तस्य वाक्यं श्रुत्वा महाराजो दशरथः शोकविषण्णवदनः, अञ्जलिं कृत्वा विनीतः कथं चिदिदं वाक्यमुवाच— “त्वं खलु क्रोधं क्षत्रियाणां शमयित्वा ब्राह्मणेषु महातपाः, मम पुत्रयोः रक्षां दातुमर्हसि। भृगुवंशसमुत्पन्नः, स्वाध्यायव्रतपरायणः, त्वं देवानां पुरतः प्रतिज्ञाय शस्त्राण्यपाकरोः। धर्मनिष्ठः भूत्वा कश्यपाय पृथिवीं दत्वा, तपोवनं गत्वा महेन्द्रे वासं कृतवानसि। भगवन्, त्वं सर्वेषां नाशायागतः; यदि रामः एव निहन्यते, वयं सर्वे जीवितुं न शक्नुमः।” एवमुक्ते दशरथेन, बलवान् जामदग्न्यः तस्य वाक्यं न मनसि कृत्वा केवलं रामं प्रति वचनमब्रवीत्— “इमे द्वे दिव्ये परमशस्त्रे धनुषी लोकेषु पूजिते, बलवत्यौ, महाबलौ, विश्वकर्मणा सुविनिर्मिते। एकं त्र्यम्बकाय युद्धाय देवैः दत्तम्, तत् त्वया भग्नं, हे काकुत्स्थ, त्रिपुरविनाशिनः धनुः। इदं द्वितीयं, दुर्जयं धनुः, विष्णवे श्रेष्ठैः सुरैः दत्तम्; एष वैष्णवः धनुः, हे राम, पुरद्विषां विजयी। काकुत्स्थ, एतत् रुद्रधनुषः समं स्वरूपतः; तदा सर्वे देवाः पितामहम् अपृच्छन्। शर्वविष्ण्वोः बलाबलविवेकाय, पितामहः देवेषां बुद्धिं ज्ञात्वा— तयोः सत्ययोः वैरं सञ्जगाम; तस्मिन्नेव सङ्ग्रामे भीषणः युद्धः अभवत्। शर्वविष्ण्वोः परस्परं जयकामयोः, तदा रुद्रधनुः भीमबलं समुत्क्षिप्तम्। महादेवः त्रिनेत्रः तदा निनादेन निरुद्धः; तस्मिन्नन्तरे देवाः, मुनयः, गन्धर्वाः च समागच्छन्। तयोः परमेश्वरयोः शमाय प्रार्थितयोः, तदा देवाः विष्णोः बलात् रुद्रधनुषः विक्षेपं दृष्ट्वा, विष्णुम् अधिकं मेनिरे; रुद्रः तु कोपितः अभवत्। स राजा देवराताय धनुः बाणैः सहितं दत्तवान्; इदं विष्णोः धनुः, हे राम, पुरद्विषां विजयी। विष्णुः ऋचीकाय भर्गवाय धनुः दत्तवान्; ऋचीकः महातेजाः तदप्यात्मजाय, कर्मसु अनुत्तमाय, दत्तवान्। मम पिता जामदग्नये दिव्यं धनुः दत्तवान्, यदा महातपाः पितरि शस्त्राणि न्यस्तानि। अर्जुनः सामान्यबुद्धिं गृहीत्वा पितुः मृत्युं कारणम्; तस्य पितुः क्रूरमरणश्रवणात्, क्षत्रियकुलं रोषात् पुनः पुनः नाशितवान्। समग्रां पृथिवीं लब्ध्वा, यज्ञान्ते महात्मने कश्यपाय दानरूपेण दत्तवानस्मि, हे राम। ततः दत्वा महेन्द्रे वासमकरवम्; धनुषो भङ्गश्रवणात् शीघ्रं समागतः। एवं, हे राम, एष विष्णोः महाधनुः पितामहपैतामह्यं; क्षत्रधर्मं पूजयन्, उत्तमं धनुः गृहाण। विजयी बाणं श्रेष्ठे धनुषि सन्धानय; यदि त्वम् अर्हसि, हे काकुत्स्थ, तदा त्वया सह युद्धं दास्यामि।” एवमुक्ते जामदग्न्येन, दशरथनन्दनः रामः, पितरं प्रणम्य, तदनन्तरं जामदग्न्यं प्रति सान्त्वपूर्वकं वाक्यमुवाच— “भर्गव, तव कृत्यं श्रुतमस्ति; त्वं पितृऋणं सम्यगनुतिष्ठन्, वयं त्वां ब्राह्मणं पूजयामः। त्वं माम् अशक्तं, वीर्यहीनं, क्षत्रधर्मानुतिष्ठन्तं मन्यसे, भर्गव; अद्य मम तेजः पश्य।“ एवं उक्त्वा, राघवः कोपसमाविष्टः, भर्गवस्य महाशस्त्रं बाणं च तस्य हस्तात् सगौरवं जग्राह। ततः रामः धनुः सज्जीकृत्य बाणमपि सन्धानयामास। कोपात् स रामः जामदग्न्यं प्रति वचनमब्रवीत्— “त्वं ब्राह्मणः, विष्वामित्रवत् पूज्यः; अतः, हे राम, जीवितहरं बाणं त्वयि न सन्दधामि। त्वदीयं मार्गं नाशयिष्यामि, अथवा तपोबलविजितं लोकान् निहन्यां— एष मे निश्चयः। ह्येष विष्णोः परमास्त्रं, हे पुरद्विषां विजयी, व्यर्थं न पतति; अस्य प्रभावात् बलदर्पो विनश्यति।” एवं रामे परमास्त्रधारिणि स्थिते, सर्वे देवाः मुनिगणैः सह, पितामहमुख्याः, समागताः। गन्धर्वाः, अप्सराः, सिद्धाः, चारणाः, किन्नराः, यक्षराक्षसानागाश्च तत्र अद्भुतं तद् दृश्यं द्रष्टुं समवेताः। तदा स्थविरं लोकं रामेण परमधनुर्धरेण स्थिते, जामदग्न्यः तेजोहरः सञ्जातः, हर्षेण रामं प्रेक्ष्य, शान्तः सन्निदमूचत्— “पूर्वं कश्यपाय भूमिं दत्तवानस्मि; कश्यपेन मम स्वदेशे न वसेति आज्ञप्तम्। तस्मात् आचार्यवचनात्, अहं रात्रौ भूमौ न वसामि, हे काकुत्स्थ; तद्वचनं सदा पालयामि। वीर, मम पन्थानं मा नाशय, राघव; अहं त्वरितः मनसा महेन्द्रं पर्वतं गमिष्यामि।” एवं बालकाण्डे सप्तषष्टितमः सर्गः समाप्तः।