ततः शत्रुघ्नं सम्यक् अभिषिच्य राघवः स्वाङ्के स्थापयित्वा मधुरया वाचा तम् उत्साहयन् अभाषत। स तस्मै दिव्यम् अमोघम् अनिरुद्धशत्रुनगरम् इमं शरं प्रदाय उवाच—"एष ते बाणः, सौम्य, अस्यैव साहाय्येन त्वं रघुवंशवर्धन लवणं हनिष्यसि।" एष शरः, काकुत्स्थ, तदा समुद्रजलधौ शयानस्य कृतः। स देवः, स्वात्मजयः, यं न देवा न दानवाः पश्यन्ति, सर्वभूतदृश्यः न सः, तेनायं उत्तमः शरः निर्मितः। स च क्रुद्धेन, दुष्टयोः मधुकैटभयोः विनाशाय, त्रैलोक्यस्य सृष्ट्यविघ्नाय यतमानयोः, अयं अस्त्रं समरे तौ निहत्य लोकान् ससर्ज। एवं कृत्वा मधु-कैटभयोः संहारं लोकानां सुखाय सः तेनैव शरेण लोकसृष्टिं चकार। एष शरः मया पूर्वं न मोक्षितः, शत्रुघ्न, रावणवधाय, यतः प्रजासु महद्भयं न स्यात्। स तु महाशूलः, त्र्यम्बकेन शत्रुविनाशाय दत्तः, मधोः परमास्त्रम्। स तं स्वगृहे निधाय, पुनः पुनः पूज्यते; दिशः सर्वाः प्राप्त्वा, सः परं पोषणं लभते। यदा तु कश्चित् युद्धकामः तम् आह्वयति, तदा सः तं शूलं गृहीत्वा राक्षसं भस्मसात् करोति। अतः, नरश्रेष्ठ, यावत् अस्त्रं न गृहीतम्, नगरद्वारे सज्जः तिष्ठ। पुरुषर्षभ, गृहम् प्रविश्य पूर्वम् आह्वयस्व युद्धाय; ततः, महाबाहो, त्वं राक्षसं हनिष्यसि। अन्यथा, यदि एवं न क्रियते, सः अभेद्यः भविष्यति; यदि त्वं एवं आचरिष्यसि, वीर, तस्य विनाशः भविष्यति। एतत् सर्वं तुभ्यं उक्तम्, शूलप्रत्यवर्तनं च; श्रीशितिकण्ठस्याज्ञा हि अविचलिता। एवं पावनस्य वाल्मीकिना कृतस्य श्रीरामायणस्य उत्तरकाण्डे त्रयसष्टितमः सर्गः समाप्तः। एवं काकुत्स्थं सम्यक् उपगृह्य, पुनः पुनः प्रशंस्य, रघुनन्दनः अन्यदपि वचनम् अब्रवीत्—"नरश्रेष्ठ, एते चत्वारि सहस्राणि अश्वानां, द्वे सहस्रे रथानां, शतम् उत्तमानां गजानां तव सन्तु।" "यान्तु च मध्ये मध्ये विपणयः नानावस्त्रसंयुताः, नटसमूहाश्च, काकुत्स्थस्य पृष्ठतः। नरश्रेष्ठ, लक्षं सुवर्णस्य गृहाण, शत्रुघ्न, वित्तयानयुतः प्रयाहि।" "वीर, संवादैः दानैश्च, सुसंस्कृतया, प्रमुदितया, दृढया, विनीतया च सेनया उत्तमां नगरीं तुष्टिं याहि। तत्र हि न वित्तं, न भार्याः, न बान्धवाः सन्ति; यत्र त्वं, राघव, तिष्ठसि, तत्र केवलं सन्तुष्टः सेवकसमूहः अस्ति।" "ततः, प्रमुदितजनसमाकीर्णां महतीं सेनां प्रेष्य, त्वं एकः धनुष्पाणिः मधुवनं याहि। यथा गच्छतः तव कश्चिद् न जानाति, तथा युद्धलुब्धः सन्, लवणः अपि संशयं न गच्छतु। अन्यथा तस्य मृत्युः नास्ति, नरश्रेष्ठ; यः कश्चित् समीपं गच्छति, सः लवणेन निहन्यते।" "यदा ग्रीष्मः गतः, वर्षाकालः आगतः, तदा, सौम्य, त्वं लवणं हन्याः; स एव तस्य दुष्टस्य उचितः कालः।" "युष्माकं सेनाः, महर्षीं पुरः कृत्वा, ग्रीष्मान्ते जाह्नवीं नदीम् अतिक्रामन्तु। सर्वां सेनां तटस्थां स्थापय, त्वं च शीघ्रकर्मा अग्रे धनुषा याहि।" एवं रामवचः श्रुत्वा शत्रुघ्नः तान् बलाधिपतीन् संगृह्य, तान् इदं वचनम् अब्रवीत्—"एष वः निवासः, यत्र यत्र वसथ, तत्र किञ्चित् अपि विक्षेपं न कुरुत, यथा कश्चित् न क्लिश्यते।" एवं तान् आदिश्य, महतीं सेनां प्रेष्य, सः कौशल्यां, सुमित्रां, कैकेयीं च प्राञ्जलिः प्रणम्य अभिवाद्य। रामं प्रदक्षिणीकृत्य, शिरसा प्रणम्य, रिपुसूदनः शत्रुघ्नः रामस्य अनुमत्याऽपेत्य जगाम। सः लक्ष्मणं, भरतं, वसिष्ठं च प्राञ्जलिः प्रणम्य, तान् प्रदक्षिणीकृत्य, महाबलः शत्रुघ्नः निर्गतः। सैन्यं च गजाश्वश्रेष्ठसमाकीर्णं प्रस्थाप्य, मासमेकं राज्ञः समीपे स्थित्वा, रघुवंशवर्धनः ततः प्रययौ। एवं पुण्ये वाल्मीकिना कृतस्य श्रीरामायणस्य उत्तरकाण्डे चतुःषष्टितमः सर्गः समाप्तः। सर्वं सैन्यं प्रेष्य, शत्रुघ्नः मार्गे मासमेकं स्थित्वा, ततः एकाकी शीघ्रगामी त्वरितः जगाम। द्वे रात्र्यौ मार्गे व्यतीत्य, रघुवंशानन्दः सः वाल्मीकेः पुण्यं श्रेष्ठमाश्रमं समुपेत्य। महात्मानं वाल्मीकि मुनिश्रेष्ठं सः ससन्मानं प्रणम्य, प्राञ्जलिः वाक्यमिदम् अब्रवीत्—"भगवन्, गुरुकृत्येनागतः अहम् अत्र वासं कर्तुमिच्छामि, श्वः प्रातः पाश्चिम्यां वरुणदिशं यास्यामि।" शत्रुघ्नस्य वाक्यं श्रुत्वा स महर्षिः स्मितपूर्वकम् उक्तवान्—"स्वागतम्, महायशः, तव।" "एष ममाश्रमः, सौम्य, रघुवंशस्यैव; मत्तः आसनं, पाद्यं, अर्घ्यं च निःशङ्कं गृहाण।