस्त्रकुशलैः अपि, सह संवादं करोति। बुद्धिमान्, मधुरभाषी, पूर्वभाषी, प्रियवादः, महाबलः, स्वबलमपि न विस्मरति। न कदापि अनृतं वदति, विद्वान्, वृद्धान् पूजयति, जनप्रियः, जनैः च प्रियः। दयालुः, क्रोधवशः, ब्राह्मणपूजकः, दीनानुकम्पी, धर्मज्ञः, नित्यसंयतः, शुचिः च। कुलानुरूपेण बुद्ध्या, क्षात्रं धर्मं परमं मन्यते, तस्य च स्वर्गफलम् अन्विच्छति। अनिष्टे न रमते, विरुद्धं वाक्यं नानन्दते; युक्तयुक्तं वाक्यं क्रमशः वदति, वाग्विदां इव श्रेष्ठः। आरोग्यवान्, तरुणः, वाग्मी, रूपवान्, देशकालज्ञः, नराणां श्रेष्ठः, एकधर्मनिष्ठः। सर्वगुणैः समन्वितः, जनप्रियः, प्राण इव बहिर्गतः। सर्वेषु विधिषु व्रतेषु च स्नातः, वेदाङ्गवित्, भरताग्रजः धनुर्वेदे पितुः अपि श्रेष्ठः। कुलीनः, धर्मात्मा, अदुःखितः, सत्यवादी, सम्यग्वृत्तः, वृद्धैः द्विजैः धर्मार्थकुशलैः चोपदिष्टः। धर्मकामार्थवित्, स्मृतिमान्, प्राज्ञः, लोकव्यवहारकुशलः, शिष्टाचारनिपुणः। शान्तः, लघ्वाकृति, रहस्यविद्, सुहृद्भिः उपगुप्तः, क्रोधहर्षयोः यथासमयं त्यागनिग्रहज्ञः। भक्तिमान्, स्थितप्रज्ञः, अनृतग्रहणरहितः, अमृषावादी, अलस्यः, जाग्रतः, आत्मपरदोषज्ञः। शास्त्रवित्, कृतज्ञः, पुरुषस्वभावविभागदर्शी, निग्रहानुग्रहकुशलः, यथायोग्यं विचरन्। सज्जनसंवर्धननिपुणः, स्थानविनियोजनदण्डधारणकुशलः, अर्थग्रहणोपायवित्, व्ययविभागज्ञः। शुद्धमिश्रशस्त्रेषु सर्वेषु पारंगतः, अर्थधर्मयोः पालकः, सुखस्य च अन्वेषकः, कदापि अलस्यः न। प्रयोजनविभागविद्, हस्त्यश्वसंयमनिपुणः। धनुर्वेदविदां श्रेष्ठः, लोके रथकुशलः, आक्रमणयुद्धव्यूहनिपुणः। युद्धे अमरैः क्रुद्धैः असुरैः अपि अजेयः, अमत्सरी, क्रोधविजयी, न गर्वी, नासूयकः। एवं गुणसम्पन्नः रामः, धर्मे स्थितः, सीतया सह, पित्रा प्रियतमः, प्रजाभिः पूजितः, सर्वलोकस्य आदर्शः अभवत्।