महर्षिभिः सम्यगर्चितः स शक्तिमान् जामदग्न्यः रामः तदा दशरथात्मजं रामं मधुरया वाचा संबोधितवान्। अथ सप्तपञ्चाशत्तमः सर्गः आरभ्यते, तस्य श्रवणाय सर्वे सज्जता भवन्तु। जामदग्न्यः रामः दशरथात्मानं रामं वीर्यवान् इत्यभिवाद्य उवाच—“तव अद्भुतं पराक्रमं कीर्तिमन्तं श्रुतवान् अस्मि। धनुः भङ्गस्य तव विस्तरेण वृत्तान्तं अपि श्रुतवान्। तद् अद्भुतं च अचिन्त्यं धनुः-भङ्गं निशम्य अहम् इह आगतः, अन्यद् शुभं धनुः आदाय। इदं बलवत्तरं महद् जामदग्न्यस्य धनुः अस्ति, तद् त्वया शरं संयोज्य बलं दर्शय। यदि त्वं एतत् अपि धनुः सज्यं कर्तुं समर्थः, तर्हि तव कीर्तितं वीर्यं परीक्ष्य अहं त्वया सह समरं दास्ये।” एवं उक्ते वचने, राजा दशरथः शोकविह्वलः, अधोमुखः, अञ्जलिं कृत्वा जामदग्न्यं प्रति सप्रणयं प्राह—“त्वं क्षत्रियकुलस्य कोपं शमितवान्, ब्राह्मणेषु महातपाः, तस्मात् मम कुमारयोः अभयं दातुम् अर्हसि। भृगुवंश्यत्वात्, स्वाध्यायव्रतपरायणः, इन्द्रस्य पुरतः शस्त्राणि त्यक्त्वा प्रतिज्ञां कृतवान्। धर्मनिष्ठः भूत्वा कश्यपाय पृथिवीं दत्त्वा, महेन्द्रे वने वासं कृतवान्। महर्षे, त्वं सर्वेषां नाशाय आगतः, यदि रामः एव हन्येत, वयं सर्वे जीवितुं न शक्नुमः।” दशरथस्य एवं भाषमाणस्य, स महाबलः जामदग्न्यः तस्य वचांसि अवज्ञाय केवलं रामं एव उवाच—“द्वे उत्तमे दिव्ये धनुषी लोकेषु पूजिते अस्तः, बलिनौ, प्रवरौ, विश्वकर्मणा कुशलतया निर्मिते। एकं देवैः त्र्यम्बकाय रणाय दत्तम्, तत् त्वया भग्नं, काकुत्स्थ, त्रिपुरान्तक! अन्यत् अजय्यं धनुः परमदेवैः विष्णवे दत्तम्, एतत् वैष्णवं धनुः, राम, पुरदंशन! काकुत्स्थ, एतत् धनुः रुद्रधनुषः समं स्वरूपेण; ततः सर्वे देवा पितामहम् अपृच्छन्। शिवविष्ण्वोः बलाबलविभागार्थं, पितामहः देवेषां बुद्धिं विज्ञाय, तयोः सत्ययोः मध्ये वैरं जनयामास। तयोः युधि, रोमाञ्चकारिणि महायुद्धे, शिवविष्ण्वोः परस्परविजयकाम्ययोः मध्ये, शिवधनुः भीमबलम् उद्धृतम्। तदा महादेवः त्रिनेत्रः निनादेन निरुद्धः, तस्मिन् समये सर्वे देवाः ऋषिगणैः, सिद्धैः च सह समागच्छन्। तयोः परमात्मनोः शमाय याच्यमानयोः, विष्णोः वीर्येण शिवधनुषि सज्ये दृष्टे, तौ तत्रैव निवृत्तौ। तदा देवाः ऋषयः च विष्णुम् उत्तमं मन्यन्ते स्म; रुद्रः तु प्रख्यातः क्रुद्धः अभवत् विदेहेषु। स राजा देवराताय राजर्षये धनुः शरसमेतं दत्तवान्; एतत् विष्णोः धनुः, राम, पुरदंशन! विष्णुः तदुत्तमं धनुः ऋचीकाय भृगवे दत्तवान्; ऋचीकः महातेजाः तद् अपूर्वकर्मणे पुत्राय दत्तवान्। मम पितरः तद् दिव्यं धनुः जामदग्नये महात्मने दत्तवान्, यदा स तपसा युक्तः शस्त्राणि न्यवर्तयत्। अर्जुनः सामान्यबुद्ध्या पितरं हिंसयामास; तस्य पितुः क्रूरं चानुचितं वधं श्रुत्वा, क्षत्रियान् कोपात् पुनः पुनः नाशयामास। पृथिवीं सम्पूर्णां प्राप्त्वा, अहं तां महात्मने कश्यपाय पुण्यफलदायिनीं दक्षिणां कृत्वा, यज्ञान्ते दत्तवान्। ततः दत्त्वा, अहं महेन्द्रे तपसा युक्तः वासं कृतवान्; धनुः भङ्गं श्रुत्वा शीघ्रं इह आगतः। एवं, राम, एतत् महद् विष्णोः धनुः पितृपैतामहम् आगतम्; क्षत्रियधर्मं पूज्य, एतत् उत्तमं धनुः गृहाण। विजयं शरं उत्तमे धनुषि संयोजय; यदि त्वं समर्थः, काकुत्स्थ, तर्हि अहं त्वया सह समरं दास्यामि।” एवं सप्तषष्टितमः सर्गः आरभ्यते, वाल्मीकि रामायणे बालकाण्डे एषः सप्तषष्टितमः सर्गः। तदा, जामदग्न्यस्य वचः श्रुत्वा, दशरथपुत्रः रामः, विनयेन पितरं तदा जगाद, अनन्तरं जामदग्न्यं प्रति प्राह—“भृगवन्, त्वया यानि कर्माणि कृतानि तानि श्रुतानि; वयं त्वां ब्राह्मणं पूजयामः, पितृऋणं त्वया सम्यक् पूरितम्। त्वं मां अशक्तं, निःपराक्रमं, क्षत्रियधर्मानुष्ठाने च असमर्थं मन्यसे; अद्य मम वीर्यं पश्य।” एवं उक्त्वा, राघवः क्रुद्धः जामदग्न्यस्य महदस्त्रं तस्य हस्तात् शरं च जग्राह, शीघ्रवीर्यः। रामः धनुः सज्यं कृत्वा शरं च संधाय, कोपात् जामदग्न्यं प्रति इदं वचनं उवाच—“त्वं ब्राह्मणः पूज्यः, यथा विश्वामित्रः; अतः, राम, मम एषः प्राणहरः बाणः त्वयि मोक्तुं न शक्यते। अथवा, राम, तव एषः मार्गः नाश्यते, वा तपसा जितानि लोकान् अहं निहन्याम्—एषा मम मतिः। एषः दिव्यः विष्णोः बाणः, राम, पुरदंशन, व्यर्थं न पतति; तस्य वीर्येण बलदर्पं नाशयति।” एवं रामस्य परमास्त्रधारिणः दर्शनाय सर्वे देवाः, ऋषिगणैः सह, पितामहम् अग्रे कृत्वा, तत्र समागताः।