तदा रामस्य साक्षात् समक्षं वीर्यशाली जामदग्न्यः रामं राघवं उवाच—"मा मे मार्गं नाशय, वीर; अहं मनसोऽपि शीघ्रतरः महेन्द्रं पर्वतराजं यास्यामि। हे राम, मया तपसा विजितानि अनुत्तमानि लोका:—त्वं तान् उत्तमबाणेन निष्पत्स्य, येन संहारकालः न आगच्छेत्। अहं त्वां अमरं मधुसूदनं देवेश्वरं वेद्मि; त्वया धनुषः स्पर्शमात्रेण सर्वं शुभं भवतु, शत्रुतापन। एते सर्वे देवगणा: समागताः, तव अद्भुतकर्मणः युद्धे तुल्याभाविनः, पश्यन्ति। न च एषः काकुत्स्थ, मम लज्जाकरणं भवेत्—यत् त्वया त्रैलोक्यनाथेन प्रतिहतः अस्मि। दृढव्रत राम, त्वं अनुपमं बाणं मोचय; ततः अहं महेन्द्रं पर्वतराजं गमिष्यामि।" एवम् उक्त्वा बलवान् जामदग्न्यः रामाय दाशरथये तं परमं बाणं मोचयामास। तदा जामदग्न्यः स्वानि तपसा प्राप्तानि लोकानि रामेण निहतान् दृष्ट्वा, शीघ्रं महेन्द्रं पर्वतम् अगच्छत्। ततः सर्वदिशः सर्वे चान्तरदिशः प्रकाशन्ते; देवाः, ऋषिगणाः च, महाधनुर्धरं रामं प्रशशंसुः। तदा दाशरथिः रामः जामदग्न्यरामेण पूजितः; तं प्रदक्षिणं कृत्वा, स भगवान् स्वमार्गे प्रययौ। एष सप्तसप्ततितमः सर्गः। शृणुत। जामदग्न्ये गते, शान्तचित्तः दाशरथिः रामः, महान् कीर्तिमान्, धनुः अप्रमेयाय वरुणाय समर्पयामास। ततः वसिष्ठप्रमुखान् ऋषीन् अभिवाद्य, रामः पितरं दुःखार्तं दृष्ट्वा, रघुवंशस्य वर्धनं वचनं प्रोवाच—"जामदग्न्यरामः गतः; त्वया रक्षितः चतुःबलः सेनान्यः अयोध्याम् प्रतिप्रयातु।" रामस्य वचः श्रुत्वा, राजा दशरथः राघवम् उभाभ्याम् बाहुभ्याम् आलिङ्ग्य, शिरसि च चुंबनं चकार। रामस्य निर्गमनं श्रुत्वा, राजा प्रमुदितः प्रहृष्टः चाभवत्; तस्मिन्नेव क्षणे, इव नवजीवनमवाप स्वयं च पुत्रे च। सेनायाः प्रस्थानं आज्ञाप्य, शीघ्रं नगरीं प्रययौ—या पताकाध्वजमालिनी, मृदंगवाद्यनिनादितविपुला च। राजमार्गः सिक्तः, सुमनोहरः, पुष्पराशिभिः समुत्कीर्णः, नगरजनाः पुण्यद्रव्यहस्ताः, द्वारि राजानं प्रतीयुः। राजा जनसमूहैः पूरितां, विभूषितां, दूरात् ब्राह्मणनागरजनैः सत्कृतां नगरीं प्रविवेश। स पुत्रैः सुहृद्भिः च महात्मा राजा प्रियम् आलयं प्रविवेश, यः हिमवदिव शोभनः। गृह्ये स्वजनैः सह राजा हृष्टः, सर्वाभिलाषैः पूजितः; कौसल्या, सुमित्रा, शुभजघना कैकेयी च प्रमोदिताः। वधूस्वागतकृत्येषु राजमहिष्यः ततः, सिता महाभागा, श्रीमती उर्मिला च गृहीताः। तयोः कुशध्वजस्य कन्ये, पुण्यवाचोऽलङ्कृताः, शुभवस्त्रधारिण्यः, राजमहिष्यः जगृहुः। सर्वे शीघ्रं देवायतनानि पूजयामासुः; तदा सर्वे राजपुत्राः पूज्येभ्यः प्रणामं चकार। स्त्रियः सर्वाः प्रमुदिता, पतिभिः सह, विवाहसंपन्नाः, धनबन्धुसम्पन्नाः, एकान्ते रममाणाः। पितरं सेवायाम् अन्ववर्तन्त उत्तमपुरुषाः; किञ्चिद् अतीते काले, राजा दशरथः पुत्रं प्रति वचनम् उवाच। राघवः कैकेयीसुतं भरतं प्रति—"एष केकयराजस्य पुत्रः अत्र वसति, प्रियपुत्र।"—इति प्रोवाच। "तव वीर्यवान् मातुलः युधाजित् त्वां नेतुम् आगतः।"—इति दशरथस्य वचनं श्रुत्वा, भरतः कैकेयीसुतः तदा शत्रुघ्नसहितः निर्गमनाय उद्यतः, पितरं रामं च अनुन्यय्य। शत्रुघ्नेन सह उत्तमपुरुषः मातॄन् जगाम; युधाजित् भरतं शत्रुघ्नं च लब्ध्वा प्रमुदितः। स वीरः स्वनगरीं प्रविवेश, तस्य पिता तुष्टः; भरते निष्क्रान्ते, रामः महाबलः लक्ष्मणः च अवसताम्। तदा, तं पितरं देवोपमं पूजयामासतुः; तस्य आज्ञां पुरस्कृत्य, सर्वजनकार्याणि संपादयामासतुः। रामः सर्वं प्रियहितं चकार; मातृभ्यः कृतकृत्यः, अतिशयेन संयतः। आचार्येभ्यः काले काले कृत्यं अकरोत्; तेन दशरथः, ब्राह्मणाः, नगरजनाः च प्रहृष्टाः। रामस्य स्वभावेन, आचरणेन च, सर्वे प्रजाजनाः प्रमुदिताः; सत्यधृत्या वीर्येण च रामः तेषां मध्ये कीर्तिमान् अभवत्। रामः सर्वभूतेषु धर्मिष्ठतमः अभवत्, आत्मसम्भववत्; सीतया सह बहून् ऋतून् अन्वभवत्। स विचक्षणः, तस्यां चित्तं स्थितवान्; सा च तस्य हृदि प्रतिष्ठिता। सीता, जनकनन्दिनी, रामस्य प्रिया भार्या, पित्रा नियोजिता। तस्याः गुणैः सौन्दर्येण च अनुरागः सदा ववृद्ध; तस्य पतिः द्विगुणं स्थानं हृदि अवाप। रहस्यं अपि प्रकटं भवति, हृदयं हृदये भाषते; विशेषतः तस्मिन्मैथिल्यां, देवसमां रूपेण, श्रीमद्भास्वतीं सीतां। तया सह राजर्षिपुत्रः, कामयुक्तः, कुलकन्यया संयुक्तः, रामः महता शोभया बभूव, यथा विष्णुः अमरपतिः लक्ष्म्या समन्वितः।