रामः, पुरुषसिंहः, पितरं सम्यगुपास्य तस्य प्रियं कृतवान्। किञ्चित्कालं व्यतीत्य, राजा दशरथः प्रियपुत्रं सम्बोध्य उवाच— "अत्र वसति केकयराजस्य पुत्रः, तव मातुलः युधाजित्, वीर्यशाली, त्वां नेतुम् आगतः।" इत्येवं दशरथवचनं श्रुत्वा, कैकेयीपुत्रः भरतः शत्रुघ्नेन सह पितरं रामं च अभ्यनुज्ञ्य निर्गन्तुम् उद्यतः। शत्रुघ्नसहितः भरतः मातॄन् गत्वा प्रणम्य, युधाजितः तौ भ्रातरौ समालभ्य अत्यन्तं प्रहृष्टः अभवत्। सः स्वां पुरीं प्रविश्य, तस्य पितरमपि तुष्टिं प्रापयत्। भरते निर्गते, रामः महाबलश्च लक्ष्मणः तत्रैव स्थितौ। तस्मिन्नेकाले, रामः लक्ष्मणश्च पितरं देववत् पूजयन्तौ, तस्य आज्ञां पुरस्कृत्य सर्वं प्रजाजन्यं कृत्यम् अन्ववर्तेताम्। रामः सर्वं प्रियहितं चकार, मातृणां कृत्यं सम्पाद्य, अतिविनीतः अभवत्। सः सर्वेभ्यः आचार्येभ्यः समये समये विधिवत् उपचकार, तेन दशरथोऽपि तुष्टः, ब्राह्मणाश्च नगरवासिनश्च प्रहृष्टाः। रामस्य स्वभावेन आचारेण च सर्वे जनाः प्रमोदन्ते स्म; सत्यशीलवीर्ययुक्तः रामः तत्रैव ख्यातिं प्राप। सः स्वयम्भुवत् श्रेष्ठतमोऽभूत्, सीतया सह बहून् ऋतून् सुखेन अतीतवान्। रामः चिन्ताशीलः, हृदये सीतां स्थापयामास; सा च तस्य हृदयस्थिता, पित्रा चोदिता भार्या अभवत्। सीता गुणैर् रूपेण च प्रियता, तयोः परस्परेण स्नेहः सदा वृद्धिं ययौ; पतिः च तस्याः हृदये द्विगुणं स्थानं प्राप। हृदयं हृदये प्रकाशते, रहस्यमपि व्यक्तं भवति; विशेषतः रामस्य कृते मैथिली जनकनन्दिनी, देवरूपा, श्रीमदिव दीप्तिमती सीता। तया सह राजर्षिसुतः कामयुक्तः, कुलकन्यया समन्वितः, विष्णुरिव श्रीया संयुक्तः, रामः परमं तेजसा विभाति स्म। एवं, भरतः शत्रुघ्नश्च मातुलगृहे स्थित्वा, तत्र स्नेहपूर्णेन अश्वपतिना पुत्रवत् सत्कृत्य पूजितौ। तत्र वसन्तौ भ्रातरौ स्वच्छन्दं सुखानि अनुभूय, वृद्धं पितरं दशरथं नित्यं स्मरतः। दशरथोऽपि तेजस्वी स्वपुत्रौ भरतशत्रुघ्नौ, इन्द्रवरुणसमौ, सदा स्मरत्। तस्य सर्वे पुत्राः, नरश्रेष्ठाः, तत्रैव स्वाङ्गचत्वारः इव प्रियतमा आसन्। तेषु रामः तेजस्वी पितुः प्रियतमः, स्वयम्भुवत् सर्वेषु प्राणिषु श्रेष्ठतमो जातः। ह्येव, देवानां रावणवधकामनया, नित्यः विष्णुः मनुष्यलोके जातः। कौसल्या अपि तेन अप्रमेयतेजसा पुत्रेण शोभां प्राप, यथा अदितिः श्रेष्ठा देवेषु वज्रिणा सह। रामः रूपेण, बलवता, विनयेन च युक्तः, पृथिव्यां अनुत्तमः, दशरथगुणसम्पन्नः सुतः अभवत्। सः मनसा नित्यं प्रशान्तः, पूर्वं स्निग्धं भाषते, परुषं वाक्यं श्रुत्वापि प्रत्युत्तरं न दत्तवान्। एकेनैव उपकारेण तुष्टः, आत्मन्यपि शतमपकारं न स्मरत्। सदा गुणवन्तः वृद्धैः, शीलज्ञैः, धर्मज्ञैः, शस्त्रविद्यायामपि पारगैः सह संवादं कुर्वन् दृष्टः। सः प्राज्ञः, मधुरभाषी, प्रथमतः भाषते, प्रियवादः, महाबलः, स्वबलस्य न विस्मयं गच्छति। न कदापि अनृतं भाषते, विद्वान्, वृद्धान् पूजयति, जनैः प्रियः, तैश्च सः प्रियतमा अभवत्। दयालुः, क्रोधवशः, ब्राह्मणान् पूजयन्, क्लिष्टेषु अनुकम्पावान्, धर्मज्ञः, नित्यसंयतः, शुचिः। कुलधर्मानुरूपेण मनसा, क्षात्रधर्मे परममूल्यम् अवलोकयन्, तस्मिन् स्वर्गफलम् अपि स्नेहेन पश्यति। न अनिष्टेषु रमते, न विरुद्धं भाषते; क्रमशः युक्तं वाक्यं वदति, वाग्विदां वरः। आरोग्यवान्, युवान्, वाग्मी, रूपवान्, देशकालज्ञः, नराणां श्रेष्ठतमः, एकधर्मा इव। सर्वगुणैः सम्पन्नः, जनैः प्रियः, प्राणैरिव बहिः सञ्चरन्। सर्वेषु व्रतेषु स्नातः, वेदवेदाङ्गविद्, धनुर्वेदे पितुः अपि श्रेष्ठः। कुलीनः, धर्मात्मा, न क्लेशितः, सत्यवादी, सम्यगाचारशिक्षितः, द्विजैः धर्मार्थविद्भिः उपनियतः। धर्मकामार्थवित्, स्मृतिमान्, प्राज्ञः, लोकाचारकुशलः, सदाचारनिपुणः। मौनी, लघुवेषः, रहस्यविचक्षणः, सखिभिः अनुगतः, नित्यं क्रोधहर्षयोर्योगं जानाति, समये त्यागसंयमौ कुर्वन्। भक्तिमान्, स्थितधिः, अनृतमपरिग्राही, न कठोरवक्ता, अक्षुद्रः, जागरूकः, आत्मपारदोषविज्ञः। शास्त्रज्ञः, कृतज्ञः, पुरुषस्वभाववेदकः, संयमप्रसादयोरनुग्राही, धर्मतः युक्तः, बुद्धिमान्। एवं धर्मे स्थितः रामः, लोकस्य प्रियः, यशस्वी, सर्वे गुणाः अस्मिन्विवर्धन्ते स्म।