रामः क्रोधसमन्वितः, धनुषि शरं संधाय, जामदग्न्यं प्रति इदं मधुरं वचनं अब्रवीत्— “त्वं ब्राह्मणः, विश्वामित्रवत् मम वन्दनीयः; अतः, हे राम, अहं त्वद्वधाय जीवनहरं शरं मोक्तुं न समर्थः। अत एव, हे राम, एषः मम निश्चयः—अहं तव मार्गं वा नाशयिष्यामि, अथवा तपसा जितानि अनुत्तमानि लोकान् शरेण हनिष्यामि। एष विष्णोः दिव्यः शरः, रिपुनगरजयिन्, व्यर्थं न पतति; अस्य प्रभावेन बलदर्पो विनश्यति।” एवं रामेण परमास्त्रधारिणा स्थिते, सर्वे देवाः, मुनिगणैः सह, ब्रह्मणं पुरस्कृत्य, तत्र संप्रत्ययुः। गन्धर्वाः, अप्सरसः, सिद्धाः, चारणाः, किन्नराः, यक्षाः, राक्षसाः, नागाश्च, तं अद्भुतं महद् दृश्यं द्रष्टुं समागताः। तत्र सर्वं जगत् स्थिरं जातम्, रामेण परमधनुष्मता स्थिते, जामदग्न्यः शक्तिहीनः सन्, हर्षेण रामं निरीक्षितवान्। रामतेजसा तेजोहीनः जामदग्न्यः शनैः शनैः कमलदललोचनं रामं सौम्यं वचनम् अब्रवीत्— “पूर्वं मया पृथिवी कश्यपाय दत्ता; कश्यपेन मम स्वभूमौ निवासो निषिद्धः। अतः, गुरुवचनं पालयन्, अहं रात्रौ पृथिव्याम् न वसामि; तदा प्रभृति, हे काकुत्स्थ, कश्यपस्य वचः पालयामि। अतः, वीर, मम मार्गं मा नाशय, अहं मनसा अपि शीघ्रं महेन्द्रं पर्वतश्रेष्ठं गमिष्यामि। मया तपसा जितान् अनुत्तमान् लोकान्, हे राम, अग्रशरेण हन्यताम्, यथा संहारकालः न आगच्छेत्। अहं त्वां अविनाशिनं मधुसूदनं, देवेश्वरं वेद्मि; अस्य धनुषः स्पर्शमात्रेण ते सर्वं शुभं भवतु, हे रिपुतापन। सर्वे देवगणाः, अनुत्तमकर्मणं, समरे तुल्याभावं त्वां दृष्ट्वा, तत्र समागताः। हे काकुत्स्थ, त्वया त्रैलोक्यनाथेन मया अपवर्जितः इति मे लज्जा न कर्तव्या। अतः, व्रतनिष्ठ, त्वया अस्य अनुत्तमस्य शरस्य मोचनं कर्तव्यम्; ततः अहं महेन्द्रं पर्वतश्रेष्ठं गमिष्यामि।” एवं बलवता जामदग्न्येन उक्ते, दशरथात्मजः रामः तेजस्वी, परमं शरं मुमोच। स तु रामेण तपसा जितान् स्वलोकान् निहतान् दृष्ट्वा, शीघ्रं महेन्द्रं पर्वतश्रेष्ठं जगाम। ततः सर्वदिक् दिशश्च विशुद्धाः अभवन्; देवाः, मुनिगणैः सह, महाधनुष्मन्तं रामं स्तुत्वा प्रशशंसुः। दशरथात्मजः रामः, जामदग्न्यरामेण पूजितः, तं प्रदक्षिणीकृत्य, स्वमार्गे प्रस्थितः। एष सप्तसप्ततितमः सर्गः। शृणु। रामे गते, मनसि स्थिरः दशरथात्मजः रामः, महायशाः, धनुषं अप्रमेयाय वरुणाय समर्पयामास। ततः रामः वसिष्ठमुख्येभ्यः ऋषिभ्यः प्रणम्य, पितरं शोकसंतप्तं दृष्ट्वा, रघुकुलानन्दनं वचनम् अब्रवीत्— “जामदग्न्यरामः गतः; त्वया रक्षितं चतुरङ्गबलं अयोध्याम् प्रति प्रस्थितुं अर्हति।” रामवचनं श्रुत्वा, राजा दशरथः पुत्रं राघवं बाहुभ्यां परिष्वज्य शिरसि च चुम्बितवान्। रामे गते इति श्रुत्वा, राजा हृष्टः प्रमुदितः च, तस्य पुत्रस्य स्वस्य च नूतनजन्म इव अनुभवितवान्। सेनायाः गमनं आज्ञाप्य, शीघ्रं नगरे प्रविष्टः, या पताकाध्वजशोभिता, मृदङ्गवाद्यनिःस्वनैः निनादिता च। राजमार्गः सिक्तः, पुष्पराशिभिः छन्नः, नगरजनैः मंगलद्रव्यहस्तैः, राजद्वारे समागतैः, राजा अभिवादितः। स राजा, पुत्रैः सखिभिः च सह, हिमवत्समपमं स्वप्रियं राजप्रासादं प्रविवेश। सः स्वजनैः सह गृहे प्रमोदितः, सर्वकामसमृद्धः, कौसल्या, सुमित्रा, सुश्रोणि कैकेयी च प्रमोदिता। सर्वा राजमहिष्यः, नववधूः सत्कार्य समन्विताः, महाभागां सीतां, श्रीमतिं उर्मिलां च, सत्कारं कृत्वा गृहम् आनयन्। ते राजमहिष्यः, शुभवाक्योपचारयुक्ते, शुभवस्त्रधारिण्यौ, कुशध्वजस्य दुघितरौ, शीघ्रं पूजितवन्त्यः। सर्वाः देवायतनानि पूज्य, तदा सर्वे राजपुत्राः पूज्येभ्यः प्रणम्य, स्त्रीजनाः पतिभिः सह गूढेषु क्रीडन्त्यः, विवाहसंपन्नाः, धनमित्रसम्पन्नाः, शस्त्रविद्यायुक्ताश्च आसन्। पुत्राः पितरि सेवायाम् युक्ताः, कालेन राजा दशरथः पुत्रं वचनम् अब्रवीत्— “हे भरत, रघुवंशानन्दन, एष केकयराजपुत्रः तव मातुलः युधाजित् आगतः। तव वीर्यवान् मातुलः तव गृहे स्थितः।” एवं दशरथवचनं श्रुत्वा, कैकेयीपुत्रः भरतः, शत्रुघ्नेन सह, पितरं रामं च अभिवाद्य, प्रस्थानाय उद्यतः। तौ भरतः शत्रुघ्नश्च मातृगृहं गतौ; युधाजित् तौ लब्ध्वा महता हर्षेण तुष्टः।