तस्मिन्नेव महोत्सवे, गन्धर्वाः, अप्सरसः, सिद्धाः, चारणाः, किन्नराः, यक्षाः, राक्षसाः, नागाश्च तत्रैव समागच्छन्, तदद्भुतमद्भुतं कार्यं द्रष्टुम्। यदा लोकोsयं स्थिरः जातः, रामेण परमधनुष्मता तं धनुः धार्यमाणः, तदा जामदग्न्यः शक्तिहीनः सन्, स्नेहेन रामं निरीक्ष्य तुष्टिम् अवाप। रामस्य तेजसा बलहीनः जातः जामदग्न्यः, स्थिरः सन् शनैः सौम्यया गिरा कमलदललोचनं रामं सम्बोधितवान्। स स्मरन्, “पूर्वं मया पृथिवी कश्यपाय दत्ता; कश्यपेन च मया स्वक्षेत्रे निवासो न कर्तव्य इति उक्तम्। अतः गुरुवचनमनुसृत्य, अहं रात्रौ पृथिव्याम् न वसामि; तस्मात् कालात् कश्यपस्य वचनं सत्यं पालयामि, हे काकुत्स्थ। वीर्यवान् राघव, मा मम मार्गं विघ्नय; अहं मनसा अपि शीघ्रतरः महेन्द्रं पर्वतश्रेष्ठं यास्यामि। हे राम, तपसा मया विजितानि इमानि लोकान्, तान् त्वं श्रेष्ठेन बाणेन हन्याः, यथा संहारकालः न आगच्छेत्। अहं जानामि त्वां चिरजीविनं मधुसूदनं देवेशं; तव धनुषः स्पर्शेन सर्वं शुभं अस्तु, रिपुतापन। सर्वे देवगणाः अपि समागताः, त्वां अद्भुतकर्माणं, समरे तुल्याभावं, पश्यन्ति। न च एषः, हे काकुत्स्थ, मम लज्जायाः कारणं भवेत्, यत् त्वया त्रैलोक्यनाथेन अहं प्रत्यनुज्ञातः। दृढव्रत राम, त्वं अतुल्यं बाणं मोचय; तस्मिन्मुक्ते, अहं महेन्द्रं पर्वतश्रेष्ठं यास्यामि।” एवं बलवान् जामदग्न्यः रामं प्रति उक्त्वा, दशरथात्मजः रामः तेजस्वी स तं परमबाणं मुमोच। स जामदग्न्यः स्वानि तपसा जितानि लोकान् रामबाणेन विनष्टानि दृष्ट्वा शीघ्रं महेन्द्रं पर्वतम् जगाम। ततः सर्वा दिशः, विदिशश्च निर्मलाः अभवन्; देवाः, मुनिगणाश्च, महाधनुर्धरं रामं स्तुत्वा प्रशशंसुः। दशरथसुतः रामः जामदग्न्येन पूजितः, तं प्रदक्षिणीकृत्य, स्वमार्गे स भगवान् जगाम। एवं सप्तसप्ततितमः सर्गः। शृणु। रामे गते, प्रसन्नचित्तः दशरथात्मजः रामः महायशाः अनन्तबलाय वरुणाय धनुः समर्प्य, वसिष्ठमुनिप्रमुखान् ऋषीन् प्रणम्य, पितरं शोकार्तं दृष्ट्वा, रघुकुलानन्दः सः वाक्यम् अब्रवीत्— “जामदग्न्यरामः गतः; चतुरङ्गिणी सेना त्वया रक्षित्या अयोध्यां प्रतिप्रयातु।” रामवचनं श्रुत्वा, राजा दशरथः सुतं राघवं बाहुभ्यां आलिङ्ग्य, मस्तके चुम्बनं कृत्वा, हर्षेण तुष्टः अभवत्। रामस्य गमनश्रवणेन, राजा परमसन्तुष्टः, आत्मनं च पुत्रं च नूतनजीवनवत् अवगच्छत्। स सेना गतिम् आदेशयत्, त्वरया नगरे प्रविवेश, पताकाध्वजशोभिते, मृदङ्गवाद्यनिनादिते नगरे। राजमार्गः सिक्तः, पुष्पसमुच्चयैः शोभितः, नगरजनाः शुभद्रव्यहस्ताः, राजद्वारे समागताः। राजा जनसमूहेन पूरिते, भूषिते, नगरं प्रविवेश; दूरात् नगरवासिभिः, ब्राह्मणैः, नगरजनैः च सत्कृतः। पुत्रैः, सुहृद्भिः, महात्मभिः सहितः, राजा प्रियं प्रासादं हिमवत्प्रतिमं प्रविवेश। स्वजनैः सहितः, राजा तत्र सर्वकामैः सत्कृतः, प्रमोदं प्राप; कौसल्या, सुमित्रा, शुभसुमध्यमा कैकेयी च प्रमुदिताः। नववधूः सत्काराय, अन्याः राजमहिष्यः अपि, सीतां महाभागां, श्रीमत् उर्मिलां च सम्यक् प्रतिजग्राहुः। राजमहिष्यः कुशध्वजात्मजे उभे, शुभवचनेन, द्रव्यैः च सत्कृत्य, उत्तमवस्त्रधारिण्यौ, गृहं निनयुः। सर्वाः शीघ्रं देवायतनानि पूजितवत्यः; तत्र सर्वे राजपुत्राः वन्दनीयान् वन्दितवन्तः। सर्वाः स्त्रियः, प्रमुदिताः, स्वैः पतिभिः सह, विवाहसंपन्नाः, धनुष्मन्तः, मित्रसम्पन्नाश्च, एकान्ते प्रमोदं प्रापुः। सर्वे पुरुषश्रेष्ठाः, पितरं सम्यक् परिचर्य, कालेन किञ्चित् गते, राजा दशरथः पुत्रं प्रति वाक्यम् अब्रवीत्— कैकेय्याः पुत्रं भरतं रघुनन्दनं प्रत्युवाच— “एष केकयराजस्य पुत्रः, अत्र निवसति, वत्स। वीर्यवान् तव मातुलः युधाजित् त्वां नेतुम् आगतः।” दशरथवाक्यं श्रुत्वा, कैकेयीपुत्रः भरतः, शत्रुघ्नेन सह, पितरं रामं च अभिवाद्य, प्रस्थितवान्। शत्रुघ्नेन सह, नरश्रेष्ठः मातॄन् उपगम्य, युधाजित् भरतं शत्रुघ्नं च लब्ध्वा परमसन्तुष्टः अभवत्। वीर्यवान् स्वपुरं प्रविवेश, तस्य पिता प्रहृष्टः अभवत्; भरते गते, रामः महाबलः लक्ष्मणश्च तत्रैव स्थितौ। तस्मिन्काले, तौ पितरं देवसमं सत्कृत्य, पितृवचनं पुरस्कृत्य, सर्वं प्रजाकर्यम् अन्ववर्तेताम्। रामः सर्वं प्रियहितं कृतवान्, मातृकार्याणि सम्यक् संपाद्य, आत्मसंयमे स्थितः। उपाध्यायेषु च कालेन कर्तव्यं कृतवान्; तेन दशरथः, ब्राह्मणाः, नगरजनाश्च तुष्टाः। रामस्य शीलवृत्तेन, सर्वे जनपदवासिनः सन्तुष्टाः; सत्यवीर्यनिष्ठः रामः तेषु प्रसिद्धः अभवत्।