तदा सत्यनिष्ठयोः मध्ये वैरं उत्पन्नं अभवत्, तत्र तयोः संघर्षे महद् रोमाञ्चनं युद्धं अभवत्। शिवविष्ण्वोः मध्ये, उभयोः परस्परं जयाय यत्नं कुर्वतोः, तदा शिवधनुः, भीमबलं, समुद्धृतम्। ततः महादेवः त्र्यंबकः देवः गर्जनया स्थितः अभवत्; तस्मिन्नेव काले सर्वे देवाः ऋषिगणैः सुरगणैः सह समागताः। तयोः परमदेवयोः शान्त्यर्थं विनयपूर्वकं प्रार्थना कृतवती, तदा तौ देवौ विष्णोः वीर्येण युक्तं शिवधनुः दृष्ट्वा निर्गतौ। देवाः ऋषिगणाः विष्णुं श्रेष्ठं मन्यन्ते स्म; किन्तु रुद्रः, तेजस्वी, विदेहेषु कुपितः अभवत्। स राजा देवराताय राजर्षये धनुः सह बाणैः दत्तवान्; विष्णुधनुः, हे राम, नगरविजयी अभवत्। विष्णुः उत्तमं धनुः ऋचीकभर्गवाय न्यासं कृतवान्; ऋचीकः, महातेजाः, तं धनुः स्वस्य पुत्राय, अप्रतिमकर्मणि, दत्तवान्। मम पिता दिव्यं धनुः जमदग्नये, महात्मने, दत्तवान्; यदा मम पिता तपोबलसम्पन्नः शस्त्राणि न्यस्यति स्म। अर्जुनः, सामान्यबुद्धिं गृहित्वा, मृत्युं उत्पादितवान्; पितुः क्रूरं अनाचरितं वधं श्रुत्वा, सः क्रुद्धः बारं बारं क्षत्रियवर्गं विनाशयामास। समस्तां पृथिवीं लब्ध्वा, अहं तां महात्मने कश्यपाय यज्ञान्ते पुण्यकर्मणां फलरूपेण दत्तवान्, हे राम। तां दत्त्वा, अहं महेन्द्रे तपोबलसम्पन्नः वासं कृतवान्; धनुः भङ्गं श्रुत्वा, शीघ्रं अत्र आगतः। एवं, हे राम, एतत् महद् विष्णुधनुः पितृपितामहाभ्यः आगतम्; क्षत्रधर्मं पूज्य, उत्तमं धनुः गृहाण। विजयी बाणं उत्तमधनुषि स्थापय; यदि समर्थः सि, हे ककुत्स्थवंशज, तदा द्वन्द्वं तुभ्यं दास्यामि। इति सप्तषष्टितमं सर्गं शृणु; वाल्मीकि-रामायणे बालकाण्डे एष सप्तषष्टितमः सर्गः। ततः जामदग्न्यस्य वचनं श्रुत्वा, दशरथस्य पुत्रः, विनयेन बाध्यमानः, पितरं तथा रामं सम्बोध्य अब्रवीत्। भवतः कर्माणि श्रुतानि, हे भार्गव; त्वां वयं पूजयामः, हे ब्राह्मण, यः पितृऋणं सम्पूर्णं कृतवान्। त्वं मां शक्तिहीनं, वीर्यहीनं, क्षत्रधर्मं अनुत्तमं मन्यसे, हे भार्गव; अद्य मम वीर्यं पश्य। इत्युक्त्वा, राघवः, क्रुद्धः, भार्गवस्य महदस्त्रं तथा बाणं तस्य हस्तात् आदत्तवान्, शीघ्रवीर्यः। रामः धनुः योजयित्वा बाणं सज्जीकरोति; तदा क्रुद्धः रामः जामदग्न्याय इदं वचनं अब्रवीत्। त्वं ब्राह्मणः पूज्यः, यथा विश्वामित्रः; अतः, हे राम, जीवहरं बाणं तव प्रति मुमोक्तुं न शक्नोमि। either तव पन्थानं नाशयिष्यामि, हे राम, वा तपोबलविजितं लोकान् अप्रतिमान् मम बाणेन हनिष्यामि—एष मम निश्चयः। एष दिव्यः विष्णुबाणः, हे नगरविजयिन्, व्यर्थं न पतति; तस्य बलात् बलमदं नाशयति। रामं परमास्त्रधारिणं द्रष्टुं सर्वे देवाः ऋषिगणैः सह, ब्रह्मणा अग्रे, तत्र समागताः। गन्धर्वाः, अप्सराः, सिद्धाः, चारणाः, किन्नराः, यक्षाः, राक्षसाः, नागाः अपि तं महद् अद्भुतं दृश्यं द्रष्टुं समागताः। यदा जगत् स्थिरं अभवत्, रामः परमधनुः धृत्वा, जामदग्न्यः शक्तिहीनः सन्, रामं हर्षेण निरीक्षते स्म। रामतेजसा वीर्यहीनः जामदग्न्यः स्थिरः अभवत्, शनैः शनैः, सौम्यं वचनं रामाय, पद्मनयनाय, अब्रवीत्। पूर्वं अहं पृथिवीं कश्यपाय दत्तवान्; कश्यपः माम् उक्तवान् यत् स्वधाम्नि न वासं कुर्याम्। अतः, गुरुवचनं पालयन्, अहं रात्रौ पृथिव्यां न वसामि; तदाद्य ककुत्स्थवंशज, कश्यपवचनं पालितवान्। हे वीर, मम पन्थानं मा नाशय, हे राघव; अहं मनोजवेन महेन्द्रं पर्वतं गमिष्यामि। हे राम, तपोबलविजितं लोकान् मया जितानि; तान् तव उत्तमबाणेन हनय, यथा विनाशकालः न आगच्छेत्। त्वां अमरं मधुसूदनं, देवेशं, जानामि; धनुः स्पर्शेन सर्वं शुभं भवतु, हे शत्रुतापन। सर्वे देवगणाः तव अद्वितीयं कर्म, युद्धे अप्रतिमं, द्रष्टुं समागताः। हे ककुत्स्थवंशज, मम लज्जा न भवेत्—यत् त्वया, त्रिलोकनाथेन, निवारितः अस्मि। हे राम, दृढव्रत, अप्रतिमं बाणं मुमोचय; बाणं विसृज्य, अहं महेन्द्रं पर्वतं गमिष्यामि। यदा महाबलः जामदग्न्यः रामाय एवं उक्तवान्, तदा दशरथस्य पुत्रः रामः, तेजस्वी, परमबाणं मुमोच। स्वीयान् तपोबलविजितान् लोकान् रामबाणेन विनष्टान् दृष्ट्वा, जामदग्न्यः शीघ्रं महेन्द्रं पर्वतं जगाम। ततः सर्वदिक् प्रत्यदिक् विशुद्धाः अभवन्; देवाः ऋषिगणाः रामं, महाधनुधरं, स्तुतवन्तः। दशरथस्य पुत्रः रामः, जमदग्निपुत्रेण पूजितः अभवत्; तदा तं प्रदक्षिणं कृत्वा, प्रभुः स्वमार्गे निर्गतः। एष सप्तसप्तितमः सर्गः, शृणु। यदा रामः निर्गतः, तदा शान्तचित्तः दशरथस्य पुत्रः रामः, महायशाः, धनुः अपरिमेयाय वरुणाय हस्ते न्यासं कृतवान्।