यदा रामः निर्गतः इति श्रुत्वा, राजा दशरथः परमं हर्षं प्राप, प्रीतः च अभवत्। तस्य तस्मिन्नेव क्षणे, इव पुनरुत्पन्नः स्वपुत्रः स्वयम् च इति अनुभूतवान्। ततः सः सेनायाः गमनं आज्ञापयत्, शीघ्रं नगरीं प्रति प्रस्थितः, या पताकाध्वजशोभिता, दुन्दुभिः वाद्यैः च निनादिता आसीत्। राजमार्गः सुशोभनः, पुष्पराशिभिः समुत्क्षिप्तः, सिक्तः च, नगरवासिनः शुभद्रव्यहस्ताः राजानं द्वारे अभ्यगच्छन्। राजा तया जनसमूहसमृद्धया नगर्या प्रविवेश, सुदूरात् एव नागरिकैः, ब्राह्मणैः, नगरवासिभिः च सत्कार्य अभ्यर्चितः। सः पुत्रैः सुहृद्भिः च समन्वितः, सः प्रशस्तः राजा, स्वप्रियं हिमवत्समप्रभं राजप्रासादं प्रविवेश। सः स्वजनैः सह गृहे प्रहृष्टः, सर्वैः वाञ्छितैः पूजितः, कौसल्या, सुमित्रा, कैकेयी च सुषुवाहन्यः, ताः अपि हृष्टाः अभवन्। सर्वाः राजमहिष्यः वधूनां स्वागतं कुर्वन्त्यः, तत्र सती सीता, महाभागा, च उर्मिला, विशिष्टपूजया स्वीकृते। ताः राजमहिष्यः कुशध्वजस्य दुहितरौ, शुभवचसः, शुभद्रव्यैः च पूजिते, उत्तमवस्त्रधारिण्यः, स्वीकृतवन्त्यः। ताः शीघ्रं देवायतनानि अर्चितवत्यः, तस्मिन्नेव काले सर्वे राजपुत्राः पूजार्हान् प्रणम्य पूजितवन्तः। सर्वाः स्त्रियः प्रमुदिताः, स्वपत्निभिः रहसि सह रममाणाः, विवाहकृत्यं निष्पाद्य, शस्त्रविद्या, धनसंपद्, सुहृद्भिः च युक्ताः। पुरुषश्रेष्ठाः पितरं सम्यक् सेवमाना आसन्। किञ्चित्कालानन्तरम्, दशरथराजा पुत्रं प्रति एवमुवाच— कैकेयीपुत्रं भरतम् उपगम्य, रघुवंशस्य वर्धनं, उवाच— "एष केकयराजस्य पुत्रः, अत्र वसति, वत्स।" "तव वीर्यशाली मातुलः युधाजित् त्वां नेतुम् आगतः।" इति दशरथवचनं श्रुत्वा, भरतः, कैकेयीपुत्रः, शत्रुघ्नं सह गत्वा, पितरं रामं च अभ्यनुज्ञ्य, प्रस्थितवान्। शत्रुघ्नेन सह, नरश्रेष्ठः, मातॄन् प्रति अगच्छत्। युधाजित् भरतं शत्रुघ्नं च दृष्ट्वा अतीव हृष्टः अभवत्। सः वीरः स्वनगरे प्रविवेश, तस्य पितरं प्रीतिं प्राप। भरतस्य गमने, रामः महाबलः लक्ष्मणः च तत्र एव स्थितवन्तः। तस्मिन्काले, ते पितरं देववत् पूजयन्तः, पितृशासनं अग्रे स्थापयित्वा, सर्वाणि नागरिककर्तव्यानि संपादयन्तः, रामः यत् प्रियं हितं च तत् अकरोत्। मातृभ्यः कृतकृत्यः, अतिविनीतः आसीत्। आचार्येभ्यः समये समये सेवां कुर्वन्, दशरथः