दशरथः भगवन्तं भार्गवं समुपेत्य, क्षत्रियकोपात् प्रशान्तं ब्राह्मणेषु महातपस्विनं तम्, स्वपुत्रयोः शान्तिम् याचते स्म – “त्वं, महाभाग, मम बालयोः पुत्रयोः अभयं दातुमर्हसि। त्वं हि भार्गववंशसम्भूतः, स्वाध्यायव्रतपरायणः, इन्द्रस्य पुरतः प्रतिज्ञां कृत्वा शस्त्राणि परित्यक्तवान्। धर्मनिष्ठः भूत्वा त्वं कश्यपाय भूमिं दत्त्वा, महेन्द्रपर्वते वने वासमकरोत्। महर्षे, त्वं यद्यपि सर्वेषां नाशायागतः, यदि रामः एव हन्येत, वयं सर्वे जीवन्तः न स्याम। इत्येवं दशरथेन उक्ते, बलवान् जामदग्न्यः तस्य वचनं न मन्यमानः केवलं रामं प्रति अब्रवीत् – ‘इमे द्वे उत्तमे दिव्ये धनुषी, लोकेषु पूजिते, बलिष्ठे, प्रवरमायुधे, विश्वकर्मणा सुकृतौ। एकं देवैः त्र्यम्बकाय युद्धार्थं दत्तम्, यद् त्वया काकुत्स्थ, त्रिपुरघ्न, भग्नम्। द्वितीयं तु देवश्रेष्ठैः विष्णवे दत्तम् – एतद् वैष्णवम् धनुः, राम, पुरद्रुहाम् जयदायकम्। काकुत्स्थ, एतत् धनुः रुद्रधनुषः समं स्वरूपेण; तदा सर्वे देवाः पितामहम् अपृच्छन्। शिवविष्ण्वोः बलाबलविवेकाय, पितामहः देवेषां बुद्धिं ज्ञात्वा, तयोः सत्यप्रतिष्ठयोः वैरं जनयामास। तस्मिन्न् युद्धे, महति रोमहरषणे समुपस्थिते, शिवविष्ण्वोः परस्परविजयकाङ्क्षिणोः मध्ये, तदा शिवधनुः भीमपराक्रमम् आलम्बितम्। महादेवः त्रिनेत्रः तदा निनादेन निरुद्धः अभवत्; तस्मिन्न् काले देवाः ऋषिगणैः सह समागच्छन्। तयोः परमयोः देवयोः शमाय याच्यमानयोः, विष्णोः प्रभावेण शिवधनुः संकुचितम् दृष्ट्वा, तौ उभौ देवौ तत्रैव निवृत्तौ। देवाः मुनयश्च विष्णुम् श्रेष्ठम् मन्यन्ते स्म; किंतु रुद्रः, यशस्वी, विदेहेषु कोपितः अभवत्। सः राजा देवराताय धनुषं बाणैः सह दत्तवान्; एतद् विष्णोः धनुः, राम, पुरद्रुहाम् जयदायकम्। विष्णुः तद् उत्तमं धनुः ऋचीकाय भार्गवाय दत्तवान्; ऋचीकः महातेजाः तद् अपूर्वकर्मणे पुत्राय प्रददौ। मम पितरः महात्मा जमदग्नये दिव्यं धनुः दत्तवान्, यदा सः तपसा समन्वितः शस्त्राणि न्यवर्तयत्। अर्जुनः सामान्यबुद्धिं गृहीत्वा मृत्युम् अवाप; पितुः क्रूरं धर्मविरुद्धं वधं श्रुत्वा, सः कोपात् पुनः पुनः क्षत्रियान् नाशयामास। समग्रां पृथिवीं प्राप्त्वा, अहम् यज्ञस्य अन्ते महात्मने कश्यपाय पुण्यफलं दत्त्वा, राम। दत्त्वा, महेन्द्रे वासं कृत्वा तपसा युक्तः अहम् अभवम्; धनुषो भङ्गं श्रुत्वा शीघ्रं