ततः दृढव्रतः रामः श्रेयांसि वचांसि श्रुत्वा, जामदग्न्यः रामः तम् अब्रवीत् – “हे राम, त्वं निष्प्रतिमं बाणं सन्दर्शय; तद् बाणं सन्दर्शयित्वा अहं महेन्द्रं पर्वतम् गच्छामि।” तस्य बलिनः जामदग्न्यस्य वचः श्रुत्वा, दशरथात्मजः श्रीमान् रामः परमं बाणं सन्दर्शयामास। तदा रामेण तपसा जितानि स्वलोकानि पश्यन्, जामदग्न्यः तान् रामबाणेन विहतान् दृष्ट्वा, शीघ्रं महेन्द्रं पर्वतं जगाम। ततः सर्वदिशः सर्वान्तरदिशः च विशुद्धाः अभवन्; देवाः ऋषिसंघाः च धनुष्मन्तं रामं स्तुतवन्तः। दशरथात्मजः रामः जामदग्न्यरामेण पूजितः अभवत्; तदनन्तरं तं प्रदक्षिणीकृत्य, प्रभुः स्वमार्गे निर्गतः। एवं सप्तसप्ततितमः सर्गः समाप्तः। रामे निर्गते, शान्तचित्तः दशरथात्मजः रामः, महाकीर्तिः, धनुषः वरुणस्य अतीन्द्रियस्य हस्ते समर्पयामास। ततः रामः वसिष्ठाद्यैः ऋषिभिः प्रणम्य, पितरं दुःखितं दृष्ट्वा, रघुवंशस्य आनन्दः तं अब्रवीत् – “जामदग्न्यरामः गतः; तव रक्षणे सैन्यं चत्वारं अयोध्यां प्रति गच्छतु।” रामस्य वचनं श्रुत्वा, राजा दशरथः पुत्रं राघवम् उभाभ्याम् बाहुभ्याम् आलिङ्ग्य, शिरसि च चुंबितवान्। रामस्य गमनं श्रुत्वा, राजा हृष्टः प्रमुदितः अभवत्; तस्मिन्नेव क्षणे, स्वपुत्रं स्वयम् च पुनः जातौ इव अभवत्। तदनन्तरं सैन्यं प्रेषयित्वा, सः शीघ्रं नगरे प्रविष्टः, पताकाध्वजैः शोभिते, मृदङ्गवाद्यघोषेण निनादिते नगरे। राजमार्गः सिक्तः, पुष्पसमूहैः विचित्रितः, नगरवासिनः शुभहस्ताः द्वारस्य समीपं राजा अभिवादितवन्तः। राजा नगरं प्रविष्टवान्, जनसमूहैः पूर्णं भूषितं, दूरात् नागरिकैः ब्राह्मणैः च नगरवासिभिः सत्कारितः। पुत्रैः सुभद्रैः च सह, राजा हिमवत् पर्वतवत् प्रियं राजमहलम् प्रविष्टः। राजा स्वजनैः सह गृहे हृष्टः अभवत्, सर्वकामैः पूजितः; कौसल्या, सुमित्रा, सुशोभनकटिं कैकेयी च हृष्टाः अभवन्। ताः राजमहिष्यः वधूसंवरणे प्रवृत्ताः, तत्र सीतां महाभाग्यां, उर्मिलां च श्रीमन्तं अभ्यवन्दन्। राजमहिष्यः कुशध्वजस्य उभे कन्ये शुभवाक्यैः, शुभैः वस्त्रैः भूषिते, पूजितवन्तः। सर्वाः शीघ्रं देवालयेषु पूजां कृतवन्तः; तस्मिन्काले, सर्वे राजपुत्राः पूज्येषु पूजां कृतवन्तः। सर्वाः स्त्रियः हृष्टाः, स्वैः पतिभिः गूढे रमन्त्यः, विवाहकृत्यं समाप्य, शस्त्रकुशलाः, धनमित्रसम्पन्नाः अभवन्। सर्वश्रेष्ठः पुरुषः, पितरं सेवायाम् प्रवृत्तः; किञ्चित्कालानन्तरं दशरथः पुत्रं प्रति वचनम् उक्तवान्। रघुवंशस्य आनन्दः कैकेयीपुत्रं भरतं प्रति अब्रवीत् – “एषः केकयराजस्य पुत्रः अत्र वसति, प्रियपुत्र।” “तव वीर्यवान् मातुलः युधाजित् त्वां नेतुम् आगतः।” दशरथस्य वचनं श्रुत्वा, कैकेयीपुत्रः भरतः – तदा शत्रुघ्नसहितः वीरः, पितरं रामं च अभ्यनुज्ञाय प्रस्थितवान्। शत्रुघ्नसहितः श्रेष्ठः पुरुषः मातृभ्यः गच्छन्, युधाजितः भरतं शत्रुघ्नं च प्राप्त्वा, अतिवर्षं हृष्टः अभवत्। वीरः स्वस्य नगरे प्रविष्टः, पितरं हृष्टं कृतवान्; भरते गते, रामः महाबलः लक्ष्मणः च तत्र स्थिता। तस्मिन्काले, तौ पितरं देववत् पूजितवन्तौ; तस्य आज्ञां अग्रे स्थापयित्वा, सर्वे नागरिककार्याणि कृतवन्तौ। रामः सर्वं प्रियं हितं च कृतवान्; मातृभ्यः कृत्यं समाप्य, यथाश्रद्धं वर्तितवान्। आचार्येभ्यः यथाकालं कृत्यं कृतवान्; तेन दशरथः, ब्राह्मणाः, नगरवासिनः च हृष्टाः अभवन्। रामस्य स्वभावेन आचरणेन च, सर्वे जनाः हृष्टाः अभवन्; सत्यपराक्रमनिष्ठः रामः तेषु प्रसिद्धः अभवत्। रामः सर्वेषु प्राणिषु धर्मिष्ठः अभवत्, स्वयम्भूव इव; सीतया सह, अनेके ऋतून् सुखेन यायौ। सः विचारशीलः, मनः तस्यां स्थिरम्, सीता हृदयस्थिता; सीता रामस्य प्रिया, पितृनिर्दिष्टा पत्नी अभवत्। तस्य गुणैः रूपेण च, स्नेहः सततं वर्धितः; तस्य हृदये द्विगुणं स्थानं पतिः प्राप्नोत्। गूढम् अपि प्रकटम्, हृदयेन हृदयम् आलापयति; विशेषतः तस्मै मैथिली जनकनन्दिनी, देवसमरूपा, लक्ष्मीवत् दीप्तिमती सीता। तया सह, राजर्षिपुत्रः कामयुक्तः, राजकन्यया संयुक्तः; रामः विष्णुरिव, लक्ष्म्या दीप्तः, महतीं शोभां प्राप्नोत्। शृणु प्रथमं सर्गम्। तत्र भरतः शत्रुघ्नः च भ्रातृसहितौ, मातुलेन अश्वपतेन पुत्रवत् स्नेहेन पूजितौ, सम्मानितौ च तत्र स्थितौ। तत्र निवसन्तौ, भ्रातरौ स्वच्छन्देन तृप्तौ; तथापि वीर्यवन्तौ भ्रातरौ वृद्धं दशरथं स्मृतवन्तौ। राजा महातेजाः, भरतशत्रुघ्नौ पुत्रौ स्मृतवान्, तौ दूरस्थौ, इन्द्रवरुणयोः तुल्यौ। सर्वे चत्वारः पुत्राः, पुरुषश्रेष्ठाः, तस्य प्रियाः अभवन्; यथा स्वदेहात् चत्वारः बाहवः उत्पन्नाः इव।