राजमहिष्यः शुभवाक्यैः शुभोपहारैश्च भूषिते कुशध्वजस्य कन्ये उभे, सुशोभनवासोवस्त्रधारिण्यौ, आदाय जगृहुुः। ताः सर्वाः शीघ्रं देवानां देवगृहाणि सम्यक् पूजयामासुः; तस्मिन्नेव काले सर्वे राजपुत्राः पूज्येभ्यः नृपतीनां स्त्रीभ्यश्च प्रणामं कृतवन्तः। ततः सर्वा नार्यः प्रमुदिताः, विवाहकार्यसिद्ध्या स्वपतिभिः सह रहसि हृष्टाः, शस्त्रविद्यायुक्ताः, धनमित्रसम्पन्ना, रममाणाः आसन्। पुरुषश्रेष्ठाः अपि पितरं सम्यक् सेवमाना, कालेन किञ्चित् गते राजा दशरथः पुत्रं प्रति वचनं प्राह। स रघुवंशस्य हर्षवर्धनः कैकेयीसुतं भरतं सम्बोध्य उवाच— "एष केकयराजस्य पुत्रः अत्र वसति, प्रियपुत्र।" "तव वीर्यशालिनो मातुलः युधाजित् त्वां नेतुम् आगतः।" इत्येवं दशरथवचनं श्रुत्वा कैकेयीपुत्रः भरतः शत्रुघ्नसहितः वीर्यवान् पितरं रामं च, शान्तकर्माणं, अभ्यनुज्ञ्य निर्गतः। शत्रुघ्नेन सह स पुरुषश्रेष्ठः मातॄन् प्रति जगाम; युधाजित् तु भरतशत्रुघ्नौ लब्ध्वा महता प्रीत्या प्रहृष्टः अभवत्। वीर्यवान् भरतः स्वनगरीं प्रविश्य तस्य पिता प्रहृष्टः अभवत्। भरते निर्गते रामः महाबलश्च लक्ष्मणः तत्रैव स्थितवन्तौ। तस्मिन्न् काले तौ पितरं देवकल्पं सम्यक् पूजयामासतुः; पितुर्निर्देशं प्रथमं स्थापयित्वा सर्वाणि नगरजनकार्याणि सम्यक् अन्ववर्तेताम्। रामः सर्वं प्रियहितं चकार; मातॄणां कार्याणि सम्पाद्य, सर्वथा निगृहीतः आसीत्। सः समये समये गुरूणां कार्याणि सम्यक् अकरोत्; एवं दशरथः, ब्राह्मणाः, नगरजनाश्च अतिप्रीताः अभवन्। रामस्य स्वभावेन आचरणेन च सर्वे जनपदवासिनः प्रमुदिताः; सत्यवीर्यसमन्वितः रामः तेषां मध्ये प्रख्यातः अभवत्। रामः सर्वभूतानां धर्मिष्ठतमः सञ्जातः, स्वयम्भुवत्; सीतया सहितः बहून् ऋतून् सुखेन न्यवसत्। सः विचक्षणः, तस्याम् एव चित्तं समाहितवान्; सा च तस्य हृदये प्रतिष्ठिता। जनकनन्दिनी मैथिली सीता रामस्य हृदयङ्गमा पत्न्यभवत्, पित्रा समर्पिता। तस्या गुणरूपसम्पदः कारणात् अनुरागः नित्यं वर्धितः; पतिः च तस्याः हृदये द्विगुणं स्थानं प्राप्नोत्। यत् गुह्यं तदपि प्रकटं, हृदयेन हृदयं वदति; विशेषतः तस्मै मैथिली, जनकात्मजा, देवरूपा, श्रीरिव दीप्तिमती सीता। तया सह राजर्षिपुत्रः कामसम्पन्नः कल्याण्यां कन्यायां संयोगमकरोत्; तदा