समागतवान्। एवं, राम, एतत् महद् विष्णुधनुः पितृपैतामह्यं प्राप्तम्; क्षत्रधर्मं पूज्य, एतत् उत्तमं धनुः गृहाण। विजयी बाणं धनुषि उत्तमे योजय; यदि शक्नोषि, काकुत्स्थ, तदा त्वया सह समरे स्थास्यामि। एतस्मिन्न् काले, रामायणस्य बालकाण्डे षट्सप्ततितमे सर्गे, जामदग्न्यस्य वचनं श्रुत्वा, दशरथात्मजः रामः पितरं नमस्कृत्य, ततो रामं प्रति अब्रवीत् – “भर्गव, तव कृतानि कर्माणि श्रुतानि मया; त्वं पितृऋणं पूरयन् वयं त्वां ब्रह्मन् पूजयामः। त्वं माम् अवीर्यं, शक्तिहीनं, क्षत्रधर्मानुष्ठानाय अक्षमं मन्यसे, भर्गव; अद्य मम वीर्यम् पश्य। इत्युक्त्वा, राघवः कोपितः, बलवन्तम् भर्गवायुधं तथा बाणं तस्य हस्तात् आदत्त, शीघ्रवीर्यः। रामः धनुषि बाणं सञ्जयित्वा, कोपात् जामदग्न्यं प्रति वचनम् अब्रवीत् – “त्वं ब्राह्मणः, पूज्यः मम, यथा विश्वामित्रः; तस्मात्, राम, अहम् आत्मघातकं बाणं त्वयि संप्रस्रष्टुं न शक्नोमि। अथवा, राम, तव एषः पन्थाः नाश्यते वा, अथवा तपसा जितानि लोकान् अहम् अनुत्तमान् हनिष्यामि – एष मे निश्चयः। एष वैष्णवः दिव्यः बाणः, राम, पुरद्रुहाम् जयदायकः, व्यर्थं न पतति; सः पराक्रमस्य मदं नाशयति। एवं रामे परमास्त्रधारिणि स्थिते, सर्वे देवाः मुनिगणैः सह, पितामहम् अग्रे कृत्वा, तत्र समागच्छन्। गन्धर्वाः, अप्सरासः, सिद्धाः, चारणाः, किन्नराः, यक्षाः, राक्षसाः, नागाश्च अपि तं महद् अद्भुतं दृश्यं द्रष्टुम् उपाजग्मुः। तदा, लोके स्थब्धे, रामे परमधनुषि स्थिते, जामदग्न्यः तेजसा हीनः, हृष्टः रामं अपश्यत्। रामतेजसा विहीनः, जामदग्न्यः स्थिरः अभवत्, शनैः शनैः, मन्दं मन्दं, पद्मपत्राक्षं रामं प्रति वाक्यम् अब्रवीत् – “पूर्वं भूमिं कश्यपाय दत्तवान्; कश्यपः माम् अवदत्, ‘स्वक्षेत्रे रात्रौ न वस।’ तस्मात्, गुरुवचनं पालयन्, अहम् भूमौ रात्रौ न वसामि; तस्मात् कालात्, काकुत्स्थ, कश्यपस्य वचनं पालयामि। वीर, एषः पन्थाः मम मा नाशय, राघव; अहम् मनोजवेन महेन्द्रं पर्वतम् गमिष्यामि। राम, लोकाः मया तपसा जिताः अनुत्तमाः; तान् तव प्रवरबाणेन हन्यताम्, यथा कालान्तरो न आगच्छेत्।” एवं, समस्ते लोके विस्मिते, रामः धर्मं पूज्य, जामदग्न्यं ब्राह्मणं सन्मान्य, तस्य पन्थानं नाशयामास, बाणं तु तपसा जितेषु लोकेषु सञ्जहार। भार्गवः महेन्द्रं पर्वतम् शीघ्रं जगाम, रामः च पितरं प्रणम्य भ्रातृभिः सहितः अयोध्यां प्रतस्थे।