तदा जमदग्न्यः रामं प्रति गर्जन् इदं व्याहरत्—"हे राम! अथवा तेयं तव या पन्थाः तामहं नाशयिष्यामि, अथवा तपसा जितानि एतानि अनुत्तमानि लोकान् हनिष्यामि। एष मे निश्चयः।" स चोवाच—"एष विष्णोः दिव्यः बाणः, हे रिपुनिग्रहण, व्यर्थं न पतति; अस्य शक्त्या बलमदं विनाशयति।" तत्र परमास्त्रधारिणं रामं द्रष्टुं सर्वे देवाः ब्रह्मणा सह मुनिगणैः समागच्छन्। गन्धर्वाः, अप्सरसः, सिद्धाः, चारणाः, किन्नराः, यक्षाः, राक्षसाः, नागाश्च अपि तं महद् अद्भुतं दृश्यं द्रष्टुम् उपाजग्मुः। यदा रामेण परमधनुर्धरः स्थगितं जगत् अभवत्, तदा जमदग्न्यः तेजसा हीनः सन्, हर्षपूर्णदृष्ट्या रामं निरीक्ष्य, शनैः शनैः मधुरया वाचा तम् अब्रवीत्—"पूर्वं मया पृथ्वी कश्यपाय दत्ता; कश्यपः माम् आज्ञापयत् यद् अहं स्वे क्षेत्रे न वसेयम्। तस्मात् गुरुशासनं पालयन्, अहं रात्रौ पृथ्व्यां न वसामि; तदा कश्यपवचः पालयामि, हे काकुत्स्थ। अतः, हे वीर, मा नाशय पन्थानं मम; अहं मनोजवेन महेन्द्रं पर्वतं यास्यामि। एते अनुत्तमाः लोकाः तपसा मया जिताः; तान् परमबाणेन तव हन्य, मा कालः संहारस्य आगच्छेत्। अहं त्वां अमरं मधुसूदनं देवानां पतिं वेद्मि; धनुषः स्पर्शमात्रेण, सर्वं शुभं ते अस्तु, हे रिपुतापन। एते सर्वे देवगणाः त्वां दृश्यन्ति, यस्य कर्माणि अनुपमानि, युद्धे च तुल्यः नास्ति। न च एषः, हे काकुत्स्थ, मम लज्जायाः कारणं भवतु, यद् त्वया त्रैलोक्यनाथेन अहं निवर्तितः। अतः, हे राम, दृढव्रत, अस्य अनुत्तमस्य बाणस्य मोचनं कुरु; तदनन्तरं अहं महेन्द्रं पर्वतं गमिष्यामि।" एवं बलवतः जमदग्न्यस्य वचः श्रुत्वा, दशरथात्मजः रामः तेजस्वी परमबाणं ससर्ज। तेन रामेण तपसा जिताः स्वलोकाः क्षिप्रं निहताः दृष्ट्वा, जमदग्न्यः शीघ्रं महेन्द्रं पर्वतं जगाम। ततः सर्वदिक् प्राचीना अभवन्, देवाः मुनिगणाश्च महाधनुर्धरं रामं स्तुत्वा प्रशशंसुः। दशरथात्मजः रामः, जमदग्न्येन सम्मानितः, तं प्रदक्षिणीकृत्य, स्वमार्गे प्रस्थितवान्। एवं सप्तसप्ततितमः सर्गः आरभ्यते, शृणु। तत्र प्रस्थिते जमदग्न्ये, शान्तात्मा दशरथात्मजः रामः, महाकीर्तिः, धनुः अप्रमेयस्य वरुणस्य हस्ते न्यवेशयत्। ततः वसिष्ठप्रमुखान् ऋषीन् प्रणम्य, सः रामः पितरं दुःखितं दृष्ट्वा, रघुवंशस्य वर्धनः वाक्यम् अब्रवीत्—"जमदग्न्यरामः गतः; त्वया रक्षितं चत्वारिंशद्बलं अयोध्यां प्रति यायात्।" रामस्य वचः श्रुत्वा, राजा दशरथः पुत्रं राघवम् अङ्के उपवेश्य शिरसि च चुंबन्, अत्यन्तं हृष्टः अभवत्। रामस्य प्रस्थानं श्रुत्वा, राजा प्रमुदितः, आत्मानं तं च नूतनजीवनमिव अमन्यत्। सः सेनां शीघ्रं प्रेषयामास, पताकाध्वजशोभितां पुरीं, वादित्रनिनादितां च, प्रविवेश। राजमार्गः सिक्तः, सुशोभनः, पुष्पराशिभिः आवृत्तः, सुभगैः जनैः शुभद्रव्यैः सहितः, नगरद्वारे राजानं प्रत्यग्रहीत्। राजा जनसमूहैः पूर्णां शोभितां पुरीं प्रविश्य, दूरात् नगरवासिभिः, ब्राह्मणैः, पुरजनैश्च सत्कृतः। स्वपुत्रैः सखिभिः च विराजमानः राजा प्रियं प्रासादं हिमवत्समानं प्रविवेश। सः स्वजनैः सह गृह्य उत्सवम् अकरोत्; कौसल्या, सुमित्रा, शुभसौम्या कैकेयी च प्रमोदिता अभवन्। कन्याग्रहणविधौ नियोजिताः राजन्यस्त्रियः, तत्र सुभगा सीता, कीर्तिमती उर्मिला च सत्कृताः। कुशध्वजस्य कन्ये उभे, शुभवाक्यैः, शुभद्रव्यैः, सुशुभ्रवस्त्रधारिण्यः, राजमहिलाभिः गृहीते। सर्वाः शीघ्रं देवायतनानि पूजयित्वा, तदा सर्वे राजपुत्राः पूज्येभ्यः प्रणम्य, स्त्रियः स्वैः पतिभिः सह रहसि प्रमोदिता, विवाहकृत्यं सम्पन्नम्, शस्त्रविद्या, धनसम्पन्नता, मित्रसम्पत्तिश्च आसन्। सर्वे पितरं परिपालयन्तः उत्तमपुरुषाः आसन्। किञ्चित्कालानन्तरं राजा दशरथः पुत्रं प्रति वाक्यम् अब्रवीत्—"भरत, हे रघुवंशवर्धन, एष केकयराजस्य पुत्रः अत्र वसति, तव मातुलो युधाजित् त्वां नेतुम् आगतः।" दशरथवचनं श्रुत्वा, कैकेयीपुत्रः भरतः शत्रुघ्नेन सह पितरं रामं च अभ्यनुज्ञ्य प्रस्थितवान्। भरतः शत्रुघ्नेन सह मातृगृहं गतः; तत्र युधाजित् भरतं शत्रुघ्नं च दृष्ट्वा अतीव हृष्टः अभवत्। सः वीरः स्वपुरीं प्रविष्टः, तस्य पिता प्रहृष्टः अभवत्; भरते प्रस्थिते, रामः लक्ष्मणश्च तत्रैव स्थितौ। तदा तौ पितरं देववत् पूजयन्तौ, तस्य आज्ञां पुरस्कृत्य, सर्वं नागरिककृत्यं सम्यक् अचरताम्।