ततः कन्यागतिसंयुक्ताः सर्वा राजमहिष्यः सुमङ्गल्यान्वितैः स्वागतवाक्यैः सीतां महाभागां श्रीमन्तमूर्मिलां च सस्नेहमुपजग्मुः। तयोः कुशध्वजात्मजयोः शुभवस्त्रविभूषितयोः, ताः राजमहिष्यः मङ्गलशब्दैः, द्रव्यैश्च समलङ्कृत्य, सानन्दं प्रतिगृह्णन्। ततः सर्वाः स्त्रियः शीघ्रमेव देवायतनानि सम्पूज्य, तस्मिन्नेव काले सर्वे राजपुत्राः पूज्येभ्यः प्रणिपत्य, कृताञ्जलयः तस्थुः। विवाहकृत्यसमाप्तेः पश्चात्, स्त्रियः स्वपत्निभिः सह हृष्टाः रहसि मुदमवापुः, ये धनबन्धुसम्पन्नाः, शस्त्रविद्यायामपि निपुणाः आसन्। पुरुषश्रेष्ठाः पितरं नित्यं समाहिताः सेवामकुर्वन्। किञ्चित्कालानन्तरं राजा दशरथः पुत्रं सम्बोध्य उवाच— कैकेयीसुतं भरतं रघुकुलस्य वर्धनं प्रति— "एष केकयराजपुत्रः, प्रियसुत, अत्र निवसति।" "तेजस्वी तव मातुलः युधाजित् त्वां नेतुमागतः।" इति दशरथवचनं श्रुत्वा कैकेयीसुतः भरतः, शत्रुघ्नसहितः, पितरं रामं च, निष्कण्टककर्माणं, अभिवाद्य प्रस्थितवान्। शत्रुघ्नेन सह भरतः मातॄन् उपसंगम्य, युधाजित् तौ समालभ्य परमं हर्षमवाप्तवान्। ततः स वीरः स्वपुरीं प्रविश्य, तस्य पितरं प्रसादयामास; भरते निर्गते रामः महाबलवान् लक्ष्मणश्च तत्रैव स्थितौ। तस्मिन्काले तौ पितरं देवसमं पूजयन्तौ, तस्याज्ञां शिरसि कृत्वा, सर्वजनकार्याणि सम्यगाचराताम्। रामः सर्वं प्रियहितं कृतवान्; मातृकार्याणि सम्पन्न्य, अतिविनीतः सन्, धर्मे स्थितः। सः गुरूणां कृत्येषु समयमवेक्ष्य, तान् सम्यगुपचरत्; तेन दशरथः, ब्राह्मणाश्च, नगरजनाः च सन्तुष्टाः। रामस्य स्वभावेन, आचरणेन च, सर्वे जनपदवासिनः परमं तुष्टिमवापुः; सत्यधृतिः वीर्यवान् रामः तेषां मध्ये प्रसिद्धः अभवत्। रामः सर्वेषां प्राणिनां श्रेष्ठतमः, स्वयम्भुवत् धर्मनिष्ठः, सीतया सह बहून् ऋतून् सुखेन न्यवसत्। सः चिन्ताशीलः, सीतायां चित्तं निवेश्य, तां हृदयस्थां कृतवान्; सा जनकनन्दिनी सीता, पित्रा विवाहितया, रामस्य प्रिया भार्या बभूव। तस्याः गुणरूपाभ्यां स्नेहः प्रतिदिनं ववृद्धे; तस्याः हृदये पतिः द्विगुणस्थानं प्राप। यथा रहस्यं प्रकट्यते, तथा हृदयं हृदये प्रकाशते; विशेषतः रामाय मैथिली जनकात्मजा, देवसमरूपा, श्रीमद्विभा सीता, तस्य हृदयस्य प्रकाशिनी बभूव। तया सह राजर्षिपुत्रः कामपरिप्लुतः, पुण्यशीलया सह संयोगमवाप; रामः परमं तेजसा बभूव, विष्णुरिव श्रीया संयुक्तः। एवं कृतकौशल्यः रामः, सीतया सह, सुखेन कालं नयन्, धर्मे स्थितः, जनसन्तोषं प्राप। इत्येतत् प्रथमोऽध्यायः श्रोतव्यः। भरतः शत्रुघ्नश्च तत्रैव मातुलस्य, अश्वपतेः, पुत्रवत्प्रेम्णा सत्कृत्य, प्रतिष्ठितौ। तत्र निवसन्तौ तौ वीरौ स्वच्छन्दं सुखं प्राप्यापि, वृद्धं दशरथं नित्यं स्मरतः। राजा दशरथोऽपि, तेजसा समन्वितः, तयोः भरतशत्रुघ्नयोः स्मरणं चकार, तौ च इन्द्रवरुणसमौ। तस्य सर्वे पुत्राः पुरुषश्रेष्ठाः, स्वशरीरस्य चतुर्भुजाः इव, प्रियतमा बभूवुः। तेषु रामः तेजस्वी, पित्रोः प्रीतिकरः, स्वयम्भुवत् प्राणिषु धर्मनिष्ठः अभवत्। ह्यस्मिन्मर्त्यलोके, देवेषु रावणवधकामेषु, नित्यः विष्णुः अवतीर्णः। कौसल्या तेन अनन्ततेजसा पुत्रेण शोभिता, यथा अदितिः शक्रेण। सः सौन्दर्यबलशीलसम्पन्नः, भूमौ अप्रतिमः, दशरथस्य सदृशगुणः पुत्रः। सः सदा प्रशान्तचित्तः, पूर्वं मृदुवक्त्ता, कठोरवाक्येष्वपि प्रत्युत्तरं न ददाति। एकेनैव उपकारेण तुष्टः, आत्मनं दृष्ट्वा, शतमपि अपराधं न स्मरति। सः सततं वृद्धगुणशीलज्ञानवयोऽनुकूलैः, शस्त्रविद्यायामपि निपुणैः, साधुभिः सह संवादं कुर्वन्। बुद्धिमान्, मधुरवक्ता, पूर्ववक्ता, प्रियदर्शनः, महाबलवान्, स्वबलं न विस्मरन्। सत्यवादी, विद्वान्, वृद्धपूजकः, जनप्रियः, जनैः च प्रियः। दयालुः, क्रोधजयः, ब्राह्मणपूजकः, क्लिष्टानां कृपणः, धर्मज्ञः, सदा जितेन्द्रियः, शुचिः। कुलधर्मानुकूलचित्तः, क्षात्रधर्मे परमं रतिमाप, तस्य स्वर्गलाभं महता प्रेम्णा मनसि न्यवेशयत्। अनिष्टेषु न रमते, विरुद्धवाक्येषु नानन्दति; युक्तयुक्तवाक्यं क्रमशः भाषते, वाक्यविद्वानिव। आरोग्यवान्, युवान्, वाग्मी, रूपवान्, देशकालज्ञः, पुरुषेषु श्रेष्ठः, एकधर्मनिष्ठः। सर्वोत्तमधर्मसम्पन्नः, तं प्रजाः प्राणवायुवत्प्रियं बभूवुः। सर्वेषु शास्त्रेषु व्रतेषु च स्नातः, वेदवेदाङ्गविद्, धनुर्वेदे पितुः श्रेयान्, भरताग्रजः। कुलीनः, धर्मात्मा, न शोच्यः, सत्यवादी, सम्यगाचारी, वृद्धैः द्विजातिभिश्च धर्मार्थकुशलैः शिक्षितः।