ततः महर्षिः जामदग्न्यः उपस्थितः सर्वेषां विनाशायागतः इति दशरथः महात्मा व्याजहार। यद्येकः रामः हन्येत, तदा वयं जीवितुं न शक्नुमः इति सः दुःखेन अवदत्। दशरथस्य वचः उपेक्ष्य, बलशाली जामदग्न्यः केवलं रामं संबोधितवान्। सः उवाच—इमे द्वे उत्तमे दिव्ये धनुषी जगतां पूजिते, बलवत्यौ, शक्तिमत्यौ, विश्वकर्मणा सुविनिर्मिते। एकं देवैः त्र्यंबकाय युद्धाय दत्तं, तद् एव त्वया भग्नं, त्रिपुरविनाशिनः काकुत्स्थस्य धनुः। द्वितीयं दुर्जयं धनुः श्रेष्ठैः देवैः विष्णवे दत्तं, एषा वैष्णवी धनुः, राम, पुरविजयिनः धनुः। काकुत्स्थ, एषा धनुः रुद्रधनुषः तुल्यस्वरूपा; तदा सर्वे देवाः पितामहम् अपृच्छन्। शिवविष्ण्वोः बलाबलं ज्ञातुं पितामहः देवेषां हेतुम् अवगम्य, सत्येषु अग्रणी, तयोः मध्ये वैरम् उत्पादितवान्। तस्मिन संघर्षे महद् भीषणं युद्धम् अभवत्। शिवविष्ण्वोः विजयम् इच्छन्त्योः मध्ये शिवधनुः भीषणं समुत्कर्षितम्। महादेवः त्रिनेत्रः गर्जनया स्थगितः, तस्मिन काले देवाः, ऋषिसंघाः, दिव्याः समवेताः। तौ परमदेवौ शान्त्यर्थम् प्रार्थितौ, विष्णोः तेजसा शिवधनुः विक्षिप्तम् दृष्ट्वा। देवाः ऋषिसंघाः विष्णुं श्रेष्ठं मन्यन्ते स्म; रुद्रः तु विदेहेषु क्रुद्धः अभवत्। सः राजर्षये देवराताय धनुः शरैः सह दत्तवान्; विष्णुधनुः, राम, पुरविजयिनः धनुः। विष्णुः उत्तमं धनुः ऋचीकाय भार्गवाय न्यासम् अकरोत्; ऋचीकः महातेजाः तद् अप्रतिमकर्मणे पुत्राय दत्तवान्। मम पितरः दिव्यं धनुः जामदग्नये महात्मने दत्तवान्; यदा पितरः तपसा आयुधानि न्यासम् अकरोत्। अर्जुनः सामान्यबुद्धिम् उपगम्य मृत्युं कारणम् अकरोत्; पितुः क्रूरं अनुचितं वधं श्रुत्वा, सः क्षत्रियवर्गं क्रोधेन पुनः पुनः विनाशितवान्। समग्रां पृथिवीं प्राप्त्वा, अहं तां महात्मने कश्यपाय यज्ञान्ते दानम् अकरम्, राम, धर्मस्य फलरूपेण। दत्त्वा, महेन्द्रे तपसा युक्तः वासम् अकरम्; धनुः भग्नम् श्रुत्वा, शीघ्रं इह आगतम्। एवं, राम, विष्णोः महद् धनुः पितरः पितामहः च परम्परया आगतम्; क्षत्रधर्मं पूज्य, उत्तमं धनुः गृहाण। विजयी शरः उत्तमधनुषि योजय; यदि त्वं समर्थः, काकुत्स्थ, तदा त्वां युद्धाय अनुमन्यामि। ततः सप्तषष्टितमः अध्यायः श्रूयताम्। श्रीवाल्मीकि-रामायणे बालकाण्डे अयं सप्तषष्टितमः अध्यायः। ततः जामदग्न्यस्य वचनं श्रुत्वा, दशरथस्य पुत्रः श्रद्धया पितरं तदा रामं च संबोधितवान्। भार्गव, तव कर्माणि श्रुतानि; त्वं पितृऋणं सम्पूर्य, ब्रह्मन्, पूज्यः असि। त्वं मां शक्तिहीनम्, वीर्यहीनम्, क्षत्रधर्मं कर्तुं असमर्थम् इति मन्यसे; अद्य मम वीर्यं पश्य। एवं उक्त्वा, राघवः क्रुद्धः भार्गवस्य महद् आयुधं, शरं च तस्य हस्तात् आदत्तवान्, शीघ्रवीर्यः। रामः धनुः सज्जीकृत्य शरं योजयित्वा, क्रुद्धः जामदग्न्यं इदं वचनम् उवाच। ब्राह्मणः असि, पूज्यः असि, विश्वामित्रः अपि; अतः, राम, प्राणहरं शरं त्वयि मोक्तुं न शक्नोमि। अथवा तव मार्गं विनाशयिष्यामि, अथवा तपसा जितं लोकान् अप्रतिमान् शरैः हनिष्यामि—एषा मे प्रतिज्ञा। एषः दिव्यः विष्णुशरः, पुरविजयिनः, व्यर्थं न पतति; तस्य शक्त्या बलस्य मदं नाशयति। रामं परमायुधधारिणं द्रष्टुं, सर्वे देवाः, ऋषिसंघाः, पितामहस्य अग्रे समागताः। गन्धर्वाः, अप्सराः, सिद्धाः, चारणाः, किन्नराः, यक्षाः, राक्षसाः, नागाः अपि तं अद्भुतं दृश्यं द्रष्टुं समवेताः। यदा रामः परमधनुः धारयन्, लोकः स्तब्धः अभवत्, तदा जामदग्न्यः शक्तिहीनः सन्तोषेण रामं अपश्यत्। रामतेजसा निर्बलः जामदग्न्यः शनैः शनैः, कोमलम् रामं पद्मनेत्रं संबोधितवान्। पूर्वं अहं पृथिवीं कश्यपाय दत्तवान्; कश्यपः माम् आज्ञापयत्—स्वक्षेत्रे न वासः। अतः गुरोः आज्ञां पालयन्, अहं रात्रौ भूमौ न वसामि; तस्मात्, काकुत्स्थ, कश्यपस्य वचनं रक्षितम्। वीर, मम मार्गं न विनाशय, राघव; अहं मनसो गतिरेव महेन्द्रे गच्छामि। राम, तपसा जितं लोकान् शरेण हनिहि, यथा विनाशकालः न आगच्छेत्। त्वां अमरं मधुसूदनं, देवेशं जानामि; धनुष् स्पर्शेन सर्वम् शुभम् अस्तु, शत्रुतापन। सर्वे देवगणाः तव अद्भुतं कर्म द्रष्टुं समागताः, युद्धे तव तुल्यः नास्ति। काकुत्स्थ, मम लज्जा न भवति—यत् त्वया त्रैलोक्यनाथेन प्रतिषिद्धः अस्मि।