वसिष्ठप्रमुखाः मुनयः स्वाध्याययज्ञरताः, ज्वलन्तं महात्मानमिव तेजसा दीप्यमानं भार्गवं दृष्ट्वा, समागताः सर्वे तपस्विनः परस्परं समालोचयन्—"किं सः, पितुः वधेन क्रुद्धः, पुनः क्षत्रियवधाय प्रवर्तिष्यते?" इति शङ्काम् अकुर्वन्। ततोऽन्ये प्राहुः—"सः पूर्वं क्षत्रियान् हत्वा, क्रोधं तापं च त्यक्तवान्; पुनः क्षत्रियवधाय न प्रवर्तते।" एतदुक्त्वा, हविर्गृहीत्वा, मुनयः सौम्यभाषया भीमदर्शनं भार्गवं सम्बोधितवन्तः—"राम, राम!" इति। ऋषिभिः सम्यक् पूजितः सः बलवान् जमदग्निसुतः रामः तदा दशरथात्मानं रामं प्रत्युवाच। एष पंचसप्ततितमः सर्गः, शृणुत। ततः सः भार्गवो दशरथात्मानं रामं उवाच—"वीर्यवान् राम, तव अतुलं पराक्रमं प्रसिद्धं, धनुषो भङ्गस्य विस्तरेण श्रुतिः ममापि प्राप्ता। तदद्भुतं चापभङ्गं श्रुत्वा, अहंऽपि अन्यं पुण्यं धनुः गृह्यात्र आगतः। एष एष जमदग्न्यस्य भीमबलं धनुः; तदन्यं चापं सायकम् आरोप्य, बलं दर्शय। यदा त्वं धनुः आरोपयिष्यसि, तदा त्वां समरे समाह्वयिष्यामि, यतो मे तव कीर्तितं वीर्यं परीक्षितुम् इच्छामि।" एवं भार्गववचनं श्रुत्वा, राजा दशरथः शोकविषण्णवदनः, कृताञ्जलिरिदमुवाच—"भवतः क्रोधः क्षत्रियेषु प्रशमितः, ब्राह्मणेषु तपस्वी च; अतः मम पुत्राणां रक्षणं कर्तुमर्हसि। भृगुवंशसमुत्पन्नः, स्वाध्यायव्रतपरायणः, इन्द्रसमीपे प्रतिज्ञां कृत्वा शस्त्रं त्यक्तवान्। धर्मनिष्ठः भूत्वा, पृथिवीं कश्यपाय दत्त्वा, महेन्द्रे वने वसति। भगवन्, त्वं यदि राममेकं हन्याः, वयं सर्वे न जीवेम।" एवं दशरथस्य वचनं नाश्रुत्य, जमदग्न्यः केवलं रामं एव उवाच—"इह द्वे उत्तमे दिव्ये धनुषी, लोकसम्माने, बलवत्यौ, विश्वकर्मणा सुष्ठु निर्मिते। एकं त्र्यम्बकाय देवैः युद्धाय दत्तम्, तद् एव त्वया भग्नं, त्रिपुरविध्वंसेन काकुत्स्थ। इदं द्वितीयं दुर्जयं धनुः विष्णवे देवेभ्यः दत्तम्; एतद् वैष्णवं धनुः, राम, पुरद्रुहाम्। काकुत्स्थ, एतद् रुद्रधनुषः समं स्वरूपतः; तदा सर्वे देवाः पितामहम् अपृच्छन्। शिवविष्ण्वोः बलाबलविवेकाय पितामहः, देवानां चित्तं विज्ञाय, तयोः सत्ययोः वैरं जनयामास। तत्र घोरं रोमहरषं युद्धम् अभवत्।" "शिवविष्ण्वोः परस्परं जयकाङ्क्षयोः, तदा शिवधनुः भीमबलं समाहृतम्। तदा महादेवः त्रिनेत्रः निनादेन निरुद्धः; तस्मिन्नन्तरे देवाः मुनिगणैः सह, गन्धर्वैः च समागच्छन्। तयोः परमयोः देवयोः शमाय याचितयोः, विष्णोः वीर्येण शिवधनुः व्यायामं दृष्ट्वा, तौ देवौ प्रस्थितौ। देवाः मुनयः च विष्णुं श्रेष्ठं मेनिरे; रुद्रः तु कोपितः विदेहनृपसन्निधौ। सः तद् धनुः बाणैः सहितं देववराय देवराताय दत्तवान्; एतद् विष्णुधनुः, राम, पुरविद्विषाम्। विष्णुः तत् उत्तमं धनुः ऋचीकाय भार्गवाय दत्तवान्; ऋचीकः महातेजाः तद् कर्मणि अप्रतिमाय पुत्राय दत्तवान्। मम पितरः दिव्यं धनुः जमदग्नये दत्तवान्, यदा सः तपसा समन्वितः शस्त्रं त्यक्तवान्।" "अर्जुनः सामान्यबुद्ध्या मृत्युं कारणम् अभवत्; पितुः घोरं निन्दितं च वधं श्रुत्वा, सः पुनः पुनः क्रोधात् क्षत्रियान् विनाशयामास। पृथिवीं सम्प्राप्य, अहं तां पुण्यफलाय महात्मने कश्यपाय यज्ञान्ते दत्तवान्। ततः दत्त्वा, महेन्द्रे तपसा युक्तः वसामि; चापभङ्गं श्रुत्वा, शीघ्रं अत्र आगतः। अतः, राम, एष विष्णोः महद्धनुः पितृपैतामहम् आगतम्; क्षत्रधर्मं पूज्य, एतद् उत्तमं धनुः गृहाण। विजयं सायकं धनुषि आरोप्य, यदि शक्नोषि काकुत्स्थ, तदा त्वां समरे समाह्वयिष्यामि।" एवं भार्गवस्य वचनं श्रुत्वा, दशरथात्मा रामः, विनयेन पितरं प्रति, ततः भार्गवं प्रति उवाच—"भार्गव, तव कृतानि कर्माणि श्रुतानि; त्वं पितृऋणं सम्यक् निर्वर्त्य, ब्राह्मणः अस्माभिः पूज्यः। त्वं मां शक्तिहीनं, वीर्यरहितं, क्षत्रधर्मानुपालनासमर्थं मन्यसे; अद्य मे वीर्यं पश्य।" इत्युक्त्वा, क्रुद्धः राघवः भार्गवस्य भीमं धनुः तस्य हस्तात् सायकं च जग्राह। ततः रामः धनुः आरोप्य, बाणं सज्जीकृत्य, क्रुद्धः भार्गवं प्रति इदं वचनम् उवाच।