ब्राह्मणाः च नगरवासिनः च तेन संतुष्टाः। रामस्य स्वभावेन आचरणेन च सर्वे जनपदवासिनः हृष्टाः। सत्यपराक्रमयोः स्थितः रामः तेषु प्रसिद्धः अभवत्। सः सर्वेषु भूतेषु पुण्यतमः बभूव, स्वयम्भुवत्; सीतया सह अनेके ऋतून् सुखेन व्यतीयाय। सः विचक्षणः, मनसा तस्यां स्थितः, सा च तस्य हृदि स्थापिताऽभवत्। सीता, रामस्य प्रिया, पितृवरणा भार्या, गुणरूपाभ्यां तस्य प्रेम वृद्धिं प्राप, पतिः द्विगुणं हृदये स्थानं प्राप। हृदयेन हृदयं प्रकाश्यते, रहस्यं अपि प्रकाशते। विशेषतः तस्मिन्नेव मैथिली, जनकात्मजा, देवसमरूपा, श्रीवत् दीप्तिमती सीता, तेन सह राजर्षिपुत्रः, कामयमानः, कुलवध्वा सह एकत्र संजग्मे। रामः महता श्रीया युक्तः, विष्णुर्नाम दिव्यानां ईश्वरः इव, समृद्ध्या दीप्तिमान् बभूव। शृणु प्रथमं सर्गम्। भरतः तत्र भ्रात्रा सह स्थित्वा, मातुलेन अश्वपतिना पुत्रवत् स्नेहेन पूजितः आसीत्। तत्र वसन्तौ तौ भ्रातरौ स्वच्छन्दं तुष्टिं प्रापतुः; तथापि तौ वीर्यवन्तौ वृद्धं दशरथं स्मरन्तौ आस्ताम्। राजा अपि तेजस्वी, स्वपुत्रौ भरतशत्रुघ्नौ, इन्द्रवरुणसमौ, स्मरन् आसीत्। सर्वे चत्वारः पुत्राः, पुरुषश्रेष्ठाः, तस्य प्रियाः, स्वदेहात् इव चत्वारः बाहवः उत्पन्नाः इव। तेषु रामः, तेजस्विता युक्तः, पितुः प्रियतमः, सः स्वयम्भुवत् सर्वेषु भूतेषु पुण्यतमः अभवत्। हि, देवानां रावणवधकामनया, नित्यः विष्णुः नरलोके जातः। कौसल्या अपि तेन अपारतेजसा पुत्रेण शोभते, यथा अदितिः वज्रधरेण। सः रूपेण, बलवता, विनयेन च युक्तः, पृथिव्यां तुल्यः नास्ति, दशरथस्य सदृशगुणः पुत्रः। सः सदा शान्तचित्तः, पूर्वं सौम्यवक्ता, परुषं वाक्यं श्रुत्वा अपि प्रत्युत्तरं न ददाति। एकेन उपकारेण तुष्टः, आत्मानं विचिन्त्य, शतं अपराधम् अपि न स्मरति। सः सततं वृद्धाचार्यैः, गुणैः, बुद्ध्या, वयसा, शस्त्रविद्यया च समृद्धैः सह संवादं कुर्वन् आसीत्। सः बुद्धिमान्, मधुरवक्ता, पूर्ववक्ता, प्रियवादिन्, बलवान्, स्वबलं न विस्मरन्। सः असत्यं न वदति, विद्वान्, वृद्धान् पूजयन्, लोकप्रियः, जनैः च प्रियः। दयालुः, क्रोधवशः, ब्राह्मणान् पूजयन्, क्लिष्टेषु अनुकम्पावान्, धर्मज्ञः, सदा आत्मसंयतः, शुचिः च आसीत्। एवं रामः सर्वगुणसम्पन्नः, जनप्रियः, पितृप्रियः, धर्मिष्ठः, सीतया सह सुखेन कालं निनाय।