जामदग्न्यः रामः रामं सम्बोधयन् उवाच – "त्वं ब्राह्मणः, यथा विश्वामित्रः, अतः मम तव प्रति जीवितहरं बाणं मोक्तुं न शक्यं, त्वं पूज्यः।" तदनन्तरं स प्राह – "राम, अहं तव मार्गं विनाशयिष्यामि वा, वा तपोबलसमार्जितान् अनुत्तमान् लोकान् हनिष्यामि; एष मे निश्चयः।" पुनः स रामं अवदत् – "एष विष्णोः दिव्यः बाणः, शत्रुपुरीं जयन्तः, व्यर्थं न पतति; अस्य शक्त्या बलदर्पः विनश्यति।" रामं परमास्त्रधारिणं द्रष्टुं सर्वे देवाः, ब्रह्मणा अग्रतः, ऋषिसंघैः सह, तत्र समागताः। गन्धर्वाः, अप्सरः, सिद्धाः, चारणाः, किन्नराः, यक्षाः, राक्षसाः, नागाः अपि तं महद् अद्भुतं दृश्यं द्रष्टुं समाययुः। तदा रामः परमधनुर्धरः स्थितः, लोकः स्थिरः जातः, जामदग्न्यः शक्तिहीनः सन् हर्षेण रामं निरीक्ष्य गतः। रामतेजसा विहीनः, जामदग्न्यः शान्तः सन् शनैः स्निग्धं रामं पद्माक्षं उवाच। "पूर्वं पृथिवीं कश्यपाय अददं; कश्यपः माम् उक्तवान् – स्वे क्षेत्रे रात्रौ न वासः। अतः गुरुवचनम् अनुसरन् अहं रात्रौ पृथिव्याम् न वसामि, कश्यपस्य वचनं तदा काकुत्स्थवंशज, अहं स्थापितवान्। अतः, वीर, मम मार्गं न विनाशय, राघव; अहं मनसो वेगेन महेन्द्रगिरिं गमिष्यामि।" "राम, अनुत्तमान् लोकान् तपसा जितवान्; तान् तव श्रेष्ठेन बाणेन हनिहि, यथा विनाशकालः न आगच्छेत्। अहं त्वां अमरं मधुसूदनं देवराजं जानामि; अस्य धनुषः स्पर्शेन सर्वं शुभं भवतु, शत्रुनिग्रहे। सर्वे देवसंघाः तव अद्वितीयं कर्म निरीक्षन्ति, युद्धे तुल्यः न अस्ति।" "काकुत्स्थवंशज, मम वारणं लज्जायाः कारणं न भवतु, यत् त्वया त्रैलोक्यनाथेन अहं निवारितः। राम, दृढव्रत, तव श्रेष्ठं बाणं मोक्तव्यम्; ततः अहं महेन्द्रगिरिं गमिष्यामि।" एवम् बलवान् जामदग्न्यः रामाय उक्तवान्, तदा दशरथनन्दनः श्रीरामः परमं बाणं सन्दधे। रामेण तपोबलार्जितान् स्वलोकान् विनष्टान् दृष्ट्वा जामदग्न्यः शीघ्रं महेन्द्रगिरिं जगाम। ततः सर्वदिशः सुस्पष्टाः अभवन्; देवाः ऋषिसंघाः च रामं महाधनुर्धरं स्तुतवन्तः। दशरथसुतः रामः जामदग्न्यरामेन पूजितः; तं प्रदक्षिणं कृत्वा, प्रभुः स्वमार्गे निर्गतः। इदं सप्तसप्ततितमं सर्गं; शृणु। रामे निर्गते, शान्तचित्तः दशरथसुतः रामः महायशाः धनुः अपरिमितं वरुणाय समर्पितवान्। ततः वसिष्ठप्रमुखान् ऋषीन् प्रणम्य, पितरं शोकातुरं दृष्ट्वा रघुकुलानन्दनः वाक्यं अब्रवीत् – "जामदग्न्यरामः गतः; चतुरङ्गबलं त्वया संरक्षितं अयोध्यां गच्छतु।" रामवचनं श्रुत्वा, राजा दशरथः पुत्रं राघवम् आलिङ्ग्य, शिरसि च चुंबितवान्। रामे निर्गते, राजा हृष्टः प्रमुदितः अभवत्; तदा पुत्रस्य आत्मनः च नूतनजननमिव अनुभवः। सेनायाः गमनं आज्ञाप्य, नगरे पताकाध्वजशोभिते, मृदङ्गवाद्यनिनादिते शीघ्रं प्रविष्टवान्। राजमार्गः पुष्पसमूहैः शोभितः, सुरभिसिक्तः; नगरवासिनः मंगलपात्रैः राजा द्वारि अभिवादितवन्तः। राजा नगरं प्रविष्टवान्, जनसमूहैः पूर्णं, दूरात् नागरिकैः, ब्राह्मणैः, नगरवासिभिः च सत्कारितः। पुत्रैः सुहृद्भिः वीर्यवन्तः सह राजा प्रियं हिमवत्प्रभं प्रासादं प्रविष्टवान्। राजा स्वजनैः गृह्य, सर्वकामैः पूजितः, आनन्दितः; कौसल्या, सुमित्रा, सुशोभनकट्याः कैकेयी अपि हृष्टाः। राजमहिलाः कल्याण्याः, सिता उर्मिला च, स्वागतं कृत्वा, अन्याः अपि राजमहिलाः अभ्यागताः। ताः कुशध्वजस्य दुहितरौ शुभवाक्यैः, द्रव्यैः, वस्त्रैः भूषिताः गृह्य। सर्वाः शीघ्रं देवालये पूजां कृतवन्तः; तदा राजपुत्राः पूज्येभ्यः प्रणामं कृतवन्तः। सर्वाः महिलाः हृष्टाः, पतिभिः सह, विवाहसिद्ध्याः, धनसुहृद्भिः, शस्त्रकुशलाः, गूढे रमन्ते स्म। श्रेष्ठपुरुषाः पितरं सविनयम् उपसेवितवन्तः; किञ्चित्कालं अनन्तरं दशरथः पुत्रं संबोधयन् उवाच – "कैकैयाः पुत्र, रघुवंशानन्दन, एष केकयराजपुत्रः अत्र स्थितः।" "तेरो वीर्यवान् मातुलः युधाजित् त्वां नेतुं आगतः।" इत्येवं दशरथवचनं श्रुत्वा, भरतः कैकैयाः पुत्रः। शत्रुघ्नेन सह वीरः निर्गमनाय उद्यतः, पितरं रामं च अनुज्ञां प्राप्त्वा निर्गतः। शत्रुघ्नेन सह श्रेष्ठः मातृगृहं गतः; युधाजित् भरतं शत्रुघ्नं च दृष्ट्वा हृष्टः अभवत्। वीरः स्वपुरं प्रविष्टः, पितरं हृष्टं कृतवान्; भरते निर्गते, रामः महाबलः लक्ष्मणः च अवस्थितौ।