जामदग्न्यं रामं प्रत्यभाषत तदा जनकानन्दनः—"त्वां मधुसूदनं देवेश्वरं चिरस्थायिनं विजानामि। त्वया केवलेन धनुषः स्पर्शनेन सर्वं कुशलं भूयात्, शत्रुतापन। सर्वे देवगणाः अस्मिन्नेव समये समागताः, त्वां कर्मसु अप्रतिमं, संग्रामे च अनुपमं पश्यन्ति। न चैतद्, ककुत्स्थान्वयज, मम लज्जायाः कारणं भवेत्—त्वया त्रैलोक्यनाथेन निरस्तः अस्मि। दृढव्रत राम, त्वं अनुत्तमं बाणं सन्दधि; ततः बाणस्य विसर्जनानन्तरं अहं महेन्द्रं पर्वतराजं गमिष्यामि।" एवं बलवान् जामदग्न्यः रामाय उक्त्वा, दशरथात्मजः श्रीरामः परमं बाणं ससर्ज। तदा जामदग्न्यः स्वं तपसा सम्पादितं लोकं रामेण निहतम् आलोक्य, शीघ्रं महेन्द्रं पर्वतराजं जगाम। ततः सर्वदिक् च विदिक् च प्रशान्ताः अभवन्; देवगणाः ऋषिसंघाश्च महाधनुर्धरं रामं स्तुत्वा प्रशशंसुः। दशरथात्मजः रामः जामदग्न्येन पूजितः, तं प्रदक्षिणं कृत्वा सः प्रभुः स्वमार्गे प्रस्थितः। एष सप्तसप्ततितमः सर्गः; शृणु। रामे प्रस्थिते, प्रशान्तचित्तः दशरथात्मजः रामः महायशाः धनुः अप्रमेयस्य वरुणस्य हस्ते न्यवेशयत्। ततः रामः वसिष्ठप्रमुखान् ऋषीन् प्रणम्य, पितरं दुःखितं दृष्ट्वा, रघुवंशस्य आनन्दं वचनम् अब्रवीत्—"जामदग्न्यरामः गतः; त्वया रक्षितः चतुरङ्गबलः अयोध्यां प्रति गच्छतु।" रामवाक्यं श्रुत्वा राजा दशरथः राघवं पुत्रं समालिङ्ग्य, शिरसि च चुम्बितवान्। रामस्य प्रस्थानं श्रुत्वा राजा प्रमुदितः, हृष्टः च, तदा आत्मनं पुत्रं च नूतनजीवनमिव अनुभवन्। सेना गन्तुं आज्ञाप्य, त्वरया नगरीं प्राविशत्, या पताकाध्वजशोभिता, मृदङ्गवाद्यनिनादिता च। राजमार्गः सिक्तः, पुष्पराशिभिः शोभितः, नगरवासीः शुभद्रव्यहस्ताः, राजानं द्वारे अभ्यगच्छन्। राजा स पुरुषसमूहैः पूर्णां शोभितां नगरीं प्राविशत्, यत्र नागरिका ब्राह्मणाश्च दूरात् स्वागतं कृतवन्तः। पुत्रैः सुहृद्भिश्च सहितः स राजा प्रासादमधिरोहत्, यः हिमवदिव शोभनः। सः स्वजनैः सह गृह्ये हृष्टः, सर्वकामैः पूजितः, कौसल्या सुमित्रा कैकयी च प्रमोदिताः। कन्याग्रहणव्यापृताः राजमहिष्यः, सीताम् उर्मिलां च सस्नेहं गृहीत्वा, सौम्यवदनाः पूजयामासुः। कुशध्वजस्य कन्ये उभे शुभवाक्यैः, द्रव्यैः च, वस्त्रैः च भूषिताः, राजमहिष्यः स्वगृहं निनयुः। सर्वाः शीघ्रं देवायतनानि पूजितवत्यः, तदा राजपुत्राः सर्वे पूज्येभ्यः प्रणामं कृतवन्तः। स्त्रियः सर्वाः हृष्टाः, स्वपत्नैः सह रहसि रममाणाः, विवाहकृत्यं समाप्य, शस्त्रविद्यायुक्ताः, धनमित्रसम्पन्नाः। पुरुषश्रेष्ठाः पितरं भक्त्या उपतस्थुः; ततः कालेन राजा दशरथः पुत्रं प्रति—"कैकय्याः पुत्रः भरतः, रघुवंशस्य आनन्दः, अत्र वसति; एष केकयराजस्य पुत्रः।" इति अब्रवीत्। "तव वीर्यवान् मातुलः युधाजित् त्वां नेतुम् आगतः।" दशरथवचः श्रुत्वा भरतः, शत्रुघ्नसहितः, पितरं रामं च अनुज्ञाप्य निर्गतः। शत्रुघ्नसहितः सः मातॄन् प्रति गतः; युधाजित् भरतशत्रुघ्नौ प्राप्य अतिप्रीतः अभवत्। स वीरः स्वनगरीं प्रविश्य, पितरं तुष्टिम् अवाप; भरते गते, रामः लक्ष्मणश्च अवस्थितौ। तदा ते पितरं देववत् पूजयामासुः; तस्य आज्ञां प्रधानं कृत्वा, सर्वान् प्रजाधर्मान् अचरताम्। रामः सर्वं प्रियहितं चकार; मातृणां कृत्यम् आपूर्य, अत्यन्तसंयमेन व्यवहत्। आचार्याणां कृत्यं यथाकालं अकरोत्; तेन दशरथः, ब्राह्मणाः, नगरवासिनश्च संतुष्टाः। रामस्य स्वभावाचारात् सर्वे जनपदवासिनः प्रमुदिताः; सत्यपराक्रमे स्थितः सः रामः तेषु प्रसिद्धः अभवत्। रामः सर्वेषां भूतानां धर्मिष्ठतमः बभूव, स्वयम्भुवत्; सीतया सह बहून् ऋतून् अन्वभूत्। सः विचक्षणः, तस्यां चित्तं स्थितम्, सा च हृदयस्थिता; सीता तस्य प्रिया, पितृवृत्त्या पत्नी। तस्याः गुणरूपाभ्यां स्नेहः प्रतिपलम् ववृधे; पत्युः च हृदये द्विगुणं स्थानम्। रहस्यं अपि प्रकटं भवति, हृदयेन हृदयं भाषते; विशेषतः तस्मिन् मैथिली जनकनन्दिनी, देवरूपा, श्रीसमानप्रभा। तया सह राजर्षिपुत्रः कामयुक्तः, कुलकन्यया संयुक्तः, रामः विष्णुवत् श्रीया सह दीप्तिमान् बभूव। एष आद्यः सर्गः; शृणु। सः भ्रात्रा सह तत्र स्थितः, मान्यः पूजितः च, मातुलेन अश्वपतिना आत्मजस्नेहेन पालितः।