रामः परमप्रभया दीप्तः, हृष्टः, विष्णुरिव श्रीमान् बभौ। अथ शृणुत प्रथमं सर्गम्। भरतः भ्रात्रा सह तत्र स्थित्वा, मातुलेन अश्वपतिना पुत्रस्नेहेन लालयमानः, पूज्यमानः, समादृतः च आसन्। तत्र वसतः तौ भ्रातरौ सर्वथा तुष्टौ; तथापि तौ वीर्यवन्तौ वृद्धं पितरं दशरथं नित्यं स्मरन्तौ आस्ताम्। राजा अपि तेजस्वी स्वौ पुत्रौ भरतशत्रुघ्नौ स्मरन्, ये इन्द्रवरुणसमौ दूरस्थौ आसाताम्। तस्य सर्वे चत्वारः पुत्राः नरश्रेष्ठाः तस्यात्मनः चतुर्भुजवत् प्रियतमा अभवन्। तेषु रामः तेजस्वी पितुः प्रियोऽभवत्; सः स्वयम्भुवत् धर्मे स्थितः सर्वेषां धर्मिष्ठतमः अभवत्। हि देवानां रावणवधकामनया, नित्यः विष्णुः मनुष्यलोके जातः। कौसल्या तेन अमिततेजसा पुत्रेण सह बभौ, यथा देवानां श्रेष्ठा अदितिः वज्रपाणिना सह। सः रूपेण, बल्याऽलङ्कार्य, लज्जया च युक्तः, पृथिव्यां अप्रतिमः, दशरथगुणैः समन्वितः पुत्रः अभवत्। सदा शान्तचित्तः, पूर्वं मृदुवक्ता, कठोरं वाक्यं प्रति अपि न प्रतिवदति। एकेनोपकारेण तुष्टः, आत्मन्यपि स्थित्वा शतान्यपकाराणि न स्मरति। सः नित्यं वृद्धगुणसम्पन्नैः, धर्मज्ञैः, वृद्धैः, शस्त्रकुशलैः, सह संवादं कुर्वन् आसीत्। बुद्धिमान् मधुरवाग् पूर्ववक्ता प्रियदर्शनः, बलवान्, स्वबलमपि न विस्मयते। सत्यवक्ता, विद्वान्, वृद्धपूजकः, जनप्रियः, जनैः च प्रियः। दयालुः, क्रोधवशी, ब्राह्मणपूजकः, क्लिष्टेषु कृपालुः, धर्मज्ञः, नित्यनिगृहीतः, शुचिः। कुलानुकूलचित्तः, क्षात्रधर्मे अतिप्रियः, तस्य स्वर्गलाभे च महती प्रीतिरेव। अनिष्टे न रमते, विरुद्धवाक्ये न स्पृहयति; क्रमयुक्तं वाक्यं वदति, वाक्यविदिव। आरोग्यवान्, युवान्, वाग्मी, सुन्दरः, देशकालज्ञः, नरश्रेष्ठः, एकधर्मसम्पन्नः। सर्वगुणोपेतः, जनप्रियः, प्राण इव बहिर्वर्तते। सर्वव्रतस्नातः, वेदवेदाङ्गविद्, भरताग्रजः धनुर्वेदे पितुः अपि श्रेष्ठः। कुलीनः, धर्मात्मा, न शोचति, सत्यवादी, ऋजुः, वृद्धैः, द्विजैः च धर्मार्थविद्भिः सुशिक्षितः। धर्मकामार्थतत्त्वज्ञः, स्मृतिमान्, प्राज्ञः, व्यवहारकुशलः, आचारविशारदः। एवं स महात्मा रामः सर्वगुणसम्पन्नः, पिता दशरथः, भ्रातरः, मातरः, सीता च, सर्वे च तं प्रीत्या पूजयन्ति स्म; सः धर्मे स्थितः, सत्यव्रतः, लोकप्रसिद्धः अभवत्।